Direct naar de inhoud

Let op! Dit is de beta website van BHIC. Hier testen we onze nieuwe website. Reacties die je hier achterlaat, gaan verloren.

Terug naar overzicht

Hoe achternamen / patroniemen te noteren?

9 reacties

Inge Schepers

Hoi,

Weet iemand hier hoe je formeel om dient te gaan met noteren van achternamen / patroniemen in software? Ik kan het het beste uitleggen met een voorbeeld.

Voorouder Leendert Franssen Jaspers kreeg in Lieshout meerdere kinderen met Maria Janssen van den Nieuwenhof. Ik ga ze hier niet allemaal noemen, maar een paar als voorbeeld.

- Dochter Helena wordt in 1764 gedoopt als dochter van Leonardus Francisci Jaspers. Zij overlijdt ten tijde van de burgerlijke stand in 1820 en wordt dan Helena Fransen genoemd. Ik kies dan voor de naam zoals deze voorkomt in de burgerlijke stand: Helena als voornaam en Fransen als achternaam.

- Dochter Johanna wordt in 1758 gedoopt als dochter van Leonardus Francisci Jaspers. Zij wordt echter al 1761 begraven, wederom als dochter van Leonardus Francisci Jaspers. Vooralsnog houd ik nu in dit soort gevallen Johanna als voornaam en Jaspers als achternaam aan, maar eigenlijk klopt dat voor mijn gevoel niet. Wat zou ik hier het beste kunnen invullen bij patroniem en/of achternaam?

- Vader Leonardus haalt de burgerlijke stand ook niet. De niet-Latijnse versie van zijn naam die ik tegenkom in bronnen is Leendert Franssen Jaspers. Ik kies er dan voor om deze als naam aan te houden en Leendert als voornaam, Franssen als patroniem, en Jaspers als achternaam in te vullen. Maar ook dat is misschien zelfs nog discutabel, omdat Franssen en Jaspers eigenlijk beiden patroniemen zijn. Vul je echter niets als achternaam in, dan wordt het wel heel erg lastig zoeken in een lange lijst met namen in de software.

Ik besef me dat je bij elke gebeurtenis apart de naam uit die bron kunt overnemen. Het gaat me nu over de "hoofd" naam zoals je die invult in de velden voor voornaam, patroniem en achternaam voor een persoon in software. Ik ben wel benieuwd wat de formele regels hiervoor zijn of als die er niet strict zijn, hoe anderen dit oplossen.

Groeten,
Inge

9 reacties

  • Wim van Loosbroek20 feb 2022, 22:13

    Dag Inge,
    Als je 1 consekwente lijn in je software zou willen aanhouden, zou ik je adviseren de naam in de (eenmalige) Trouwregistratie aan te houden. In de 17e en 18e eeuw, d.w.z. voor de invoering van de B.S. , was de 2e naam (patroniem/achternaam) in de Doopregistratie meestal anders dan in de Trouwregistratie. Verder blijkt de naam van de vader en moeder bij de Doopregistraties van hun kinderen vaak verschillend per kind te worden geschreven door de dienstdoende pastoor.
    Bij mijn weten is er geen formele lijn voor de softwarebestanden.
    Succes,
    Wim

  • FrankK20 feb 2022, 22:30

    Hallo Inge,

    Ieder is vrij om dit op zijn eigen manier te noteren in een genealogie programma.
    Elk programma heeft een eigen forum volgens mij, waar je deze vraag nog eens kan vragen.

    Noteer zelf het patroniem op de regel van de voornaam, daar iemand in die tijd maar een doopnaam mee kreeg. Noteer de Doopnaam als juist en aan een gezinsreconstructie kan je zien wat de achternaam is in heel veel gevallen.
    Besef dat bijna niemand kon schrijven of lezen in die tijd en het geschreven werd zoals de schrijver dacht dat het goed was.

    In Brabant had men al heel lang een achternaam en kom je achter bij de notaris archieven. Hier worden ze wel bij de achternaam genoemd. De pastoor kende zijn mensen en indien nog niet nodig, gezien de kleine populatie van de mensen in de dorpen werd de achternaam soms niet genoteerd.

    Soms werd het patroniem van vader overgeslagen en vernoemd naar opa's patroniem.
    Kan per plaats en tijdsperiode verschillen.

    De naam Jaspers kan een voor en achternaam zijn wat het lastiger maakt.

  • Inge SchepersVraagsteller20 feb 2022, 23:01

    Bedankt voor de reacties. De vele verschillende manieren van registreren maakt inderdaad dat het wat lastiger is om EEN versie te kiezen als "hoofd" naam in software. De tip om de naam bij de huwelijksregistratie te nemen is een goede waar ik nog niet aan gedacht had. Voor kinderen die jong sterven of waar gewoon geen spoor meer van te vinden is, kan ik altijd nog de naam bij de doop aan houden.

    Ook de tip van notariele archieven is nog een goede. Hier is niet altijd wat te vinden, maar ik kan het per gezin checken en dan eventueel daar de familienaam uit hanteren.

    Jaspers was in mijn concrete voorbeeld overigens eigenlijk ook weer een patroniem. Leendert Franssen Jaspers was een zoon van Frans Jaspers, die weer een zoon was van Jasper Franssen Dirckx, die weer een zoon was van Frans Dirckx, etc. :-) Pas vanaf de burgerlijke stand bleef de achternaam gelijk. De meesten uit het gezin van Leendert Franssen Jaspers zijn verder Franssen gaan gebruiken, maar er was ook een "dwarsligger" die de naam Jaspers is gaan aanhouden.

