Vladeracken

Hallo Egbert,

1243 kun je schrappen. Die persoon komt niet voor in het ONB tot 1312 dl. I.
In Helmond is eind 1270 wel een schepen van die naam bekend.
De van Vladerackens zijn snel vanuit Someren uitgewaaierd en niet iedere persoon kan ik al thuisbrengen.

Ik zal je rechtstreeks berichten.

Groeten,
Hans

Kasteel Vladeracken (Nuland-Geffen) behoorde tot deze lijn schepenen in 's-Hertogenbosch.

Het wapen van Vladeracken komt ook voor in de wapens in kasteel Maurick te Vught.

In het archief van Alkmaar bevinden zich ook een aantal gescande stukken van de de Brabantse tak van de familie van Vladeracken over de periode 1450-1600.
Dit is de link:
regionaalarchiefalkmaar.nl/collecties/archieven/archieven-2/details/NL-AmrRAA-79.017/keywords/vladeracken/withscans/0/start/0/limit/10/flimit/5 (opent in een nieuw tabblad)

Die vermelding in 1243 had ik uit:
Taxandria 1906, pagina 136
"Reeds in 1243 wordt een Arnold van Vladeracken als schepen vermeld".

uiteraard zonder bronvermelding.

De Vladerackense goederen (in Someren) werden in 1350 door Arnold gend. Vulroc zoon wijlen Henrick zoon wijlen Deynken van Vladeracken verkocht aan zijn broer Jan van Vladeracken.
Bron: Th.Ign. Welvaarts, Zomeren naar de Archieven van Postel’s Abdij (1892), blz.62 met verwijzing naar een Bosche schepenakte.

Het goed Vladeracken bestond uit twee hoeven en een watermolen. In 1383 verkocht Jan van Kessel, zoon wijlen ridder Jan van Kessel, een erfpacht uit twee hoeven te Vlerken aan Gerlach van Erpe.
Bron: Jean Coenen, Hertog Jan en de Zummerense mens. Een overzicht van de geschiedenis van Someren en Lierop (2001), blz. 76.

Het lijkt me dat tussen 1350 en 1383 het goed Vladeracken via verkoop of vererving is overgegaan naar de Van Kessels.

Kijken we terug naar 1350 dan zien we daar 3 generaties Vladeracken. Genoemde Arnold (Arnd) Vulroc, elders Vilroc en Vilroch genoemd, is in 1325 schout van Boxmeer en wordt in 1338 leenman genoemd van heer Otto van Kuyc, heer van Cuijk, voor leengoed in het Land van Cuijk. De drie zonen van Arnd: Henrick, Deynken en Arnd Vilroc van Vladeracken spelen een rol in de opschudding die in 1363 in Gemert werd veroorzaakt. Op grond daarvan werden ze in 1364 tot ongewenste personen in Brabant bestempeld. De zonen van Arnd Vulroc van Vladeracken zullen gezien hun actieve rol nauwe verwanten geweest zijn van de familie Van Ghemert, heren van Gemert, die na 1363 een toontje lager moesten gaan zingen. De Commandeur van de Duitse Orde, benadeelde in de opschudding van 1363, trok aan het langste eind.

Gezien zijn vermeldingsperiode 1325-1350-> lijkt Arnold Vulroc van Vladeracken omstreeks 1300 of wat eerder te zijn geboren. Dat maakt – bij de aannamen van een generatiebreedte van 30 jaar – dat vader Henrick zn van Deynken rond 1270 of eerder zal zijn geboren. Dat maakt van Henrick van Vladeracken een jongere tijdgenoot van Arnold van Vladeracken die we in 1281 en 1283 zien als schepen van Helmond (ONB tot 1312 deel I, nr. 381 en 394). De precieze onderlinge verwantschap valt niet te zeggen. Arnold kan een oudere broer maar ook een oom zijn geweest van Henrick Deynken van Vladeracken.

