(groups.io/g/MiddeleeuwseGenealogie/topic/40672640 (opent in een nieuw tabblad))
Een interessante discussie overeen onderwerp dat terug blijft komen: Was Philippa van Valkenburg de moeder van o.a. Sophia van Salm/Salmen?
Op 22 januari 2026 een bericht op Middeleeuwse Genealogie, zie link, staat het volgende:
<<Beste allen,
Heeft iemand recent nog naar de familie van Sophia van Salmen gekeken? Het laatste bericht over haar lijkt van 2018. Zie #13852.
Met het boek van Alie Lommen getiteld “Floris heer van Dalem en zijn nakomelingen”, zijn sindsdien veel nieuwe Van Dalem-gegevens beschikbaar gekomen. Anders dan Maris, NL 1966, heeft zij wel diverse vermeldingen van jonkvrouwe Philippa Willemsdr van Dongen gevonden. Dat duidt op een afstamming van Philippa van Valkenberg. Die afstamming is in het verleden in deze groep betwijfeld, maar lijkt mij nu toch wel zeker.
Phillipa van Dalem is het eerste kind van Willem van Dalem van Dongen en Sophia dat in oorkonden wordt genoemd, namelijk in 1403. Zie Lommen p. 146, 290-291. Philippa is dan al non in het klooster van de Heilige Clara te Den Bosch.
De oudste zoon, Roelof, wordt voor het eerst vermeld in 1406, toen hij zijn tonsuur kreeg. Lommen p. 126.
Als Philippa inderdaad de oudste dochter was, dan werden dus zowel de oudste dochter als zoon in dienst van de kerk gesteld. Dat lijkt wat atypisch, maar gelet op de kerkelijke veroordeling van het huwelijk van Sophia en Willem in 1386 (Lommen p. 275) was dat waarschijnlijk een goede manier om met de kerk in het reine te komen, hetgeen uiteindelijk in 1418 lijkt te zijn gelukt.
Willem en Sophia hadden - naast andere kinderen - ook nog een dochter Simone. Zij wordt voor het eerst vermeld in 1422 en is in 1468 nog in leven. Simone is mogelijk vernoemd naar de in 1397 overleden Simon van Salmen, zoon van Johan en Philippa van Valkenberg. Sophia vernoemde dan een dochter naar haar overleden broer. Andere opties zijn een vernoeming naar Johan’s vader Simon van Salmen die sneuvelde tijdens de slag van Crécy (1346) of een vernoeming wederom naar Simon (ovl. 1397) maar dan als vader van Sophia die dan een bastaarddochter moet zijn geweest. Zeker is dat laatst genoemde Simon (geboren in/na 1356-ovl. 1397) geen wettig nageslacht had. Sophia huwde in 1386 en dat maakt deze Simon toch wel onwaarschijnlijk als haar vader, maar het zou wellicht net passen.
Odilia van Salmen is zoals bekend een dochter van Philippa van Valkenburg. Interessant is dat jonkvrouwe Mechteld van Salmen getuige is als Odilia’s kleinzoon, Johan IV van Nassau, in 1449 zijn dochter Adriana laat dopen. Zie Paquay, de Wendelinuskapel te Breda, JB Oranjeboom 36 (1983), p. 31. Mechteld is dan de laatste Van Salmen in de buurt. Deze Mechteld was - blijkens het testament van Willem Willemsz van Dongen, waarbij zij met zijn beste bed werd bedacht - m.i. een zus van Sophia. Een nichtje is denkbaar, maar minder waarschijnlijk.
Sophia’s oudste zoon Roelof - die voor 1423 als nog aan een kerkelijk leven ontsnapte - had zoals bekend ook een dochter Odilia. Ook is er al op gewezen dat Sophia het Van Salmen wapen voerde zonder teken van bastaardij. Zie het bericht van Hans Vogels #4479.
Van waar dan de twijfel?
In bericht #7338 is er door Arnold Zuiderent terecht op gewezen dat Sophia niet wordt genoemd in enkele akten over de “landen van Born, Siitard en Susteren”. Dat betekent echter alleen dat Sophia op die goederen in 1400-1401 geen rechten had. De vraag is eerst of zij zulke rechten wel heeft gehad. De al genoemde Simon (ovl. 1397) had deze goederen als enige geërfd van zijn oom Valkenburg, van moederszijde. Zelfs als Sophia rechten had op de erfenis van Simon dan kan zij die ook hebben overgedragen aan hun oudere zus. Dat was niet ongebruikelijk. Zo droeg, bij voorbeeld, de genoemde Simone haar ouderlijk erfdeel over aan haar oudere broer Willem. Zie Lommen p. 316.
Er is ook gewezen op een verschil in stand tussen de huwelijken van Odilia en Sophia. Sophia was echter niet gelijk aan haar oudere zus die erfdochter was. Hun ouders hadden diep in de buidel moeten tasten om de bruidsschat van erfdochter Odilia aan Jan van Polanen te voldoen. Sophia hoefde daar als jongere dochter niet op te hopen. Zie over het vermeende verschil in stand ook het bericht van Hans Vogels #4490.
Odilia kon m.i. haar jongere zus politiek wel goed gebruiken. Het vermogen van Odilia’s man Jan van Polanen was grotendeels afkomstig van Willem ’Snickerieme’ van Duivenvoorde, de grootvader van Willem van Dalem van Dongen. Dat maakte hen niet noodzakelijkerwijs bondgenoten. Een huwelijk tussen Sophia en Willem van Dalem verbond de beide families en dat was in het Bredase land een nuttig bondgenootschap.
Kortom, ik zie eigenlijk geen enkele reden om Sophia en Mechteld niet aan te merken als jongere zussen van Odilia.
Kritische kanttekeningen zijn van harte welkom.>>
Op (genealogievanarkel.nl/publicaties/floris-heer-van-dalem-en-zijn-nakomelingen-1254-1554/ (opent in een nieuw tabblad)) blz. 146 wordt Philippa van Dalen van Dongen vermeld (VI-14), dr. van Willem Roelofsz. van Dalem en Sophia van Salm. Philippa wordt volgens Lommen, vernoemd naar haar grootmoeder Philippa van Valkenburg.
(bhic.nl/onderzoeken/forum/nieuwe-website-over-de-familie-dalem-van-1254-1554-vol-met-akten-zegels-en-schema-s-540-blz (opent in een nieuw tabblad))