Hermen van Dael in Beers en Haps

Op 1621 is er een getuigeverklaring van Hermen van Dael die dan 50 jaar is over een jaarrente die hij en zijn voorouders te Haps had van de familie Grietken/Anssem/Anthonis Hoeijmakers in een huis en land. Dan zou Hermen dus in 1571 geboren zijn. Hij komt dan denk ik overeen met
IIB Herman van Dael x Catharina

Sorry, hier nog de scan proxy.archieven.nl/235/88F4A343E4AE477D88CB0CB2D45D5061 (opent in een nieuw tabblad)
scan 398

Vanaf scan 401 ook een, denk ik, pachtboekje van Hoeijmakers waar Hermen ook in wordt genoemd. Dus nog interessant om door de scans heen te klikken!

Wederom, dank voor deze mooie aanvulling, Bart.

Deze Hermen van Dael in ORA LvCuijk/Mill 219 in 1622, sc. 38 kwetst Willem Luenissen op zijn hoofd.

Beste Bart, dank je wel voor deze informatie. Dat is zeer interessant. Ik lees op scan 396 en 398 samengevat het volgende:

Op 2 juli 1621 legde Hermen van Dael, destijds woonachtig te Beers en out omtrent vijftich jaeren, op verzoek van Aert Hoeymackers voor de schepenbank van Grave een getuigenverklaring af. Daarbij verklaarde Hermen dat eerst zijn voorouders en later hij zelf, een jaarlijkse rente verschuldigd was geweest van 6 Philipsgulden aan Anselm Hoeymackers, met als onderpand een huis en land gelegen te Haps. Na de dood van Anselm had Hermen op aanwijzing van de erfgenamen de rente betaald aan Derisken Hoeymackers en haar man Thijs Wolters. Twee of drie jaar na het overlijden van Derisken heeft Hermen deze rente afgelost, waarbij Thijs hem de rentebrief heeft terug gegeven. Afgelopen winter had Hermen de rentebrief echter - om onduidelijke redenen - meegegeven aan seeckeren soldaet genaempt Hendrick Jansz van Oldenburch en - ondanks zijn verzoek daartoe - niet meer terug gekregen.

Op scan 412 staan nog diverse betalingen door Hermen van de jaarlijkse rente (pacht) vermeld. Zoals gezegd zeer interessante informatie, waaruit blijkt dat Hermen rond 1571 was geboren, dat hij in 1621 woonachtig was in Beers en dat hij blijkbaar ook een huis en land in Haps als erfgoed had verkregen. Jammer genoeg wordt niet vermeld wie de genoemde voorouders van Hermen zijn en wanneer de rente door hen was gevestigd. We zijn toch weer een stapje verder.

Op 13 september 1640 liet Jan van Dael door de schepenen van Cuijk zijn testament opmaken. Hierin werd genoemd zijn SCHOONZOON ‘Aert de timmerman’, die getrouwd was geweest met zijn inmiddels overleden dochter Lijntje (Catharina). (BHIC, toegangsnr. 7040, inv.nr. 401, scan 522, 523).
Op 3 september 1634 werd in Beers gedoopt: Jacobus, zoon van Aerts Hermens (Arnoldus Hermanni) en Catharina (getuigen: Carel Jans van Dael; Catharina van Dael).

Aert Herman Timmermans was dus getrouwd met Catharina Jans van Dael, de zus van schepen Herman Jans van Dael en van Carolus Jans van Dael.

Arnoldus Hermani (Timmermans) is ook getuige bij de doop van Petronella hermani van Dael, d.d. 24-02-1614.

Beste Erik, dank voor je reactie.

Jij noemt Catharina Jans van Dael een zus van schepen Hermen Jans van Dael. Dat klopt volgens mij niet. Zij waren oom en nicht (oomzegster) en het staat ook nog niet vast of Hermen van Dael een zoon was van Jan. Of zie jij dat anders?
Op 16.7.1626 en 13.8. en 14.10 en 14.12.1626 wordt Hermen van Dael vermeld als schepen van Beers en op 6.6.1626 Hermen JANS. Dit kan dezelfde zijn, maar dat is niet bewezen.

Hermen van Dael werd geboren rond 1571. Hij bezat grond te Haps en Beers en woonde te Beers. Hij was getrouwd met Trijn (Catharina).
Op 2 juli 1621 legde Hermen van Dael, "woonende tot Beers ende out omtrent vijftich jaeren", op verzoek van Aert Hoeymaeckers voor de schepenbank van Grave een verklaring af. Daarbij verklaarde Hermen dat eerst "sijne voorouders" en later hij zelf, tot omstreeks 1619 aan Anselm Hoeymaeckers een jaarlijkse rente verschuldigd waren geweest van 6 Philipsgulden, met als onderpand een huis en land gelegen te Haps. [BHIC: toegangsnr. 7041: inv.nr. 100]

In de registers van de Domeinraad wordt Hermen van Dael vermeld als broeder van Jan van Dael, die eveneens grond had te Haps (Nationaal Archief, Den Haag: toegangsnr. 1.08.11: Nassause Domeinraad).