Van Jan van Kessel, zoon van ridder Jan van Kessel, uit 1383, kan opgemerkt worden dat Coenen abuis is in zijn veronderstelling dat de Brabanse familie uit Kessel bij Maren afkomstig is (Coenen, blz.67). Het familiewapen met vier ruiten van de Somerense Van Kessels laat overduidelijk zien dat ze een zijtak zijn van de Limburgse Van Kessels. Van Jan van Kessel weten we dat hij in of kort voor 1383 gehuwd was met Margriet dochter van Willem van Stakenborch en diens vrouw Mechtelt. Een broer van Jan of een jongere zoon van Jan was een heer Gooswijn Moel (lees Moedel), die in Megen de waardigheid van rector van de kerk vervulde (rector ecclesie ~ dienstdoende pastoor). Van deze heer Gooswijn Moel is een mooi afbeelding van zijn familiewapen bekend.
bhic.nl/maisi_ajax_proxy.php?mivast=235&mizig=210&miadt=235&miaet=185&micode=1232&minr=14820639&milang=nl&misort=last_mod%7Cdesc&mizk_alle=211&miview=viewer2 (opent in een nieuw tabblad)

De benaming Gooswijn Moel doet veronderstellen dat zijn moeder of grootmoeder een dochter of zuster was van Gooswijn Moedel van Sceepstal alias Van der Donc uit Aarlebeke. Van vader ridder Jan van Kessel wordt evenwel verondersteld dat hij gehuwd was met een Christina of Agatha van Boxmeer. Het is een leuke puzzel om te achterhalen hoe de juiste verwantschap in elkaar zit. Ik ben er nog niet uit.

@ Hans

Dank voor je uitgebreide bericht.

Ik ken de akten uit 1350 en 1383. In 1350 is sprake van de goederen van Vladeracken zonder die verder te specificeren. In de akte van 1383 wordt gesproken over de twee boerderijen: "duobus mansis dictus tgoet te Vladeracken". De watermolen worden in geen van deze akten genoemd.

Er kan nergens gesteld worden dat er in Someren sprake is geweest van een kasteel Vladeracken, zoals sommige bronnen wel beweren.

Het kasteel in Geffen werd rond 1500 gebouwd door de familie Vladeracken die in die tijd de heerlijkheid in bezit kreeg. De naam van deze familie maakt het zeer waarschijnlijk dat zij afstammen van de Vladeracken's uit Someren, maar is dat bewijs ook te leveren?

Hoe en wanneer de goederen van Vladeracken in bezit kwamen van Jan van Kessel blijft voorlopig ook nog onduidelijk.

Jean Coenen heeft mij ooit verteld dat hij een connectie met Kessel bij Maren had gevonden, maar hij vermeldt in zijn boek over Someren niet waarop dat is gebaseerd. Ik ben er altijd vanuit gegaan dat zij stammen van het Limburgse Kessel gezien het gebruikte familiewapen.

De familie van Kessel uit Someren blijft een probleem. Er zijn bij de afstammelingen personen met dezelfde voornaam uit verschillende huwelijken van hun vader. Het opstellen van een duidelijke genealogie blijft daarmee ondoenlijk.

Egbert@

Over de oudste Limburgse Van Kessels heb ik vorig jaar het volgende geschreven:
groups.io/g/MiddeleeuwseGenealogie/message/14475 (opent in een nieuw tabblad)

De stamreeks van de Geffense Van Vladerackens kan als volgt gereconstrueerd worden.

Arnd van Vladeracken, schepen van Den Bosch 1352, † voor … 1368
X ca. 1330/35 Gheerborch, † na … 1368, weduwe

Gerard van Vladeracken, schepen van Den Bosch 1369/70, † voor … 1369
X ca. 1360 Liesbeth dr. Jan Coptiten

Jacob van Vladeracken, diverse malen schepen van DB, † na 21-9-1427, weduwnaar
X voor … 1399 Heilwig dr. Jan van Nuwelant, † voor … 1422, weduwe van Rycout die Borchgreve

Mr. Gerard van Vladeracken, † voor … 1473, dokter in de rechten 1465, hr. van Geffen 1454
X ca. 1435 jkvr. Margriet van Best, dr. Peter van Best en van Alveraet Dicbier.

Etc.

