Luijtslach cijnsen in 1582

In de Roermondse Munsterabdij vond ik (via Google) ook een vermelding van het woord 'Luytslach.' Het blijkt om een soort munten te gaan: "... aangezien er tussen hen enige onenigheid ontstaan was over het bedrag van vijf Luikse marken, oude denarign gewoonlijk Luytslach genaamd." Kijk hier maar eens: archiefroermond.nl/nl/onderzoek/regesten-2/res-gestae-504tm870.pdf (opent in een nieuw tabblad)

Maar hoe begrijpen.
Muntcijns per boender waarvoor een stuiver.?
Mvg Paul

Jammer genoeg kan ik je met deze vraag niet verder helpen. Mogelijk kunnen andere bezoekers van ons forum je hier meer over vertellen. Verder zou je eventueel zelf onderzoek kunnen doen in enkele boeken over munten, cijnzen en cijnsregisters (aanwezig in onze bibliotheek):

Y.J.A. Welings, C.J.M. van der Heijden, J.G.M. Sanders, Hoenen en kapoenen: gids van cijnsregisters betreffende Noord-Brabant, 14de-20ste eeuw ('s-Hertogenbosch, 2000). Ter inzage aanwezig in onze studiezaal onder nummer GA149.

Theo Nissen, Calculatis: Rekengeld bij de cijnsheffing in oostelijk Noord-Brabant (13e-18e eeuw) (Amsterdam, 2007). Aanwezig in onze bibliotheek onder nummer 134D71.

J. Verbesselt, Oude cijnzen munten en maten (Roeselaere, z.j.). Aanwezig in onze bibliotheek onder nummer B17.1A.

Het betreft dus een cijnsregister (cijnsboek) waar naast de cijnsposten een korte aantekening als aanwijzing en/of als notabene stond vermeld.
In dit geval dus:
"Luijtslach chijsen daer van elck boender schuldich is een(en) stuijver"

Luijtslach zal slaan op het feit dat de cijns in geld is, niet in natura. Tevens geeft het aan in welke munt er gerekend en betaald dient te worden.
De hoogte van de cijns is: 1 stuiver per boender. Boender werd gebruikt als oppervlaktemaat voor (gras-) land.

Lees ook even het draadje op dit forum, vorige maand ("Cijnsregisters Helmond"), met uitleg van Hans over enkele eigenaardigheden van cijnsregisters.

Cijnzen werden meestal genoemd naar de dag waarop ze betaald moesten worden, zoals Sint Maartencijns, Sint Jancijns, of naar de instelling of eigenaar waaraan ze betaald moesten worden: cijns aan de Domeinen, cijns aan het boek (van de Heer) van Helmond, cijns aan (de abdij) Postel.

Bij een cijns die genoemd is naar een munt zou je denken dat die cijns alleen in die munt betaald moest worden, maar aan de andere kant staat er ook dat er een stuiver per bunder land moet worden betaald. Je vind in cijnsboeken veel oude muntbenamingen, maar dat betekent niet dat de mensen ook met die munten moesten betalen. Dat werd omgerekend naar de gangbare betaalmiddelen.

Blijf het merkwaardig vinden. Om welke plaats gaat het hier eigenlijk?

Misschien zit ik er naast, maar heeft het niets met klokgelui te maken...? ....dorpen hadden bijv. een tiendklok, die geluid werd als de tienden geïnd moesten worden: users.bart.nl/~leenders/txt/tienden1.html (opent in een nieuw tabblad)

Betreft het cijnsboek van Hoegaarden voor de Prinsbisschop van Luik.
Vinden 4 rubrieken.
Cijns voor guijtland
Luijtslag cijns
Cijns op even ( haver) en terwe
Rotrogge

Mvg Paul

Cijnzen werden altijd op een vaste dag en een vast uur geïnd. Cijnzen konden in handen zijn van een kerkelijke instelling, maar meestal waren dat de landsheer of lokale heren. Het lijkt mij niet dat dat met klokgelui te maken had.
Tienden moesten worden betaal voor onderhoud van kerk en pastoor. Als de gewassen rijp waren werden de tienden opgehaald. Om aan te kondigen dat de tiendkar ging rijden werd de tiendklok geluid.

Er was een rentmeester die de cijnzen onder op st Andries.
Dus 30 november

Mvg Paul

Bedoelde inning op st Andries volgens de inleiding.
Mvg Paul

Het WNT vermeldt de betekenis van luutslach: een oude munt, vooral in Limburg. Zie: wnt.inl.nl/iWDB/search?actie=article&wdb=MNW&id=27303&lemma=luutslach&domein=0&conc=true (opent in een nieuw tabblad)
Maar dat was al bekend.
En vroeg: gtb.inl.nl/iWDB/search?wdb=VMNW&actie=article&uitvoer=HTML&id=ID46092 (opent in een nieuw tabblad)

In Limburg dus, misschien moest er oorspronkelijk in Luiks geld worden betaald of waren het cijnsen in handen van de bisschop van Luik??

Beste vrienden forumleden
Van harte dank voor jullie zeer gewaardeerde aanbreng.
Toch wat wijzer mee geworden.
Mvg Paul

Nog klein vraagje.
Weet iemand wat rotrogge is.
Volgens ene bron gaat het om gerooide Rogge.
Volgens andere bron zou het rode tarwe zijn.
MVG Paul

Bedoeld zal wel zijn 'rootrogge', volgens 'Géographie et histoire des communes belges' op delpher: le seigle rouge (rode rogge): delpher.nl/nl/boeken1/gview?query=rootrogge&coll=boeken1&identifier=NetRAAAAcAAJ (opent in een nieuw tabblad)
Hoegaarden komt overigens op dezelfde pagina van genoemd boek voor.

Beste Michiel
Zeer interessant boek waarvoor mijn oprechte dank
MVG Paul

De vraag is inderdaad of het rode tarwe is. In een overzicht van de verschillende graansoorten en oude rassen is sprake van wintertarwe, waaronder 'Limburgse kleine rode wintertarwe, een kleinkorrelig ras met lange halmen en in 2 varianten; de een met en de ander zonder lange kafnaalden.' Een andere wintertarwe volgens hetzelfde overzicht is de Zeeuwse witte wintertarwe. Toch komt de benaming 'roode rogge' wel enkele keren als zodanig in delpher voor, o.a. in het Indisch magazijn van 1845 waarin wordt gesproken over 'tabak, hennip, tarwe, boekweit en roode rogge'. In Vlaamse geschriften uit de 19e eeuw op delpher komt -voor zover ik heb gezien- alleen de witte en rode tarwe, naast rogge, voor. In de jaren 30 van de vorige eeuw was er volgens de Nederlandse kranten een schandaal in de crisisgraancentrale in Westerwolde, waar rogge met rode kleurstof werd vermengd; deze 'gedenatureerde' rogge werd vervolgens weer met blanke rogge vermengd (waardoor dit rogge weer minder rood werd).

Het lijkt er m.i. op dat daarmee rode tarwe werd aangeduid.
Groeten, Michiel

Rode tarwe was blijkbaar belangrijk voor de bierbrouwerij

Wat aardig is op de volgende site, is vooral de foto; daar zie je het rood van deze tarwe, tegenwoordig als oud gewas blijkbaar als een exclusiviteit verbouwd: boerderij.nl/Akkerbouw/Achtergrond/2018/9/Exclusiviteit-van-akker-tot-bakker-met-rode-tarwe-333436E/ (opent in een nieuw tabblad)