Jan van Dael was geboren rond 1575. Hij was dus een jongere broer van Hermen van Dael.
Op 26 april 1629 legde Jan van Dael voor de schepenbank van Cuijk een getuigenverklaring af op verzoek van Hendrik van Appeltern. Daarbij verklaarde hij dat hij was "alt in de vijftich jaeren". (BHIC: toegangsnr. 7118, inv.nr. 73).

Volgens het door jou genoemde testament was Jan van Dael inderdaad de vader van Lijntje Jans van Dael (Lijntje = Catharina), die getrouwd was met Aert de timmerman. Hij werd ook wel genoemd Aert Hermens Timmermans. Zij zijn de ouders van Jacobus Aerts Hermens, op 3 september 1634 in Beers ten doop gehouden door Carel Jans van Dael en Catharina Hermens van Dael.
Carel was een broer van Lijntje. Met Catharina wordt waarschijnlijk de vrouw of weduwe van Hermen van Dael bedoeld.

Ja, Catharina Jans van Dael heeft inderdaad een oom Herman van Dael, maar ook een broer Herman Jans van Dael. Vandaar de verwarring dat na 1640 nog steeds een Herman van Dael genoemd wordt en Catharina weduwe is. De broer van Herman van Dael, Jan van Dael geboren 1575, heeft een van zijn kinderen naar zijn broer genoemd.

Beste Erik,
dat is heel interessant. Ik wist niet dat Catharina Jans van Dael ook nog een broer Herman had. Kun jij ook aangeven waar jij deze informatie hebt gevonden?

Onder de kinderen van Jan van Dael, die op 13 september 1640 zijn testament liet opmaken, heb ik geen Herman aangetroffen. Maar er is in zijn testament wel sprake van een overleden zoon, wiens naam niet genoemd wordt maar die gehuwd was geweest met Henneken Roelofs. Zij hadden een minderjarige dochter, genaamd Merijken van Dael, die uit Jan’s nalatenschap het erfdeel van haar vader zou krijgen.
Het zou niet vreemd zijn als deze zoon de door jou genoemde Herman is, genoemd naar zijn oom. Heb jij daar aanwijzingen voor gevonden?

Op 13 februari 1612 trad Hermen van Dael voor de schepenbank van Cuijk op als getuige bij het sluiten van huwelijkse voorwaarden tussen Jan Arts (Arnts) en zijn vrouw Metje, weduwe van Derijck Hermens. Daarbij werd Hermen ook vermeld als momber (voogd) over de vier kinderen uit het eerdere huwelijk van Metje met Derijck Hermens.
Op 20 augustus 1612 wordt Hermen van Dael ook genoemd als gildemeester en armmeester indertijt tot Haps
(BHIC: toegangsnr. 7040: inv.nr. 401, scan 168, 169, 173 en 174).

Joannes van Dael, de jongere broer van Hermen, was geboren omstreeks 1575.
Gezien de leeftijd van zijn kinderen, moet hij rond 1600 al getrouwd zijn geweest met een onbekende vrouw, met wie hij kinderen heeft gekregen.
Hij hertrouwde rond 1617 met Truij Hanricx, weduwe van Gerrit Jochems. Van Gerrit Jochems stamde een dochter, Stijn Gerrits, die getrouwd was met Aert Hermens.
Jan van Dael hertrouwde vóór 1625 met Marijtke.
(Nationaal Archief, toegangsnr. 1.08.11: inv.nr. 10093)
Jan is begraven in Haps op 2 maart 1656.

Op 13 september 1640 liet Jan van Dael door de schepenen van Cuijk zijn testament opmaken. Hierin werden de volgende kinderen genoemd:
1) zijn overleden dochter Heijlken, gehuwd geweest met Arien Lijnssen
2) een overleden zoon, wiens naam niet genoemd wordt maar die gehuwd was geweest met Henneken Roelofs. Zij hadden een minderjarige dochter, genaamd Merijken van Dael.
3) een overleden dochter Lijntje (Catharina), getrouwd geweest met ‘Aert de timmerman’,
Op 3 september 1634 werd in Beers gedoopt: Jacobus, zoon van Aerts Hermens (Arnoldus Hermanni) en Catharina (getuigen: Carel Jans van Dael; Catharina van Dael). Op 7 oktober 1636 hertrouwde Aert Hermens in Beers met Adriana Doppers. Bij de doop van hun kinderen werd Aert ook genoemd ‘Arnoldus Hermanni Timmermans’.
4) Carel Jans van Dael
5) Truijken Jans van Dael
Uit het testament blijkt dat Jan van Dael nog meer kinderen had, die niet met name worden genoemd. (BHIC, toegangsnr. 7040, inv.nr. 401, scan 522, 523).

