Dubbenstijd, wanneer precies?

In een notarisakte uit Den Dungen van 30-11-1720 staat het volgende "........... de hop in de dubbenstijd en de driesjes op de Berselaer op Sint Jacobsdag......"
(Toegangsnr. 5115, invoering, nr, 17, akte 84.)
Daar maak ik uit op dat de dubbenstijd niet samenviel met St. jakobsdag.

Jeanne: Inderdaad, dat is duidelijke taal in jouw voorbeeld, daar was *de dubbenstijd* blijkbaar een andere oogsttijd dan die driesjes, de laatste driesjes te aanvaarden met St. Jacobsdag. Dank je wel voor je bijdrage :-).

Maarja... notaris Jan van den Heuvel opnieuw in een akte St. Michielsgestel, 5116-19 (scan 156, 16 februari 1661) houdt stug vol. Hij vermeld opnieuw dat een hopveld te Schijndel te aanvaarden is per St. Jacobsdag, deze keer staat er NIET bij *dubbenstijd*, zoals bij mijn vorige vermelding. Maar ik mag aannemen dat het hopland met de kuilen etc. werd aanvaard pas nadat er *gedubt* was, anders zouden de hopbellen in handen vallen van de nieuwe pachter en wat dan als er sprake was van een halfwin?. Kortom het blijft me intrigeren.

Maarja... notaris Jan van den Heuvel opnieuw in een akte St. Michielsgestel, 5116-19 (scan 156, 16 februari 1661) houdt stug vol. Hij vermeld opnieuw dat een hopveld te Schijndel te aanvaarden is per St. Jacobsdag, deze keer staat er NIET bij *dubbenstijd*, zoals bij mijn vorige vermelding. Maar ik mag aannemen dat het hopland met de kuilen etc. werd aanvaard pas nadat er *gedubt* was, anders zouden de hopbellen in handen vallen van de nieuwe pachter en wat dan als er sprake was van een halfwin?. Kortom het blijft me intrigeren.

SMG dd. 5-1-1677. BHIC Toegangsnr. 5121 Inv.nr. 56 p. 189r: ”Genoemde Gerrit Wouters zal het bezit aanvaarden op de wijze zoals bij huur, het huis met de graskanten op Pinksteravond, de tuin en boomgaard per half maart en de hop in de dubbenstijd en het akkerland in de a.s. oogsttijd stoppelbloot anno 1677 en Meriken houdt haar gebruik en oogstgewassen tot aan die tijd en zal daarvoor zelf ook zolang de dorpslasten betalen”.
De genoemde termijnen geven m.i. eigenlijk een keerpunt aan in de cyclus van het groeiproces der diverse gewassen.

Op Hopblog.nl.: “De hopbellen zullen vooral in augustus en een deel van september groeien. In september zijn deze bellen klaar om geplukt te worden. Het precieze moment hangt af van het weer. Bij een warme zomer is de hopoogst begin september en met een beetje geluk zelfs al in augustus al mogelijk. Bij een tegenvallende zomer, zal het oogstmoment verschuiven naar het midden of zelfs het einde van september”.
Rien Wols heeft op BHIC onder Ontdekken 6.12.2009 art. De hopteelt geschreven.

Jan Lange: Dank voor je bijdrage :-). Blijft de vraag dus open wat mij betreft. Als Hopblog schrijft : de hopbellen zullen vooral in augustus en een deel van september GROEIEN, dat houdt in dat ze dan pas *later* op het punt staan om geplukt te worden... dus volgens Hopblog op zijn vroegst te plukken vanaf medio tot einde augustus ?. Dan is dat moment van Hopblog in vergelijk met St. Jacopsdag 25 juli dus ruim een maand verschil. Daarover ging dus ook mijn vraag/opmerking, Waren de jaren 1660 en 1661 dan uitzonderlijk warm?

Mijn punt is eigenlijk Jan: uit de acte, die ik noem, blijkt er op alle genoemde tijden eigenlijk niets (meer) te oogsten. Dus dubbenstijd zou vóór (25) juli moeten liggen m.i. Het is voorbij of het komt nog, wat in de natuur cyclisch gezien hetzelfde is (beetje filosofisch haha !)

In het 1e bericht met de vraag van Jan staat de tekst:

"....dat in een notariele akte St. Michielsgetsel (5116-19) op 2 juni 1660 melding wordt gemaakt van *de dubbenstijd ofwel op St. Jacobsdag*.

"Ofwel" kan 2 betekenissen hebben, namelijk:
- "ofwel" in de zin van "oftewel" - wat een gelijkheid aanduidt;
- "ofwel" in de zin van "danwel" - wat een keuze aangeeft.

Als we aannemen dat met dubbenstijd bedoeld wordt de periode waarin de hopbellen geoogst worden dan kan betekenis 1 niet kloppen: St.Jacobsdag is op 25 juli en de oogst van hop zit in de 1e helft van september (soms iets eerder en soms iets later).

Misschien heeft het te maken met de omstandigheid dat de oogst van hopbellen niet in 1 keer geschiedt maar een aantal weken en oogst-rondes in beslag nam. De rijpe bellen werden geplukt de onrijpe liet men zitten en die werden in een 2e en 3e ronde geoogst.
Daarna moest het (overblijvende) plantje tot de bodem afgesneden worden en wellicht nog bedekt om het de winter door te helpen.
Wellicht dat dit gehele proces met dubbenstijd werd aangeduid. En dan is er moeilijk een periode aan te verbinden. In de praktijk zal er een resultaat afgesproken zijn: hopveld leeg en opgeruimd.

Ik denk dat er in de loop van vele jaren (eeuwen?) een bepaald gebruik is ontstaan waarin dit soort zaken bij de overdracht van pacht, huur of koop zo eerlijk mogelijk waren geregeld.
Voor de notaris was het zaak om e.e.a. zo ook op te schrijven. Maar in veel gevallen beperkte hij zich tot een soort protocol - een gestileerde versie van het gewoonterecht.
Zoals je vaak in notarisakten tegenkomt.

Nog maar even doorgaan dan? Zelfde notaris verneld op 5116-19 scan 065, *den hoff ende boomgaert op halff meerdt, van gelijcke de hop ten half meerdt*. Ik denk niet dat de notaris zich vergistte en al evenmin de verpachter. Maar ik moet toegeven dat alleen bij deze notaris diens *dubbenstijd* soms te denken geeft.

Middelnederlandsch handwoordenboek bewerkt door J. Verdam :
Dubben , dobben, zw. ww. tr.
1.(Onder)dompelen, verdrinken
2. uitdiepen, graven (!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!0
3. duwen

Zou "dubbenstijd" kunnen zijn de tijd om de hopkuilen te graven !

En dan kwam ik elders (Dinther. rechterlijk) tegen dat het hopland te aanvaarden was per St. Bavo, dat is dus begin oktober. Dat betekent dan m.i. dat de hopbellen dan al waren geplukt.