Direct naar de inhoud

Let op! Dit is de beta website van BHIC. Hier testen we onze nieuwe website. Reacties die je hier achterlaat, gaan verloren.

Terug naar overzicht

Mannen met als tweede naam een vrouwennaam in de 15de eeuw?

8 reacties

Sanne

Beste lezer,

Ik had deze vraag al eerder geplaatst, maar helaas nog zonder antwoord. Dus vandaar een tweede poging met een concretere titel.

Hierbij eerst de link van het stuk waar het om gaat:
heemkundekringdevonder.nl/oudschrift/asten_oudrechterlijk_archief_1463-1810/Asten-RA-1463-1467.pdf (opent in een nieuw tabblad)

Op pagina 99 van de pdf (en 92 van de scan) zie ik "Thijs Lysbetten sGroentenzn"
En op pagina 127 (blad 119 van de scan) : "Dirck Heylwigen Groetenzn"

Ik denk niet dat het een transcriptie fout is, want het komt nog een keer voor in deze tekst:

heemkundekringdevonder.nl/oudschrift/asten_oudrechterlijk_archief_1463-1810/Asten-RA-1463-1478.pdf (opent in een nieuw tabblad)
Zie blz 67 van de pdf (blz 58 van de scan): "Dirck Elsbenen (Groeten)z"

Heeft iemand dit vaker gezien?

Hartelijke groet, Sanne

8 reacties

  • Willy15 mrt 2021, 21:44

    We hebben hier te maken met een matroniem, de moedervariant van het veel meer voorkomende patroniem. Dit komt zeker vaker voor, er zijn voorbeelden genoeg, bv de familienamen Neeskens, Heijlen, Netten, Jetten, Baten etc.
    Recente matroniemen van nu nog levende personen die ik onderzocht, leidden naar een voormoeder die jong weduwe werd en wiens nageslacht in de volksmond later haar voornaam als matroniem kreeg.
    Zo kende ik Toon van Heintje Mechelen wiens betovergrootmoeder een weduwe was met de roepnaam Mechelina. Pietje Peer Bette, wiens betovergrootmoeder weduwe was en Elisabeth heette.

  • Sanne15 mrt 2021, 22:19

    Hallo Willy,

    Heel erg bedankt voor de reactie!

    Toen ik de namen de eerste keer zag, kwam bij mij ook de term 'matroniem' op, maar ik vraag me af of dat juist is. Ik ben niet zo bekend met de materie, maar ik heb het idee dat een matroniem echt betekent dat een voornaam een achternaam wordt? Het verschijnsel hier is naar mijn idee anders (maar ik kan het fout hebben hoor!), de mannen hebben nog steeds een achternaam, maar hun 'middelste' naam is een vrouwennaam. Het is ook typisch dat ik in de familie Groetens direct al drie van dit soort gevallen vind. Natuurlijk kan door een pestuitbraak of iets dergelijks absoluut een aantal vaders jong overleden zijn, maar ik vind het toch opmerkelijk.

    Hoe dan ook, heel erg bedankt voor de input, ik denk dat dit absoluut de moeite waard is om nog verder te onderzoeken.

    Hartelijke groet, Sanne

  • Sanne15 mrt 2021, 23:49

    L.S.,
    op deze locatie nog een aanwijzing wellicht:

    heemkundekringdevonder.nl/oudschrift/asten_oudrechterlijk_archief_1463-1810/Asten-RA-1473-1478.pdf (opent in een nieuw tabblad)

    Pagina 67 van de pdf (blz. 58 van de scan).

    "...fol.60vo
    Mechtelt Dirc Poertersdr.met mbr.verkoopt als wett.erfgenaam van
    Dirc voorn.aan Dirck Elsbenen (Groeten)zn.haar deel in:.."

    Ik snap de tekst niet, maar dat tweemaal 'dirc' voorkomt is misschien voor een geoefender oog een aanwijzing.

    Groet, Sanne

  • Egbert16 mrt 2021, 00:58

    Mechtelt de dochter van Dirc Poerters, verkoopt met voogd(en), als wettige erfgenam van Dirc voornoemd (=Dirc Poerters), aan Dirck Elsbenen (Groeten)zn.

    Een patroniem wil zeggen dat iemand naar de voornaam van zijn/haar vader werd genoemd; een matroniem naar de voornaam van zijn/haar moeder.
    Beiden konden zoals Willy aangeeft een achternaam worden, maar dat hoefde niet meteen te gebeuren. In sommige families zie je patroniemen per generatie wisselen, twerwijl bij andere families zo'n patroniem de vaste naam werd.

    Wel opvallend dat gebruik bij de familie sGroeten (des Grooten) zo vaak voorkomt.