De periode vóór stamvader Arnd van Vladeracken is wat onduidelijk. Het zou best kunnen zijn dat deze Arnd dezelfde Arnd van Vladeracken is als de persoon die op 30-9-1355 een erfcijns van 30 schellingen , met als onderpand de helft van een erfgoed op de Vughterdijk, verkocht aan zijn broer Jan gend. Rover van Vladeracken (A.C.M. Kappelhof (1980), THG van DB regest 390).

Dan zou je enerzijds aan de broers Arnd gend. Vulroc van Vladeracken en broer Jan van Vladeracken uit 1350 kunnen denken.

Anderzijds kunnen de broers Jan Rover en Arnd ook identiek zijn aan de zonen van een Roelof gend. Rover Deynouds zn van Vladeracken bekend die in Oisterwijk gegoed was en ook onder de benamingen Van Tongerlo en Van Oirschot bekend staat. Deze Roelof Rover van Vladeracken had diverse wettige en natuurlijke kinderen: Jan Rover van Vladeracken (van Os), heer Arnd priester, Henrick en als bastaarden Peter, Heyn en Lysbet. Waarschijnlijk valt een Paul Rover Teschmaker (= Pauwels van Vladeracken) ook aan te merken als een bastaardzoon.

Kortom de afkomst van Arnd van Vladeracken, de stamvader van de Geffense Van Vladerackens blijft nog even duister.

@Hans

Bedankt voor je reactie.

De Geffense Vladerackens zijn dus niet bewijsbaar aan de Somerense te koppelen.

Egbert@

Nog niet maar ik verwacht wel dat ze bij de oudste Deynken (Daniel) uitkomen. Ik vermoed dat deze een Stakenborch-telg is die met een Somerens meisje (Haengreve?) bezit in Someren/Lierop heeft verworven.

Arnd van Vladeracken die ca.1330/35 huwde kan chronologisch gezien gemakkelijk een kleinzoon zijn geweest van de gelijknamige Helmondse schepen. Zekerheid ontbreekt echter. De Van Vladerackens schijnen uit Helmond verhuisd te zijn want je komt ze pas eind 14e eeuw weer tegen.

In 1311 (12 januari) zien we twee Van Vladerackens in Sint Oedenrode (of Liempde) gegoed zijn. Een Arnd van Vladeracken heeft dan 12 bunder land in leen van Willem de Cruudener. Deze had ter delging van een schuld van de hertog het goed te Jekschot en goederen in Liempde en Sint-Oedenrode in leen gekregen. Een Jan van Vladeracken wordt in dezelfde oorkonde genoemd als gezworene van Sint-Oedenrode (ONB tot 1312 dl. 1, nr. 835).

Zekerheid valt moeilijk te verkrijgen maar met nader onderzoek zal e.e.a. wellicht aanvullend en beter beargumenteerd kunnen worden.

In het regionaal archief Alkmaar vind je het familiearchief van een (mogelijke) tak van de Vladerackens. De corrupte gemeentearchivaris van 's-Hertogenbosch, Van Zuylen (volgens het archief in alkmaar!), verkocht Bossche archiefstukken aan de Vladerackens waarmee zij probeerden een adellijke herkomst te bewijzen. Tot 2 maal toe door de hoge raad van de adel afgewezen in de 19e eeuw. Er bleken door de vladerackens nogal eens documenten vervalst te zijn om adel te kunnen aantonen. Dat gebeurde overigens op veel grotere schaal. Daarom zijn familieverbanden niet zomaar altijd bewijsbaar op basis van één bron.

Wat ook enigszins 'roet' in de zoektocht gooit, is het feit dat veel 18e en 19e eeuwse schrijvers (w.o. Kroniekschrijvers) vaak de term jonker gebruikten voor 'voorname lieden'. Dit was echter zeker geen jonkheer titel, iets wat latere schrijvers soms klakkeloos aangenomen hebben.

Jack@

Hoewel ik je mening onderschrijf meen ik toch bij de Geffense Van Vladerackens te kunnen opmerken dat hun status zodanig was dat een jonker-aanduiding wel op zijn plaats is.

Ik ben onbekend met Alkmaarse Vladeracken-archief en de argumenten die de Vladerackens gebruikten om die adellijke afstamming (en van wie) te onderbouwen.

