hoe schrijf je de naam

Neem aan dat ieder dat voor zich- / haarzelf moet weten hoe men dat invoert in eigen database. Uitspraak blijft gelijk. Daarbij speelt mogelijk mee hoe het in de loop van de laatste paar generaties in een familie consequent geschreven werd. Zoals er verschillende schrijfwijzen kunnen zijn bijv. bij namen als Van der A of Van der Aa, of Van de Bogaert of Van de Boogaart, Hogers en Hoogers.. enz.

Kom je bij oudere gegevens...en kom je de y of ij tegen in de DTB registers bijv. zie.: bhic.nl/onderzoeken/forum/y-of-ij (opent in een nieuw tabblad) >> bijdrage van Christian van der Ven van het BHIC . Hij schreef op 18 januari 2016 om 09:42 uur : 'Ter informatie: wij werken altijd met de instructie bij indiceren dat we de y als ij overnemen (Jan de Rooy wordt dus ingevoerd als Jan de Rooij), tenzij het gaat om buitenlandse namen (denk aan een plaatsnaam als het Franse Lyon) en woorden waarbij die y overduidelijk ongemoeid moet worden gelaten (zoals bij de al genoemde leenwoorden)...'

Bij het inkloppen van de historische gegevens voor het BHIC zijn dat dus de instructies : Een y wordt als een ij ingevoerd. Uitzonderingen zijn buitenlandse namen en dan nog alleen als je zeker weet dat het in die gevallen een y moet zijn. Andere archiefinstellingen hanteren mogelijk andere instructies? Daar ben ik niet van op de hoogte, ken alleen die van het BHIC en van het RAT. Zou ik die naam Ysselt tegenkomen in een oud notarieel - of ander oud register dan voer ik dat in als IJsselt (is geen buitenlandse naam) ...en Heuy als Heuij (behalve wanneer ik zeker ben dat het een buitenlandse naam kan zijn? Denk nu plots aan [de muur van] Hoei of Huy (B) ) ...en Rooy als Rooij ..en Duynhoven als Duijnhoven, Maasdeyk als Maasdeijk.., Ameyde als Ameijde..., Eyndhoven als Eijndhoven (natuurlijk Eindhoven blijft zoals het is), maar Levy als Levy (als er alleen Levi staat dan gaat dit natuurlijk niet op) , en Joy als Joy enz. Soms kan een buitenlandse naam in de loop der eeuwen wel 'vernederlandst' zijn en dan betreed je ander terrein...maar dat is zeker niet het geval met Van IJsselt.
Zie ook discussie bij Stamboomforum wat dhr. Jongkoen schreef: stamboomforum.nl/subfora/236/2/57424/0 (opent in een nieuw tabblad)

Ik dacht dat deze naam werd uitgesproken als Iesselt. In publicaties over deze familie wordt dan ook de Y gebruikt. De familie ontleende haar naam aan de heerlijkheid Isselt, nu Amersfoort.

Volgens transcriptieregels gebruik je de Y als die nu als I zou worden geschreven dus huys en niet huijs. Zelf doe ik dat niet en gebruik de y alleen maar als er in het handschrift een duidelijk verschil wordt gemaakt tussen IJ en Y.

Christian van de Ven schreef op 18-01-2016 dat bij het indiceren altijd de Y als IJ wordt overgenomen. Bij het indiceerproject dat diverse archieven in het verleden in het programma ask-sam invoerden was juist de regel dat er eenduidigheid moest zijn om makkelijker te kunnen zoeken. Zo moest Joannes en Joanna altijd worden ingevoerd als Johannes en Johanna, ook al kwam die H in de naam in katholieke doopboeken maar sporadisch voor. Een andere instructie was altijd de Y te gebruiken en niet de IJ. Bij de indicering van de DTB registers van het voormalig streekarchivariaat Peelland werd deze regel gebruikt. Deze indexen werden integraal overgenomen door het BHIC, zodat je ook bij het zoeken in de bestanden van het BHIC daar op bedacht moet zijn. Bij zoeken dus altijd wildcards gebruiken.

Klopt, de uitspraak is Iesselt.

Inderdaad>>> Isselt.
De transcriptie regels zijn mij bekend. Toch probeer ik me bij transcripties of het inkloppen van dtb gegevens voor het BHIC aan hun regel te houden. Dit zet zich dan ook door bij het invoegen van gegevens in mijn privé database...[ Neem aan dat ieder dat voor zich- / haarzelf moet weten hoe men dat invoert in eigen database]

Zie bijv. verder nog: cbgfamilienamen.nl (opent in een nieuw tabblad) en zoek op een naam met y of ij.
Mogelijk kom je dan deze opmerking tegen over:
ij-y
In de Nederlandse Familienamen Databank is uit practisch oogpunt geen onderscheid gemaakt tussen naamvormen met ij en y. De namen De Bruijn en De Bruyn zijn in één lemma ondergebracht. In taalkundig opzicht is dit overigens niet onterecht: de y in De Bruyn is immers geen i-grec, maar een ij zonder puntjes die in feite hetzelfde letterteken is als de ij met puntjes. In de meeste Nederlandse namen met een y betreft het deze puntloze ij, een relict dat in ons alfabet weliswaar de vorm van de Griekse y heeft aangenomen, maar zondermeer met de ij gelijkgesteld kan worden. In moderne spelling zouden beide grafemen in combinatie met een andere klinker inmiddels door een enkele i zijn vervangen: De Bruijn > De Bruin.

