Ik zou dit forum nog maandenlang kunnen vullen met interessante uitlatingen en woordenwisselingen uit het rijk der archieven, maar daarvoor is deze site niet. Dus houdt ik mij in en beperk me tot een voorbeeld, vooral vanwege het taalgebruik.
Asten, 4-9-1738.
Interrogatorium voor de Heer Hermanus Alberts, predicant, te Asten, overgegeven aan Heeren officier, schepenen en secretaris van Asten om daarop onder solemneele eede te hooren, examineeren en ondervragen, getuygenis tegens ider articul te annoteren van de naargenoemde personen zijnde alle gerigtelijk gedagvaart als eerstelijk (volgen de namen van 11 getuigen):
Eerst te vragen aan Paulus Verberne, of hij, op 20 aug. 1738, door Juffr. Cotshausen is "aangeroepen" en dat deze zei: "Paulus, ik zal U een dropje geven" en dat hij, deponent, toen niet hoorde dat Juffr. Cotshausen - "schempten [=schimpen] en schelden op den Domenie [= dominee] en dat deselve Juffr. zei: "Wat dunkt U van den Domenie, wat geburen zijn dat die mijn hont hebben opgehouden en ik zouw den hont voor geen vier pistool [=geldstuk] geven, hij is niet te waardeeren. Ik heb van nagt van quaatheyt niet conne slapen en gisterenavont van quaatheyt niet konnen eeten".
Paulus verklaart dat hij door Juffr. Cotshausen is geroepen en dat zij een dropje aan hem heeft gegeven en zei: "Wat is dat voor een Domenie die mijne hont verleyt. Domenie Jansen was nog eene Domenie. Ik heb soo quaat geweest dat ik gistereavont niet kon eeten, tenagt niet heb konne slapen".
En de volgende deponenten te vragen - of zij, op 20 aug. 1738, niet gehoord hebben dat den Dominee, staande, met zijn vrouw op straat, aan de heg van den hof van Cotshausen, zei: "Mevrouw, wat is dat van den hont". En of Mevrouw, staande in haar hof, zijnde de vrouw van Floris Pieter Cotshausen, daarop tegen de Dominee, zijnde Hermanus Alberts, niet antwoordde en zei: "Durft gij nog voor den dag koomen, gij carnali" [=ook kanalje=laag, gemeen, verachtelijk persoon].
Getuige 2 heeft, tijdens de woordenwisseling, wel gehoord dat Juffr. Cotshausen tegen de Dominee en zijn vrouw zei: "Cannalie".
Of zij (de getuigen) niet gehoord hebben dat Alberts zei: "Mevrouw, dat sult gij toonen, wat voor canali dat ik ben".
Of zij niet gehoord hebben dat Juffr. Cotshausen zei: "Jij zeyt niet alleen canali, maar ook U geheel afkomst" [dus: niet hij alleen maar zijn hele familie].
Of zij niet gehoord hebben dat de vrouw van Alberts zei: "Lieff, nu hebt gij genoeg, nu heeft sij U voor carnali gescholden".
En of zij ook niet gehoord hebben dat Juffr. Cotshausen zei: "Loop heen, jou honsvot, kus mijn gaat. Ik ben te goet tegens U te spreeken".
Ook nog of zij gehoord hebben dat Juffr. Cotshausen zei tegen Alberts: "Hadde het predikanten vant Classis geweeten, dat gij soo een honsvot waart en sulke slegte conduite had, zij soude U noyt beroepen hebben en sij hebben berouw dat sij jou den H. Predikstoel hebben laten beklimmen ende de gehele gemeente hebben berouw dat sij een honsvot tot een predikant hebben gekregen".
Ook of gij lieden niet gehoord hebt - dat Juffr. Cotshausen tegen Alberts zei: "Bijaldien zij geweeten had dat gij sulke slegte conduite had, dat zij wel zoude gemaakt hebben dat gij noyt te Asten waart gekomen. En ik heb geen respect voor U maar alleenlijk als gij op de predikstoel staat"
En dat zij daarna nog tegen Juffr. Alberts dreigde: "Kom hier, jouw beest, ik zal U een trap op de kop geven".
Gaat nog even verder.
Tiny van Dooremolen.