De meeste voorouders van de Geffense tak behoorden tot het Bossche stedelijke patriciaat maar via de Van Nuwelants kom je toch uit op een geslacht van ridders en schildknapen die zeker vanaf begin 13e eeuw generaties lang heer van Geffen en/of Nuland waren.

Beste Hans, dat zijn 2 verschillende zaken.
Wat iemand vindt van een status of maatschappelijke positie is subjectief en dus minder goed bruikbaar bij historisch onderzoek.
Het tweede deel van je reactie verbindt de Vladerackens met heel andere families, louter alleen omdat ze ridder waren, of zich zo noemden (denk aan de niet als adel erkende religieuze ordes), of omdat ze op het kasteel van geffen gewoond hebben. In de chronologie van de 2 heerlijkheden geffen en nuwelant zijn nogal wat wisselingen van de wacht (bezit) geweest, die zeker niet allemaal als familiechronologie veralgemeniseerd kunnen worden.

Desalniettemin is de geschiedenis van de heerlijkheid nuwelant een interessant onderzoeksonderwerp. Bijvoorbeeld de locatie van eerdere kasteelwoningen en de samenhang van de kastelen die tegelijkertijd in de kleine heerlijkheid bestonden, zijn nog niet goed onderzocht. Of op basis van de etymologie (de meer dan 35 schrijfwijzen van nuwelant die allemaal andere archiefbronnen aanboren, of het verder zoeken in de Belgische, duitse en luxemburgse archieven, om maar een spoor te noemen.

Ze zitten ook in Giessen e.o.
Zie DOEKEFKES doekefkes.nl/index.php/rechterlijke-archieven/2015-09-14-04-38-31/capelle-ra-59 (opent in een nieuw tabblad)
RA 59 ’s Grevelduijn-Capelle Fol. 56v.Op huijden desen 28e novembris 1596 compareerden Arent van Vladeracken, schoultes tot Ghiessen, procuratie Schartogen Bosch 29-12-1595, ende gaf over met eender vrijer ghiften soo recht is Adriaen van Clootwijck. Betaald wordt via een wilkeur.
Fol. 57r Eodem anno et die compareerden Arent van Vladeracken voorss ende gaf over met eender vrijer ghiften soo recht is Peeter Wouter Coppenss.
Fol. 57r Eodem anno et die compareerden Arent van Vladeracken voorss ende gaf over met eender vrijer ghiften soo recht is Jan Denijss alias Haen. Betaald wordt via een wilkeur.
Fol. 57v Eodem anno et die compareerden Arent van Vladeracken ende gaf over met eender vrijer ghiften soo recht is Niclaes Hanrickss. Betaald wordt via een wilkeur.
Fol. 58r Eodem anno et die compareerden Elijsabet van Staeckenbroeck weduwe Joncheer Geeraert van Vladeracken, in sijn leven heer van Ghiessen, Jockheer Johan van Vladeracen mede als voocht van de weeskijnderen van Geeraert, sijn broer, ende gaven over met eender vrijer verlije soo recht is Huijbert Geeritss.
Fol. 90r Eodem anno et die compareerden Peeter Aertss, secr, namens Arent van Vladerecken, schoutent tot Ghissen, namens Joncheer Johan van Vladeracken ende joncfrou Lijsbet van Starckenbroeck, brouwer tot Ghissen, procuratie Ghissen 20-1-1597, ende gaf over met eender vrijer ghifte soo recht is Hanrick Franckss.

Jack@

Ben jij bekend met het artikel van G. Berkelmans, Vrouwen van Stand. Het predicaat 'joffrouw' in de laatmiddeleeuwse archivalia van de stad 's-Hertogenbosch en haar Meierij, in: Noordbrabants Historisch Jaarboek 13 (1996), blz. 52-79. Ik kan je het eventueel toesturen (PDF).

Het grappige is dat dames in de 14e-15e eeuw eerder als jonkvrouwe werden aangeduid dan hun broers als jonker (tenzij het eentje was uit de hogere echelon). Desalniettemin zal het bewustzijn van de jonker-status van vader op zoon en ook via dochters zijn doorgegeven. Dus wie het was erfde het door ook via dochters en wie het niet was in het stedelijk patriciaat kon door een gunstig huwelijk, carrière en aankoop (vaak een combinatie) en geluk (b.v. het kinderloos sterven van de jonker-broers) de jonkerstatus wel bereiken. Dat bedoelde ik feitelijk met een afstammingslijntje vanaf de 13e eeuw naar de 15e eeuwse Geffense Van Vladerackens.

