In Oijen worden in de jaren 1726 en later sommige kinderen zowel rooms-katholiek als nederduits-gereformeerd gedoopt. Het rk doopboek is dtb 38 van Lith, het nederduits-gereformeerd doopboek is dtb 39 van Lith. Er zijn enkele opmerkelijke verschillen tussen de doopinschrijvingen in beide DTB's:
Het rk doopboek vermeldt zowel geboorte- als doopdatum.
Geboren 17 februari 1726 gedoopt 19 februari 1726 (rk) Paulus van Berckel. DTB 39 vermeldt als doopdatum 18 februari 1726.
Geboren 18 oktober 1726 gedoopt 6 november 1726: Antonius Gijsberti. DTB 39 vermeldt als doopdatum 20 okotber 1726.
Geboren 31 januari 1727 gedoopt 2 februari 1727: Joannes zoon van Gerardus Henskens. Het kind wordt ook op 2 februari 1727 NH gedoopt, de vader heet dan Gerrit Peters!
Geboren 13 februari 1727 gedoopt 15 februari 1727: Theodorus Theodori. Als we het nh doopboek moeten geloven is het kind op 12 februari 1727 gedoopt, dus nog voordat het geboren is.
Niet alle rk geboren kinderen worden overigens in het nh doopboek vermeld.
Wie kent meer voorbeelden van dubbele dopen en heeft een verklaring voor het bovenstaande?
Kinderen, die nederduits-gereformeerd én rooms-katholiek gedoopt zijn te Oijen
9 reacties
9 reacties
- dora radix21 aug 2020, 17:31
Jacobus Radix, *30-4-1749,R.K.-kerk Oude Molstraat,´s-Gravenhage, idem *7-5-1749 N.-G., Nieuwe kerk, *s-Gravenhage. Met welke bedoeling. Betekent het dat het kind op of omstreeks 30-4 is geboren.
- Norah21 aug 2020, 19:48
Correct, Jacobus is op 30 april of de dag ervoor geboren. Dat hij een week erna protestant werd gedoopt was dat een van de ouders mogelijk dit geloof aanhing.
- dora radix21 aug 2020, 20:34
Bedankt, Norah voor je reactie. Jacobus Radix, de grootvader van de dopeling, was getuige bij de r.k.doop
Anna le Gendre , grootmoeder bij beide dopen.overgrootvader Simon kwam uit Rouen, Frankrijk. De Radixen zouden toen katholiek geweest kunnen zijn. - M. van Iersel22 aug 2020, 23:08
Was het niet zo dat de RK dopen niet rechtsgeldig waren voor de wet.
Maar de Nederduits gereformeerde dopen wel, je kunt was dan wettig je zou kunnen zeggen dat het dan een soort van paspoort had.Er werd ook twee maal getrouwd eenmaal RK en eenmaal Nederduits gereformeerd. Het NG huwelijk had meer rechtskracht.
- Egbert23 aug 2020, 13:00
In Nederland werd de vrijheid om op godsdienstig gebied te denken wat men wil in 1579 bij de Unie van Utrecht erkend. Na de Vrede van Munster in 1648 was het echter enkel voor gereformeerden toegestaan om een openbare eredienst te houden. Andere godsdiensten mochten hun geloof niet openbaar uitoefenen en katholieke kerken en kloosters werden in beslag genomen. Na de inval van de Fransen in 1672 werd de situatie voor de katholieken wat gunstiger. Zij mochten weer kerken hebben als die er van buiten maar niet als kerk uitzagen. Een bekend voorbeeld daarvan is "Ons' Lieve Heer op Solder" in Amsterdam. In Den Haag hadden de katholieken meerdere mogelijkheden zoals de Spaanse Kapel, de kerk aan de Assendelftstraat en de kerk aan de Oude Molstraat.
Huwelijken waren alleen rechtsgeldig als ze voor de schepenen of voor de Nederduits Gereformeerde dominee waren gesloten. Katholieken moesten dus twee maal trouwen: voor de dominee of schepenen (wet) en voor de pastoor (geloof).
Een kind diende uit een wetttig huwelijk te worden geboren, anders was dat een overtreding op het echtreglement. Dopen had alleen met je geloof te maken, daar sprak de wet zich niet over uit.
Openbare functies waren alleen toegestaan voor Nederduits Gereformeerden. Ambieerde je als katholiek een functie dan diende je je dus tot het gereformeerde geloof te bekeren.
Overlijdens kunnen zowel door de pastoor (voor de katholieken) als de dominee (voor de gereformeerden) worden geregistreerd. Begraven werd echter gedaan op het kerkhof waarvan de administratie werd bijgehouden door de koster van de gereformeerden. Alle geloven lagen dus op een kerkhof.
Of een gezin katholiek was kun je dus niet alleen afleiden van hun huwelijken en begrafenis, daarvoor zijn de dopen de beste indicatie.
De doop in den Haag zowel voor de pastoor als de dominee is toch wel merkwaardig; je kunt geen twee geloven aanhangen. Zelfs bij een gemengd huwelijk moet er voor worden gekozen hoe de kinderen werden gedoopt. Mogelijk hebben de ouders zich bedacht omdat het toch gunstiger leek om bij de godsdienst te horen die het meeste voordeel opleverde.
Interessant zou zijn om te weten voor welke gezindte andere kinderen uit dit gezin werden gedoopt.
- Martin van de Ven24 aug 2020, 22:56
Ik heb me indertijd laten uitleggen, dat dit te vergelijken is met de situatie nu rond burgerlijk en kerkelijk huwelijk. Zelf constateer ik, dat waar schepenbanken aanwezig waren, vaak eerst voor de schepenbank en daarna voor de RK Kerk getrouwd werd.
Waar dat niet het geval was, werd eerst voor de Gereformeerde Kerk (wat later de Hervormde Kerk was) getrouwd en daarna voor de RK Kerk. Soms werd duidelijk een beetje slordig omgegaan met zo'n inschrijving "voor de vorm" in het Gereformeerde trouwboek, werd iemand bijvoorbeeld als j.m. (jonge man) aangeduid die duidelijk weduwnaar was.
Natuurlijk is een doop iets heel anders dan een huwelijk, maar mogelijk speelde zo het aspect van rechtsgeldigheid toch een rol, zoals M. van Iersel veronderstelt. - dora radix25 aug 2020, 15:16
Bedankt, M. van Iersel, voor je reactie. Rechtsgeldigheid zou een rol kunnen hebben gespeeld. Misschien ook, dat het lidmaatschap van beide kerken in barre tijden voordeel kon opleveren.
- Egbert25 aug 2020, 15:43
Een kind was niet rechtgeldig door een doop, maar bij geboorte uit een wettig huwelijk. Behoren tot de Nederduits Gereformeerde gemeente was een voordeel voor het verkrijgen van functies. Je kon niet en protestant en katholiek zijn.
- Dora Radix25 aug 2020, 16:00
Bedankt, Egbert voor de uitgebreide reactie. Het eerste kind werd Waals gedoopt in Leiden, het derde kind werd dubbel gedoopt in Den Haag, de overige kinderen N.G. in Yerseke, Woerden en Bodegraven. Vader was soldaat, sinds 1759 N.G.-lidmaat Bodegr.
Je ziet 9 van 9 reacties