Overlast van ganzen en het *jeucken* in de zomer van 1610

Hier is de jammerklacht van het dorpsbestuur : Veel inwoners van Dinther houden grote aantallen en kuddes van ganzen, die ze niet vastbinden of *jeucken* zodat andere inwoners grote en bittere schade aan hun gewassen lijden. Het corpus van Dinther bepaalt hierbij het volgnde. Al degenen die ganzen houden, moeten die als ze zover zijn dat ze kunnen vliegen, minstens een vleugel ervan binden, op straffe van 7 stuivers. Al degenen die jonge ganzen grootbrengen moeten, als die zover zijn gekomen dat ze meer dan 3 roedes ver kunnen vliegen, die jongen *kwijtmaken* en niet langer behouden of laten overwinteren dan alleen wat betreft 5 volwassen ganzen of jonge ganzen met een gent, opgesloten in een kooi, alles op staffe van 21 stuivers voor elke overtreding danwel verbeurte van de ganzen. Er wordt verboden om ganzen dood te slaan tenzij ze iemand te na komen wat betreft de gewassen. Die ganzen moet dan worden geschut volgens oud gebruik. Ieder dient zijn veld behoorlijk te omheinen of te *vreden*. Indien iemands ganzen die gebonden zijn toch in andermans veld worden aangetroffen, moeten de eigenaars die ganzen behoorlijk *jeucken* op straffe van 7 stuivers. Actum in judicio, Dinther 14 juli 1610.

Jan,
De laatste tijd trakteer je ons hier op leuke wetenswaardigheden. Maar ik vraag me af of het niet beter is het forum uitsluitend voor vraag en antwoord te gebruiken?
De verhalen over Dinther of andere gemeenten kun je volgens mij beter plaatsen onder de betreffende plaats, rubriek 'verhalen'.

Beste Peter : De moderatoren van het BHIC hebben me tot nu toe daar niet op gewezen *dat het een beter is dan het andere*, dus ik ga gewoon door met hetgeen ik doe dunkt me. Er dwaalt op het forum immers regelmatig heel wat meer rond dan alleen het *vraag en anwtoord* waar jij voostander van bent. Zoals vragen over een boek te koop, een link naar een ander website vam tig jaar terug, geklaag over verdwenen websites etc. etc. Mijn bijrages in deze zijn bedoeld om anderen op het spoor te zetten van bepaade onderwerpen of dat nu genealogie heet danwel topografie, naamkunde etc. of in mijn *verhaal* het reien en zeilen van mens en dier rond 1600. Beste groet,

Beste Jan, bedankt voor het delen van het interessante verhaal en voor jullie reacties, Peter en Jan. Ons forum is in principe opgezet voor 'vraag en antwoord', maar wij vinden dat juist het delen van zulke wetenswaardigheden het forum ook leuk houdt om te lezen en bezoekers van onze website kunnen hier zeker hun voordeel mee doen. Ook het uitwisselen van informatie en verhalen is dus een belangrijk onderdeel van onze website en ons forum.

Jan, mocht je het leuk vinden om daarnaast korte verhalen voor onze website te schrijven, dan houden wij ons natuurlijk aanbevolen! Zelf een verhaal schrijven kan gemakkelijk via de volgende link: bhic.nl/ontdekken/verhalen/een-verhaal-maken#About (opent in een nieuw tabblad). Je mag je bijdragen natuurlijk ook mailen, zodat wij er een verhaal van kunnen maken. Maar ook op dit forum zijn je wetenswaardigheden natuurlijk nog steeds van harte welkom!

Dag Lisette :-). Dat voorstel is me eerder al door enkele andere BHIC-medewerkers gedaan, ik bedoel het aanleveren van korte verhalen voor jullie aparte rubriek *verhalen*. Omdat ik al tig jaren bezit ben met bewerkingen te maken voor het noord-oostelijke deel van het BHIC-werkgebied, te weten Boxtel, Liempde, St. Michielsgestel, Den Dungen, Dinther etc. etc., heb ik me tot op heden door tijdsgebrek daar niet aan gewaagd. Maar wat niet is, kan nog komen, (wat betreft die verhalen) al zal dat bij leven en welzijn wel een paar jaar verder zijn. Ondertussen blijft het werk wat ik doe me boeien. Met groet, Jan Toirkens.

Wat leuk, al die jaren onderzoek hebben vast en zeker een hoop prachtige verhalen opgeleverd. We wachten rustig af, Jan en tot die tijd genieten we hier op het forum van jouw vondsten. Bedankt voor je reactie!

Toen ik begon met stamboomonderzoek was dat vooral gericht op het verzamelen van data.
Doop – huwelijk – kinderen – begraven. Dat was het zo’n beetje.
In de lijn van mijn vader liep ik er al snel tegenaan dat veel zonen/neven die rond 1780-1790 geboren waren niet meer terug te vinden waren. Ik liep dus tegen Napoleon aan.
Dat snapte ik pas toen ik de geschiedenis erbij haalde.
Op een gegeven moment leer je daardoor de maatschappelijke omstandigheden mee te nemen in het onderzoek. En dat is veel omvattend -> geen detail mag daarbij veronachtzaamd worden.