Ben jij bekend met de argumenten die de latere Vladerackens gebruikten om die adellijke afstamming (en van wie) te onderbouwen?

Rond 1350 huwde Peter Helling met Elisabeth van Vladeracken.
De kinderen noemden zich van Vladeracken. Dat kwam in die tijd wel meer voor als men dacht dat de achternaam van de moeder belangrijker was dan die van de vader....
Gegroet, Peter Hellings, Sint-Oedenrode

Peter@

>> Dat kwam in die tijd wel meer voor als men dacht dat de achternaam van de moeder belangrijker was dan die van de vader....<<

In de 16e en 17e eeuw klopt dit inderdaad. Ruwweg voor 1500 heb je echter te maken met naamscombinaties, volledige vernoemingen naar grootvaders en ooms. In een plaats, zoals b.v. Den Bosch, waar een familie goed bekend was kon inderdaad de benaming van moeder overgaan op haar kinderen. Belangrijkheid was dus niet zozeer een punt maar eerder de plaatselijke bekendheid

Met betrekking tot Peter Hellinc en Elisabeth van Vladeracken heb ik het volgende:

6.8. Lijsbeth Jans dr. van Vladeracken, † voor 26-6-1399, weduwe. Huwde ca.1350 Peter Hellinc, † voor 27-11-1379.

In versie 2.0. dacht ik uit te kunnen gaan van een andere aanhechting in de stamboom voor Lijsbet. De schepenakte van 1382 bracht uitkomst. De kinderen van Lijsbeth en Peter Hellinc behoren tot de Bossche familietak en hebben diverse malen interactie met de andere Bossche Van Vladerackens.

Petrus Hellinc, xii jugera terra jacentia apud Boechoven, in terra domini Theodirici de Herlaer. Que bona comparavit erga Johannem dictum Vaec. Deleatur Johannes Vaec.
L. Galesloot, Le Livre des feudataires de Jean III, duc de Brabant (1865), blz. 226.

Hun Van Vladeracken nageslacht (deling 26-6-1399 BP R.1181 fol.430v) voerde een ander familiewapen als het traditionele wapen Van Vladeracken.
Waarschijnlijk was het gevoerde wapen hun originele Hellinc-familiewapen. Zie: Jan van Vladeracken (365) Jan Arnolds zn. geneaservice.nl/zegels/z031.html#361 (opent in een nieuw tabblad)
De Hellinc-goederen lagen bij Hedikhuizen en werden toebedeeld aan zoon Peter.

Kinderen:
7.12. Henrick Stakenborch (Lijsbetten sn.), geb. min. 1355, † voor 10-8-1380, huwde ca. 1379 met Loesbeth Henrick Nuijs(sen), † voor 9-1-1406. Hieruit een zoon met naam Jan Stakenborch. Als hij in 1404 handelend meerderjarig is moet hij minimaal uit 1380 zijn. Hij kan ook voordien al geemancipeerd zijn geweest (niet gevonden).

7.13. Heijlwigis Peter Hellincs dr., vermeld als belendend of handelend in Someren, niet vermeld in 1399 bij de deling. Deze vermelding is nog een anomalie. De Peter Hellinc gehuwd met Lijsbeth van Vladeracken was afkomstig uit Hedikhuizen. Mogelijk waren er meerdere Hellincs met naam Peter. In de omgeving van Bakel, Deurne en Helmond was de familienaam Hellinc niet onbekend in de 14e-15e eeuw. Een andere mogelijkheid is dat deze Heijlwigis uit een eerder huwelijk van vader is geboren.

7.13. Jan van Vladeracken Lijsbetten sn., geb. min. 1358. Hij huwde in/voor 1387 met Beel Ansems van de Wiel.

7.14. Geerborch (Gheerburg) van Vladeracken, † na 26-6-1399. Huwde ca. 1375 Willem Luppen zn. van Lommel alias Willem metten ghelucke, † voor 1377; huwde voor 1381 met Gooswijn Moedel zn van Berthout Dircs zn. van Meghen; hieruit kinderen.