    Een mooi gebruik van een matroniem was de aanduiding van mijn moeder (en haar broers en zusters) in het dorp waar zij woonde. Na de voornaam volgde "van Hannes van Gondekes Peire". Hannes was haar vader, Peier haar grootvader en Gonda haar overgootmoeder. Die Gonda was een weduwvrouw met veel kinderen die ook veel onroerend goed verkocht en kocht. Geen doetje dus.

  • Jan Lange16 mrt 2021, 10:41

    Ik sluit me bij Egbert aan; in bijv. het Land van Cuijk kwam het ook voor, dat het nageslacht de fam.naam van moeders aannam. Of om reden van langdurig weduwschap, of omdat die familie meer status had.

  • Sanne16 mrt 2021, 15:43

    Hallo Egbert,

    Dank je wel allereerst voor het delen van het leuke verhaal over Gonda!

    @Egbert & Jan:
    Zouden jullie dan verwachten dat de middelste naam én de achternaam van moeders kant zijn? Ik ga even uit van het scenario dat er sprake is van een moeder met meer status en niet het weduwschap.

    Als de tweede naam en de achternaam van moeders kant zijn, hebben we hier dus met een paar zussen (o.i.d.) te maken:
    1) Lysbetten sGroentenzn (met zoon Thijs)
    2) Heylwigen Groetenzn (met zoon Dirck)
    3) Elsbenen (Groeten)z (ook met zoon Dirck)

    Onze stammoeder in Asten heet Elsbena Willem Thijs sGroeten, dus dan kijk ik scheef naar nr. 1). Willem had een broer Derick, dus dat past ook helemaal, zeker bij 3).

    In dat geval dringt zich bij mij de vraag op wie de familie van Elsbena 'sgroetens dan was. Die moet dan wel heel belangrijk zijn als alle dochters kennelijk hun zoons mogen vernoemen met hun mooie naam.

    Zoals altijd heb ik wel een mooie theorie 🙂
    genealogie-van-zon.nl/index.php?ID=1197 (opent in een nieuw tabblad)

    Tussen deze Engelberna en de bij ons bekende voorouders zou sowieso nog een generatie zitten, dus direct aansluiten kan ik het niet. Maar het zou prachtig zijn toch 🙂

    Hartelijke groet, Sanne

  • Jan Lange20 mrt 2021, 20:10

    wellicht bekend.
    daktari.antenna.nl/groetens.htm (opent in een nieuw tabblad)
    Asten RA 67 fol. 152 16-12-1611 - Mathijs, Jan, Laureyns en Henrick, zonen van Willem Thijs Groetens, - Anthonis Henrick Canters - g.m. Elsbena, - Jan Peter Willems - g.m. Jenneken - en - Anna, dr Willem Thijs Groetens. Allen kinderen van Willem - en Heylken, zijn tweede vrouw. Zij "vertijden" op alle recht en actie die "aengaende den houwelijck van Aert Jacobs van de Cruys met oock voor alle den vercregen goederen die hij, Aert, met Heylken ons mede vertegen heeft".
    Elske GROETENS (Elsbena) d.v. Willem Thijs Thonis Dericks GROETENS , vermeld Asten RA 67 fol. 164 11-01-1612; † vóór 1611 wanneer zijn weduwe hertrouwt: Huwt (2) Heylken; zij hertrouwt 1611 Aert Jacobs van de Cruys.. Willem huwt (1) NN.
    Asten RA 67a fol. 67vo 16-09-1615 Anthonis Henrick Canters - g.m. Elske, en deze met hem, geven over aan de Materse van het Convent Marienschoot - t.b.v. dit Convent: - een rente van 2 gl. 5 oirt/jr. De conventualen zullen deze rente jaarlijks betalen aan Anthonis en Elsken gedurende "hennen beyden leeffdach". Daarna is de rente "gequeten". Het Convent is gehouden "nu ende ten ewighen daghen" ieder jaar op het St.Anthonis-altaar in de kapel van Omel "een singhende misse te doen celebreren en dyen dach te houden voor henne sielen een gemeyn gebeth" enz. enz.
    † 1636 x ca. 1595 Antonis Hendrick CANTERS (Thonis, Theunis Henrick), zn. van Hendrick Canters en Henrixken, dr. van Jan Goris. * ca. 1565, president-schepen te Asten; doop get. Asten 21-04-1638.

  • Egbert20 mrt 2021, 22:45

    Ik heb het hier al vaker gezegd, dat het parenteel Canters dat op internet staat niet klopt.
    Henrick Jan Deckers is gehuwd met Henrixken, dochter Jan Goris.
    Henrick Deckers is NIET dezelfde persoon als Henrick Canters!

Je ziet 8 van 8 reacties

Neem contact op met

Log in om contact op te nemen. Alleen ingelogde gebruikers met een bevestigd e-mailadres kunnen een bericht sturen.

Feedback geven

Wat vind je van deze pagina? We horen graag wat beter kan.

0 van 300 tekens gebruikt

Deel geen gevoelige gegevens, zoals je BSN, adres, telefoonnummer of medische informatie.