de familie der Kraankinderen, Den Bosch, rond 1750

De dekens van dat gilde in 1769 waren Johannes Harthout en Godefridus Kuenen. Samen met 13 andere gildeleden spannen ze een proces aan tegen hun eigen lid- cq. *Kraankind* te weten Hermanus van Luinen, wegens een zware belediging. Hermanus had nl. in een discussie met Caspar Brantse, zijnde een ander Kraankind, op 3 oktober 1769 diverse keren luid uitgeroepen *dat alle Kraankinderen schelmen en dieven waren* Dat lieten ze zich niet gezegd worden. De groep Kraankinderen omvat de volgende personen, naast de 2 genoemde dekens : Roelof Snel (Christiaans), Joost Sparo, Jacob Walwijk, Cornelis Hopmans, Isaacq de Kock, Jan Adam Schats, Caspar Brantse, Jan Herman Vogelsang, Nicolaes van Elsen, Johan Coenraad Vink, Jan van Woerkom, Jacob Henni en Johan Maclean, allen inwoners Den Bosch. Hun gezamelijke attestatie wordt door allen ondertekend (allen konden schrijven) en hun medelid Hermanus van Luijnen krijgt de kans om zich schriftelijk te verweren. Maar Hermanus reageert pas op 30 december 1769.

Een groep hardwerkende lieden dus, betrokken bij het laden en lossen van granen, hout, viswaren om maar een paar zaken te noemen. Ergens kwam ik de term *bierdragers* tegen, misschien was dat eveneens het handwerk van het gilde der Kraankinderen. Ze waren mogelijk niet geheel onbemiddeld, maar tegelijkertijd hoorden ze niet echt tot de *gegoede* stand (lees de bezittende klasse), is mijn eerste indruk. Toch in een paar gevallen stond iemand van het gilde der Kraankinderen borg voor een inkomend persoon die het poorterschap of burgerschap voor Den Bosch aanvroeg, de periode waarover ik spreek is 1750-1800.

En waar stond die kraan dan wel?. Mogelijk op Vismarkt van destijds. In november 1773 (353 verso) is er in een akte sprake van een huis aan de Vismarkt, genoemd *de Kleine Ring* staande NAAST het huis der Kraankinderen. Een ander huis op de Vismarkt genoemd *Bourgondien*, wordrt gesitueerd als staande tegenover de kraan. Voila.. dat lijkt me een geschikte plaats voor een kraan, de vismarkt dus. En .. ook van belang is dat een der Kraankinderen een zekere Johannes Coenraad Vink was. Het kan geen toeval zijn dat de eigenaresse van het huis *de Kleine Ring* ene Dorothea Vink was. Mijn beste gok is dat Dorothea familie was van een der Kraankinderen. Tot hoors en groet..

Leuk om deze stukjes te lezen, Jan. Dank je wel. Ik ben de term "kraankind" ook weleens tegengekomen, wist niet wat ik me daarbij moest voorstellen.

Op de plattegrond van Blaeu uit 1649 staat de kraan ingetekend ... inderdaad op de Vismarkt. Zie bij nr 38:
<a href='mupload.nl/index/?ref=gkl9h2ekh (opent in een nieuw tabblad)' border='0' target='_blank'><img src='mupload.nl/img/gkl9h2ekh.jpg (opent in een nieuw tabblad)' border='0'></a>

Oeps, misschien werkt deze link wel?
objects.library.uu.nl/reader/1874-237713?lan=en&page=392 (opent in een nieuw tabblad)

Anton :-) De tweede link werkt uitekend. Parchtig dus... geeft meteen de situatie weer aan de Vismarkt van toen en ook het eerste *plaatje* van hoe die kraan er uitzag. Op een soort stenen verhoging. De kaart uit 1649 toont aan dat er mogelijk al langer een groep Kraankinderern was, dan mijn voorbeeld uit het jaar 1769. Ten zeerste bedankt Anton....

En wie verdere diepgang over de kraan en de Kraankinderen zoekt ? Ja dat kan, zie stadarchief Den Bosch, (inventaris) :
nummer 4905 Stukken betreffende kraankinderen en hun rechten, 1640-[eind-18de eeuw]. 1 omslag
De baan van arbeider aan de stadshijskraan (kraankinderen) behoorde tot de
ambten van de kleine tour.

In een akte Berlicom (5120-68, scans 84 en 85) in nov. resp. dec. 1725 treedt op ene Laurens Gerits van Balcom als man van Geertruijt Duffels, hij als *gezworen kraankind* met zijn vrouw, schenkt bezit onder Berlicom aan Jan Joost van Spangien en aan diens zuster Maria Joost Spangien als inwoners van Berlicom (donatie tijdens het leven). Laurens en diens vrouw Geertruijd wonen dan in Den Bosch. Het lijstje met kraankinderen is groeiend dus.

Hallo Jan Toirkens,

Wat interessant en waardevol om te lezen allemaal. Ik doe momenteel onderzoek naar de kraankinderen in ’s-Hertogenbosch, specifieker naar het gilde waar zij toe behoorden en hoe dit gilde zich onderscheidde van andere ambachtsgilden.

Ik ben bezig met het verzamelen van literatuur en archiefmateriaal, maar merk dat er relatief weinig secundaire bronnen zijn die specifiek op de kraankinderen ingaan. Omdat u zich ook in dit onderwerp heeft verdiept, vroeg ik mij af of u wellicht nog weet van andere publicaties of archiefstukken waarin hierover geschreven wordt.

Alvast hartelijk dank voor uw tijd en eventuele suggesties.

Met vriendelijke groet,
Anouck

Hallo Anouck

tik eens "kraankind" in het zoekvenster in submenu archief

bhic.nl/integrated?mivast=235&mizig=701&miadt=235&miview=ldt&milang=nl&misort=last_mod%7Cdesc&mistart=4&mizk_alle=kraankind (opent in een nieuw tabblad)

Beste Clericus,

Bedankt voor de tip, ik ga er zeker naar kijken!

Mogelijk neem je eens kontakt met dhr. Anton Schuttelaers, bhic, ? Verder verwijs ik naar de erfgoed den bosch website, zie aldaar diverse zaken over Den Bosch .

Heel frappant!
Het huis "Land van Belofte" gelegen Hinthamerstraat 137 Den Bosch, waarnaar verwezen wordt bij "kraankind" door Frank is het ouderlijk huis (geboortehuis) geweest van mijn moeder. Hiervoor woonden haar ouders en grootouders er vanaf ca. 1860.
Op dit forum is het ook al een keer behandeld. Het is van 1750, en alles klopt, het lag op de hoek van de Hinthamerstraat < > Clarastraat.
Maar voor jou Anouck is het jammer, het waren geen kraankinderen, en men heette ook niet van Woerkom 😉
Mvg.

En naast datgene wat dhr. Toirkens doorgaf, mogelijk weet men ook wat over dit onderwerp op de site
bastionoranje.nl (opent in een nieuw tabblad)
Succes gewenst!

Bedankt voor de reacties, ik zal er naar kijken!