7.15. Peter van Vladeracken Lijsbetten zn., vermeld 1399. Hij kreeg de Hedikhuizense familiegoederen toebedeeld.

7.16. Arnold van Vladeracken Lijsbetten zn., † voor 1417. Huwde in/voor 1389 Aleijt Posteel dr Henrick Goyarts Posteel. Hieruit nageslacht.

7.17. Margriet van Vladeracken, † voor 17-7-1399, huwde N.N., met hieruit een in 1399 nog minderjarige zoon Willem.

7.18. Elisabeth van Vladeracken, huwde voor 1399 Jan Berwout Jans zn.

Omdat de oudste drie zonen mooi lijken te zijn vernoemd naar de beide grootvaders en vader zelf, kan worden geconcludeerd dat Peter Hellinc een zoon moet zijn geweest van een [Henrick Stakenborch]. De oudste zoon draagt deze naamcombinatie. De tweede zoon Jan van Vladeracken is mooi vernoemd naar zijn moederlijke grootvader. Omdat deze Van Vladeracken-tak een familiewapen voerde dat niet leek op het traditionele Van Vladeracken-wapen en ook niet op het Stakenborch-wapen, kan worden geopperd dat Henrick Stakenborch, de vader van Peter Hellinc, zelf vernoemd zal zijn naar zijn moederlijke grootvader.

Het valt niet met een harde vermelding te bewijzen maar het is opvallend dat we in 1292 een Henrick Stakenborch en een Willem geheten Hellinck met acht anderen zien optreden als zaakgelastigde van hertog Jan I van Brabant in een geschil over de grenzen tussen het gebied van de heer van Mierlo en dat van de hertog. Het is goed denkbaar en chronologisch ook goed mogelijk dat in 1292 afspraken zijn gemaakt tussen Stakenborch en Hellinck over een huwelijk tussen hun kinderen.

resources.huygens.knaw.nl/retroboeken/obnb/#page=0&accessor=searchText&view=imagePane&accessor_href=https%3A%2F%2Fresources.huygens.knaw.nl%2Fretroboeken%2Fobnb%2FsearchText%2Findex_html%3Fpage%3D0%26source%3D1%26id%3DsearchText (opent in een nieuw tabblad)

Volgens JohnOoms.nl zou het Peter Helling, uit de omgeving van Someren, zijn die rond 1340 gehuwd was met Elisabeth van Vladeracken. Er waren 2 kinderen:

Gerit van Vladeracken. Gegoed in de buurtschap Vlerken, schepen van ‘s-Hertogenbosch.
Margaretha van Vladeracken

John Ooms is iemand die een mooie gelikte website heeft maar waar je informatief niet op kunt bouwen. Zijn methode is verzamelen, knippen en aan elkaar plakken. Ik heb rond 2019 en later hem meermalen geattendeerd dat er voor tal van families recentere literatuur beschikbaar was. Ook andere serieuze onderzoekers is dat opgevallen.

Hij is ook gewezen op de website van Middeleeuwse Genealogie waar antwoorden op vragen gegeven worden en gediscusieerd word over onderwerpen en de kwaliteit van artikelen in bepaalde tijdschriften. Die website was hem bekend want in de beginjaren (2000->) is hij daar lid van geweest.

groups.io/g/MiddeleeuwseGenealogie/topics (opent in een nieuw tabblad)

Na een reactie ergens in 2019 heeft Ooms nooit meer iets terug laten weten maar is gewoon doorgegaan. In de loop der tijd is er wel een literatuurlijst met informatiebronnen gekomen maar in veel gevallen is het verouderde genealogische literatuur. Hij neemt gewoon iets over zonder zich af te vragen of het wel klopt, of het wel logisch is en of er niet iets ter discussie staat. Hij wil ook niet in discussie gaan.