In wezen bestaat het typisch Nederlandse letterteken uit twee letters. Het is ontstaan uit ii = een lange i, die later ter verduidelijking als ij werd geschreven en nog later als tweeklank ij (ei) werd uitgesproken. Van de 16de tot de 18de eeuw, toen het schrift nog geenszins genormaliseerd was, werd de ij vaak zonder punten geschreven. Hetzelfde letterteken werd gebruikt als variant van de i (yemant, cleyn). In lopend schrift ging daardoor het onderscheid tussen i, ij met en y zonder punten verloren. De verwarring is nog vergroot omdat in het alfabet aan de ij, die strikt genomen als i + j behoort te worden behandeld, de plaats vóór de z werd toegewezen, terwijl in andere talen daar de y (i-grec) is geplaatst. Deze Griekse y (upsilon) is in feite een andere letter die het Nederlands in leenwoorden tot zich heeft gekregen.

[..ter afsluiting: in dialect wordt de naam van het peeldorp Liessel als Lijssel uitgesproken :-) ]

[..ter afsluiting: in dialect wordt de naam van het peeldorp Liessel als Lijssel uitgesproken :-) ]

Weliswaar Gelderland, maar toch, daar wordt Wijchen juist - op de enig correcte wijze volgens de lange i - uitgesproken met de ie-klank.

De schrijfwijze is één aspect. Voor familienamen is die in principe rond 1811 bij de verplichte naamsaanneming vastgelegd. Hoewel daarna nog talloze veranderingen/wijzigingen/verschrijvingen en dergelijke zijn voorgekomen - zelfs binnen 1 gezin.

Maar voor wat betreft de uitspraak van een familienaam geldt een andere regel.
(Ik vermijd hierbij expres de discussie over de (correcte) uitspraak van plaatsnamen 🙂

Die regel - voor de uitspraak van een familienaam - is zowel praktisch als eenvoudig als wonderbaarlijk, namelijk: de familie bepaalt zelf hoe hun naam wordt uitgesproken.
Recente voorbeelden zijn Tom Dumoulin (sportverslaggevers wisten in het begin niet hoe die naam moest worden uitgesproken - en vroegen het ten lange leste aan de wielrenner zelf maar) en dhr. T. Baudet die in een kamerdebat onlangs de voorgaande spreker moest corrigeren inzake de uitspraak van zijn naam (die dat vervolgens consequent verkeerd bleef doen ;-)

Schrijfwijze en uitspraak schelen dan ook van elkaar, zeker door de eeuwen heen.
De naam van Grinsven heb ik op wel 30 manieren geschreven zien worden. Maar ik kan niet weten op hoeveel manieren deze werd uitgesproken, rekening houdend met alle dialecten. En op hoeveel wijzen deze uitgesproken naam werd verstaan.
En tenslotte werd opgeschreven.

Probeer dit in de tijd te zien, hoe toen de naam opgeschreven werd tijdens de doop.

Indien gezinsreconstructie gemaakt is is soms pas duidelijk hoe de naam door de schrijvers geschreven werd. Ook notaris actes kunnen hierbij helpen.

Het structureel doorzetten van de achternaam zoals deze heden ten dage geschreven word in sommige genealogie vind ik echter niet juist.

Besef dat ik me nu tegenspreek met de plaatsnamen in Brabant maar hanteer hier een standpunt van een jaartal zoals deze was toen ik dat systeem opzette om in die plaatsen ook de acte verder te zoeken.

Indien nog geen gezinsreconstructies gemaakt zijn kunnen dit vreemde achternamen worden.

voor de juiste schrijfwijze misschien kijken in het adelregister , in Boxmeer is de van Sasse van Ysseltstraat.

Recent organiseerde het gemeentebestuur van Vught een bewonersavond. Digitaal uiteraard! Daar kwam zeer regelmatig de Sasse van Ysseltstraat op het woord. Met de ei-klank. Voor mij storend, want ik meende heel veel vroeger te hebben geleerd dat het met ie-klank hoort....
Wat is volgens BHIC de juiste. Uitspraak?

Ik zou het op 'iesselt' houden, dat is tenminste wat ik altijd gehoord heb.

Het verschil in uitspraak tussen een korte of lange klinker werd vroeger vaak met een i aangegeven. Denk o.a. aan Oisterwijk, Huissen. De j werd dan gebruikt om aan te geven dat de voorafgaande i een lange klinker is, de ie van Piet en niet de i van Pit.
Universele spellingsregels voor het Nederlands, althans een poging daartoe, dateren pas van eind 19e eeuw.

In het Limburgs dialect (tenminste die ik spreek, aan de zuidkant van de Peel) wordt de 'ij' nooit uitgesproken als de 'ei' klank.