Dit forum is op velerlei gebied een bron van verdieping. En geeft in veel aspecten een blik op de omstandigheden waarin mensen leefden. Zo ook het verhalenforum. Ook dat geeft – meestal wat meer recent – inzicht in het zijn en welzijn van vroegere generaties.

Het gaat vaak om het kleine blikje op de in de leefwereld van lang geleden. Waar over de “gewone luiden” toch al te weinig is opgeschreven en onderzocht. Dat is jammer – de gewone mens is in de geschiedenis veelal weggelaten.

Even concreet: dit verhaal van Jan voegt wat toe aan mijn perceptie omtrent de wijze waarop mensen met elkaar omgingen rond 1600. De ganzen moesten vleugellam gelegd worden, liefst binnen omheiningen, er werd (plaatselijke) wetgeving voor aangenomen.
Dat is niet nix -> dat is zeer ingrijpend en geeft daarmee een inkijkje in de wijze waarop men kennelijk met elkaar omging. Voor mij – als jurist – is dit aspect heel waardevol.

Natuurlijk gaat het op dit forum om vraag en antwoord, daarin heeft Peter gelijk.
Maar de bijdragen van Jan T. geven een blik in de tijd die zoveel toegevoegde waarde hebben.
Ik zou dat echt niet kwijt willen.

Wat is dan de oplossing?
(Zo dat al nodig zou zijn…)
Er zijn nu twee fora – een voor stamboomonderzoek en een voor verhalen.
1. Voeg de twee fora samen. Ha! Dan wordt Peter helemaal gek….
2. Maak een nieuw forum voor meer algemene stamboom zaken;
3. Laat de huidige situatie gewoon bestaan. Er zijn toch weinig problemen.

Ik kies voor 3.

Bedankt HenkD, voor het onderschrijven van onze mening over de kleur en inhoud die dit soort verhalen geven aan historisch onderzoek. Ook wij opteren voor optie 3 🙂.

Peter laat zich niet zo snel gek maken. Met mijn opmerking hoopte ik alleen het de huidige kwaliteit van het vraag-antwoord forum te dienen.
Overigens zou ik kiezen voor optie 2 door HenkD geopperd.

Er komen er dan dus 3:
a. Algemeen Forum met niet direct aan een plaats gebonden verhalen en wetenswaardigheden
b. Verhalen etc. aan een plaats gebonden
c. Vraag en Antwoord

Beste Peter,
Zoals je zelf wellicht wel begrijpt ben jij een hogelijk gewaardeerd deelnemer aan dit forum. Altijd to-the-point (ik heb even niet de Latijnse (sic) uitdrukking daarvoor paraat 🙂. Je begrijpt wel wat ik bedoel.
Je hebt al meerdere keren aangegeven met een ongenoegen te zitten voor wat betreft de inrichting/moderatie/gebruik van dit forum, daarom zie ik mij genoodzaakt hier mijn mening tegenover te stellen.
Tuurlijk zou een driedeling die jij voorstaat een verbetering kunnen zijn. Nogmaals: ik geef je gelijk in het streven naar een puur vraag/antwoord forum.
Maar, (er is altijd een maar), jouw streven is niet uitvoerbaar.

De kracht van dit forum ligt namelijk niet alleen bij de mens die vragen stelt - en hopelijk beantwoord ziet, maar evenzeer bij de zoekende mens.
En de onderzoekende mens. En de twijfelende mens. En de mens die iets oppert, en ....
Geen belemmeringen dus aan de poort, geen standaardformuliertje -> iedereen is welkom. Het forum van BHIC staat voor eenieder open.
Dat is een groot goed. En een waardevol bezit in dit vaak vluchtige leven.

Even terug naar de overlast van te veel vee of daarmee samenhangend, hier het relaas van waarschijnlijk enkele schapenboeren uit Dinther : Jan Henrick Sijmons, inwoner en teulman te Dinther, eerder schepen en ook borgemeester te Dinther, oud ca. 62 jaar. Verklaring. Zolang hij weet is het in Dinther gebruik geweest dat alle schapen die niet te Dinter waren *bewinterd* tenminste vanaf Maria Lichtmisdag ook niet mochten *bezomeren* of de gemeijnte gebruiken, maar daarvan werden afgevoerd en *geschut*. Het is ook altijd gewoonte geweest dat zulks door de vorster of door de schutter dan voor de kerk werd afgeroepen zodat ieder ermee bekend was. Het is hen bekend dat enkele personen na Maria Lichtmisdag schapen hadden gekocht en die daana op de gemeijnte wilden laten grazen, maar die schapen zijn steeds door de gezworenen geschut, zodat ze die schapen weer moesten verkopen.
Adriaen Huijb Rovers, oud ca. 59 jaar, inwoner te Dinther en daar opgegroeid
Joost Huijb Rovers, oud ca. 48 jaar, inwoner te Dinther en daar opgegroeid
Andries Arien Aben, oud ca.40 jaar, inwoner te Dinther en daar opgegroeid
Actum 15 juli 1609.