Heel snel vergeten die website is mijn advies.

johnooms.nl/?s=vladeracken&submit=Zoeken (opent in een nieuw tabblad)

Direct zichtbare fouten:
Hellings in plaats van Hellinc
Starkenborch in plaats van Stakenborch
Haengrave in plaats van Haengreve
Westerwijck in plaats van Westerwijc
Matheus II van Boescot. Er is nooit meer dan één Matheus geweest

Het hele aan elkaar gelinkte Boescot-Vladeraken-Stakenborch-Rover-Hanegraaf-Asten- verhaal deugd van geen kanten.

Het volgende komt uit een artikel dat ik aan het schrijven ben. Als je bij Ooms e.e.a. aanklikt en vergelijkt met mijn tekst dan denk ik wel dat je weet hoe je Ooms en zijn ‘literatuur’ mag gaan inschatten.

§ 6 Boeschot-Stakenborch-Asten-de Roovere
Op het (genealogische) internet kom je helaas nog een aantal sprookjesfiguren tegen die verweven worden in de geschiedenis van Someren en Asten. Ik noem daarbij de volgende steeds ouder wordende generaties: Margareta van Boisschot, vrouwe van Asten en Escharen, haar man Willem Stakenborch III en hun zonen: Hendrik, Willem, Matheeus I, en de dochters Beatrix gehuwd met Willem van Deurne en Aleidis gehuwd met Daniel van Beveren; Willem van Stakenborch II en Someren en zijn vrouw Beatrix, vrouwe van Asten en Escharen; Willem I de Rover, heer van Stakenborch (1266); Gerlach de Roovere, heer van Stakenborch in Someren (1243). Het is ongelooflijk hoe kwartierstaatzoekers, die nog nooit een Oorkondenboek of een serieus historisch boek hebben opengeslagen, deze personen koesteren in hun voorgeslacht en ook zo moeilijk te overtuigen zijn. Middels dit artikel wil ik een nieuwe poging wagen door het hen iets uitvoeriger uit te leggen.

In paragraaf 2 heb ik al opgemerkt dat voornoemde personen fictieve figuren zijn die ooit zijn verzonnen in, enerzijds een 15e-eeuws conflict tussen de Abdij Postel en de familie Stakenborch, en anderzijds in de 17e eeuw door een familie Van Boisschot met adels pretentie. Het handschrift met de stamboom Van Boisschot en de diverse al aangehaalde oorkondelijke vermeldingen is in 1932 al eens bekeken door H. Nelis, en de Postelse oorkonden werden daarbij als waarschijnlijk vervalst aangeduid. In het Oorkondeboek Noord-Brabant tot 1312 deel I uit 1979 zijn die vermeldingen tekstkritisch bekeken en het wetenschappelijke oordeel was helder: falsum (= vervalst/gefabriceerd). Voor die wetenschappelijke beoordeling van de oorkonden 1243, 1266, 1308 kan ik verwijzen naar het Oorkondenboek Noord-Brabant tot 1312 deel I, nrs. 199, 305, 767 en 863. De bewerker dr. Camps schetste in zijn beoordeling ook het waarom en de redenen voor de verzonnen oorkonden. In 1989 deed prof. Bijsterveld in zijn artikel De familie Van Stakenborch wel aanzienlijk, maar geen “heren van Asten en Lierop” de beoordeling nog eens helder over. Zijn titel spreekt voor zichzelf.
resources.huygens.knaw.nl/retroboeken/obnb/#page=0&accessor=toc&view=homePane (opent in een nieuw tabblad)

Veel stamboomzoekers komen in hun kwartierstaat uit bij de familie Stakenborch die o.a. in Asten en Someren gegoed bleek te zijn. In de midden van de 14e eeuw komen we inderdaad een Matheus van Boeschot tegen met als zonen Hendrik Stakenborch van Boeschot, Reijner Haengreve en Willem Stakenborch. Vader Matheus zal omstreeks 1335 zijn gehuwd en zijn kinderen zo vanaf 1360. Buiten Asten en Someren zijn oudere naamgenoten Stakenborch bekend uit het Oorkondenboek Noord-Brabant deel I. De herkomst van de familie moet gezocht worden in Nederwetten ten oosten van de Dommel, in het toponiem Stakenburg tussen het klooster Hooidonk en Wilhelminakanaal. Binnen de familie Stakenborch was de voornaam Hendrik populair wat mij in 2002 mogelijk maakte om de stamboom te reconstrueren. Een harde of heldere verklaring om hun bezit in Asten en Someren te verklaren is evenwel nog niet gevonden. Ik sluit evenwel niet uit dat aan het einde van dit artikel een suggestie gedaan kan worden.