De overige kinderen van Jan van Dael waren Aert, Gerrit, Claes en Kersten Jans van Dael, zo blijkt uit onderstaande akte uit 1656.
Aert Jans van Dael trouwde op 16 september 1656 te Cuijk met Mechtilde Jans Aben. Dit huwelijk werd onder huwelijkse voorwaarden gesloten, waarbij voor de bruidegom als getuigen optraden zijn broeders en zwagers: Carel Jans van Dael, Claes Jans van Dael, Geerit Jans van Dael, Jacob Jans, (getrouwd met Truijken Jans van Dael), Jan Bastiaens (getrouwd met Kersten van Dael) en Dirck Dirck Peeters (getrouwd met ? ).
(BHIC: toegangsnr. 7040: schepenbank Cuijk, inv.nr. 403, scan 70-72).

Herman van Dael, die getrouwd was met Catharina moet al voor januari 1631 gestorven zijn.

162 Pag. 117
Derick Aerts Pruyt ende Tryn syne huysfroue met haren MOMBER etcetera
hebben gevest Roelof van Os waltgreve ende Margriet Reynen syne
huysfroue ende hueren erven een stuck erffs genamt den Cleynen Horck
met noch een stuck lants gecomen van zaliger Jan vanden Broucks
erfgenamen genamt Leenheers Hoff beyde onder desen gerichte
gelegen d’een syde de voirseyde waltgreefs erf, dander syde de gemeyne
straet d’een eynt scietende op Jan Martens erven erf d’leste
eynt op Beel Pruyten erf ende hebben deselve alsoe voor opge-
dragen ende daerop vertegen etcetera ende geloeft te vryen etcetera uuytgenomen
drie vat roggen jaerlicx ende dyck met recht daertoe staende
Actum voor Jan Lambers ende Claes Danen schepenen
tot Gassel den vi January 1631
Datering: 06-01-1631
Pagina: 117
Plaats: Gassel

Hier is sprake dat ze een momboir heeft. Dit geeft aan dat ze eerder was getrouwd en de momboir voor haar rechten en wellicht ook voor de rechten van haar minderjarige kinderen op komt.
Aangezien er vele jaren later (in 1642 en 1646) wordt gesproken over een Herman van Dael in de belastingregisters van de schepenbank Cuijk en ook nog in 1648 (dus minstens 17 jaar later) door de pastoor in Haps, als eigenaar van 4 morgen grond, ligt het voor de hand dat hier sprake is van een andere Herman van Dael.
Als Aert Jans van Dael op 16 september 1656 trouwt, wordt er geen Herman genoemd, echter deze zou inmiddels gestorven kunnen zijn.
Als het al in 1642 gaat over Herman Jans van Dael, de zoon van broer Jan, is deze 25 jaar of ouder. Het zou hier natuurlijk ook over een Herman Hermans van Dael kunnen gaan.
De Herman Jans die op 6-6-1626 schepen genoemd wordt, kan niet anders dan Herman (dus Jans) van Dael zijn.

Het kan natuurlijk zo zijn dat deze Herman Jans zelf een zoon Herman had, maar het ligt meer voor de hand dat zijn broer Jan Jans een Herman als zoon had.

Dag Erik,

Het is inderdaad opmerkelijk dat Trijn, de vrouw van Derick Aerts Pruijt, in de schepenakte van 6-1-1631 een momboir heeft. Jouw conclusie dat het hier om de weduwe van Hermen van Dael gaat, ligt dan voor de hand.
In een oudere schepenakte van 30-9-1618 is echter ook al sprake van "Derick Arnts Pruyt ende Tryntken syn huysfrou met haeren gecosen momboir etcetera" ((Toegang 7040, inv.nr. 489, p. 87, 93).
Toen leefde Hermen van Dael zeker nog wel. Het feit dat Trijntje een momboir had, wil blijkbaar nog niet zeggen dat het hier om de weduwe van Hermen van Dael gaat. De vraag is wel waarom zij als getrouwde vrouw een momboir had.

Hermen van Dael wordt 7-7-1627 voor het laatst als schepen genoemd Ik vermoed ook dat hij kort daarna is overleden. Het lijkt mij ook waarschijnlijk dat hij dezelfde was als de schepen Hermen Jans, dus waarschijnlijk heette zijn vader en die van zijn broer Jan dan ook Jan.