Na het kundige commentaar van Nelis, Camps en Bijsterveld is het duidelijk dat de bovengenoemde fictieve personen uit het handschrift Boisschot verzonnen zijn en zondermeer de prullenbak in moeten. Helaas zullen er altijd nog wel mensen zijn die opperen dat vervalste oorkonden met een bepaald doel zijn gefabriceerd en dat het niet absoluut onwaar hoeft te zijn en dat de in die oorkonden opgevoerde personen best geleefd kunnen hebben. Die ongelovige Thomassen, die denken dat ze naar hartenlust uit de geschiedenis kunnen shoppen, zullen er jammer genoeg altijd wel blijven.

Eindnoten:
* Het is frappant dat de Van Boisschots hun eigen afstamming uit de Bossche familie Van Broechoven waren vergeten en hun adel pretentie construeerden via een andere molenijzers voerend geslacht.

* Hans Vogels, Het graafschap Rode, de priorij van Hooidonk en de Van Herlaars. Onderbelichte aspecten uit het twaalfde tot veertiende-eeuwse Nuenen c.a. (deel 1-IV), in De Drijehornickels jg.11, 2002 nr.3, blz. 64-76; jg.12, 2003 nr.1, blz.20-32; 2003 nr.2, blz.36-48; 2003 nr.3, blz.74-80.

* Een ander versie gaat als volgt. “In de valse oorkonden werden de familieverbanden aangegeven. Deze zijn waarschijnlijk niet vervalst (waarom zouden ze ook), maar een bewijs is het niet.”

* Het is gemakkelijk om blind te vertrouwen op deze en gene kwartierstaat in Genealogie Online, Family Search, familiestakenburg.nl/ (opent in een nieuw tabblad), bij johnooms.nl/parentelen/willem-i-de-roovere-van-stakenborch/ (opent in een nieuw tabblad) etc. Twijfel aan de betrouwbare wetenschappelijke beoordeling vindt je zelfs in De Vonder 2014, nr.4.

* Je kunt het evenwel ook anders bekijken. In het 17e -eeuwse handschrift vinden we een uitgewerkte stamboom met per generatie tal van broers, zussen, zwagers en schoonzusters. Kijk je naar de 15e en 14e eeuw dan zie je tal van bekende familienamen maar ga je die families natrekken dan blijken de handschrift personen niet terug te vinden! Hetzelfde is van toepassing op de vele als broers opgevoerde personen: niet traceerbaar! In het handschrift zien we ook twee opeenvolgende generaties Matheus van Boeschot! Dat zegt dus veel over de onbetrouwbaarheid van de genealogie in het handschrift.

De hele stamreeks blijkt chronologisch ook uiterst onwaarschijnlijk als je er enkele schattingen op loslaat. Matheus II huwde omstreeks 1335. Hij was niet de oudste zoon zodat bij een generatiebreedte van 30 jaar zijn vader Matheus I ca.1305 gehuwd kan zijn. Een generatie hoger hebben we hetzelfde euvel. Matheus I was een jongere zoon zodat je mag veronderstellen dat vader Willem III Stakenborch ca.1270 met Margareta van Boischot huwde. Deze Willem III had een gelijknamige vader Willem II wiens huwelijk met erfdochter Beatrix van Asten op ca.1240 kunnen prikken. Laten we een generatiebreedte van 30 jaar maar aanhouden, dan huwde Willem I ca.1210 en stamvader Gerlach ergens rond 1180. De oudste generaties in het handschrift komen chronologisch gezien niet echt overeen met de personen in de vervalste oorkonden van <1243>, <1266> en <1308> En dan hebben we het nog niet gehad over de betrouwbare vermeldingen van de heren van Asten en hun gezinnen die absoluut niet te rijmen vallen met de uit latere tijden bedachte personen.
Conclusie: er is met rijke fantasie een omvangrijke stamboom gefabriceerd.