Op 22-3-1640 heeft Godewart Crebber voor de schepenen van Cuijk gevest Derick Aerts Pruijt ende Trijn sijne huijsvrouw & lest weduwe van Hermen van Dael zaliger in een stuk heidegrond van ongeveer een morgen (toegangsnr. 7040, inv.nr. 401, folio 511 (scan 515). Hermen was toen dus overleden en zijn vrouw Trijntje hertrouwd met Derick Aerts Pruijt. Diens eerste vrouw, die ook Trijntje heette, was toen dus ook overleden. Dat beide vrouwen Trijn heetten maakt het wel verwarrend.

Dan blijft de vraag waarom Hermen van Dael in 1642, 1646 en rond 1648 nog genoemd wordt als belastingplichtige. Was er nog een tweede Hermen van Dael, zoals jij veronderstelt? Of werd in 1642-1648 bedoeld de “erven van Hermen van Dael”, zoals wel vaker voorkwam? Voor mij blijft dit nog speculeren.

Mogelijk waren Hermen van Dael en zijn broer Jan van Dael zonen van ene Hanric.

Namelijk:

Op 22 april 1633 hebben Jan Hanricx van Dael, als momber (voogd) over de kinderen van Stijntien Aerts zaliger, en Aert Hermens en zijn vrouw Luijtien voor de heemraden van het Hollanderbroek (bij Mill) aan Peter Jans een stuk grond overgedragen van 8 hont groot, gelegen aen den Veurdijck te Mill.
Hier wordt Jan van Dael dus genoemd als zoon van Hanric (Henricus).
[zie BHIC: toegangsnr. 7040: heemraad Hollanderbroek bij Mill, inv.nr. 552, folio 108, (scan 117).]

in 1648 noteerde de pastoor van Haps, Johannes Brueren, de ontvangsten die hij kreeg van praktisch alle boerenfamilies van Haps. Voor "Jan van Dael, den broeder van Hermen van Dael", noteerde hij toen een halve malder rogge utter syn eijgen guet.
Hier wordt Jan van Dael dus genoemd als broer van Hermen van Dael
[Zie: Nationaal Archief, Den Haag: toegangsnr. 1.08.11, Nassause Domeinraad, inv.nr. 9952, volume I, nr. 18 lit. E. ]

Hermen van Dael had een dochter, Marij Hermens van Dael.
Op 21 november 1619 verloofde Marij Hermens van Dael zich in Beers met Aert Dircks Pruijt. Zij deden dit in aanwezigheid van betrouwbare getuigen, namelijk voor de bruidegom Rutger Reep en Anthonius Hendricx Ebben, en voor de bruid haar ooms (avunculis) Joannes van Dael en Arnoldus. Op 21 januari 1620 zijn zij in Beers met elkaar getrouwd in aanwezigheid van de getuigen Arnoldus Henricx, oom van vaderszijde van de bruid (patruo sponsae).

In het trouwregister staat:
Celebratum est matrimonium Arnoldi Pruijt et Mariae Hermanni coram testibus fide dignis Arnoldo Henrici patruo sponsae et Sebastiano ex Huer et pluribus aliis.
Dat is vertaald:
Het huwelijk van Arnold Pruijt en Maria Hermans [van Dael] is gevierd in aanwezigheid van de getuigen, Arnold Henricx, oom (vadersbroer) van de bruid, en Sebastiaan van Hier en vele anderen.

Als Arnold Henricx een broer was van Hermen van Dael en Hermen van Dael weer een broer was van Jan van Dael, dan was deze Jan vermoedelijk dezelfde als de in 1633 genoemde Jan Hanricx van Dael.
Daarmee lijkt het waarschijnlijk dat zij zonen zijn van ene Hanric.

Echter: van zowel Hermen als Jan is geen zoon bekend met de naam Henricus, en dat zou je dan wel verwachten. Van Hermen zijn helemaal geen zonen bekend. Jan heeft wel meerdere zonen met andere namen. Misschien was een zoon Henricus al jong gestorven?

Jan van Dael, geb. ca. 1575, overl. Haps 2.3.1656, lid St. Nicolaasgilde. Huwt (1) NN. Huwt (2) ca. 1615 Truij Hanricks Peters (wed. Gerit Jochums (ND 10092), (Gerit heeft dochter Stijn x Aert Hermens), z.v. Jochum Gerits Segers x vóór 1557 Stijn Gerits Hendriks (ORA Cuijk 400 dd. 1.2.1557/4.5.1560; Kr.heren 1028/1035: 1547 eigenaar land op de Schaar en de Laeracker; hofstad bij kerkhof Haps). Huwt (3) vóór 6.5.1625/ca. 1620 Marij.
De Arnoldo Henrici patruo sponsae ZOU dat ook niet een aangetrouwde oom kunnen zijn, bijv. broer van de 2e vrouw van Jan van Dael: Truij Hanricks?