  • Willy21 feb 2022, 11:20

    Mijn voormalige kaartenbakken met gezinskaartjes - van vóór de BS - stonden alfabetisch op voornaam van de man geïndexeerd. Dat gold ook voor het daarop volgende eerste en tweede patroniem. Een eventuele familienaam voegde ik als laatste toe.
    Waar mensen in bepaalde systemen (op achternaam of eerste/tweede patroniem, zoals de kaartenbakken in het BHIC ) zich een ongeluk zochten naar een bepaalde persoon, lichtte ik er die vaak binnen luttele seconden uit, met alle naamtoevoegingen, waarmee hij/zij bekend was.

    Zonder belerend te zijn; mijn filosofie is, dat de enige naam die consequent voor een persoon werd gebruikt, zijn/haar persoonsnaam - voornaam - is. De patroniemen (of matroniemen) en/of familienamen, dan wel 'scheldnamen' werden door de omgeving aan die persoon toebedeeld, aan de hand van zijn of haar bekende ouders/grootouders, landgoed (of toponiem) waar men woonde, en/of uiterlijke kenmerken die een bepaalde persoon vertoonde.

    Ik lees regelmatig, ook hier op het forum dat mensen een naam 'aannamen' . Mensen krégen namen, uitzonderingen daargelaten. Als een persoon zich in een onbekende omgeving moest voorstellen, gebeurde dat met de naam die hij of zij - in eerste instantie - van/via zijn ouders, en vervolgens zijn/haar omgeving kreeg. Zijn/haar plaats van herkomst kan dan tevens een reden zijn voor een 'familienaam' in de nieuwe woonplaats.

    In de huidige databestanden kan men kiezen hoe men de gegevens indexeert, zodat op alle mogelijke manieren gezocht kan worden naar welke benaming dan ook.

  • Inge SchepersVraagsteller21 feb 2022, 12:21

    Ik heb meerdere malen dankbaar gebruik gemaakt van soortgelijke kaartenbakken of geprinte gegevens die bij archieven te vinden waren, Willy. Geen idee of er van u bij zijn geweest, maar het was inderdaad zoveel makkelijk zoeken op voornaam van de man dan op patroniemen of achternamen die bij elke doop weer anders konden zijn. Nu met de digitale systemen en wildcards is het ook fijn zoeken, en toch gebruik ik dat soort systemen nog weleens. Zo lekker makkelijk bladeren.

    Inderdaad, in je eigen digitale gegevens is het ook wel mogelijk op allerlei manier te zoeken, maar ik ben zo'n "pietje precies" die het allemaal zo goed en netjes mogelijk wil invoeren, en was dus nieuwsgierig hoe anderen het deden. En soms kan het toch ook wel invloed hebben op de manier van zoeken. In ProGen, wat ik zelf nog het meest gebruik, vind ik het altijd nog fijn om gewoon door een gesorteerde lijst met namen te kunnen scrollen. Feitelijk zoals uw kaartenbakken. :-)

  • Norah21 feb 2022, 20:01

    In het verleden was de meest voorkomende voornaam Johannes/Joannes. Ik begrijp niet hoe dit gemakkelijker wordt, want het lijkt mij juist langduriger zoeken wanneer men hiermee start. Of zie ik dit verkeerd?
    Mvg.

  • Willy22 feb 2022, 12:00

    Norah, ik begrijp je vraag wanneer het gaat om Joanna Jan Jan Janssen of Joannes Jan Janse etc. Als dan ook nog de doopgetuigen Joanna/ Joannes Janssen worden genoemd dan heb je in veel gevallen een probleem, tenzij er nevenbronnen aanwezig zijn. Maar hoe vaak komt zo'n situatie voor?

    Als voorbeeld een situatie waar géén bronnen zoals RA of Notarieel, dus énkel DTB zijn.

    Stel; een van mijn voormoeders is Adriana Janssen. Zij trouwde in 1766 te Geldrop - dus geboren ca. 1735/45 en uit niets blijkt dat zij van elders komt - en krijgt in Geldrop een paar kinderen. Bij één van de dopen wordt zij als moeder Adriana Jan Hendriks genoemd. Zoeken onder een gezin waarvan de man (vader) Jan Hendriks heet en kinderen krijgt in de periode ca 1730-1745, waarbij een Adriana, en waar ook de doopgetuigen en/of haar moeders naam te herleiden zijn is minuten werk. Je vindt haar of je vindt haar niet.

    Mocht er géén patroniem achter Adriana Janssen bekend zijn, of zou ze toch elders zijn geboren, dan zou adhv de doopgetuigen een mogelijke verwijzing kunnen zitten, maar dat hoef ik jou niet uit te leggen.
    Dan nog is het zoeken met het gegeven 'Adriana dochter van Jo(h)annes ' - in een bepaald tijdsbestek, in een bepaalde plaats - de snelste methode, want waar ga je anders naar zoeken dan?

  • Norah22 feb 2022, 16:35

    Dag Willy,
    Wel bedankt voor je antwoord, het moet even bezinken😉

  • FrankK22 feb 2022, 19:22

    Heb de periode rond 1811-1770 als lastigste periode ervaren en zit heden veelal voor de doopboeken te zoeken of nog niet geïndexeerde boeken van ± 1600 tot 1650 in bijna alle Brabantse plaatsen. Veelal in die periode reeds door iemand uitgezocht tot soms tot 1200 toe. Ervaar dat het steeds makkelijker en sneller gaat vreemd genoeg. met Willy eens.

    Kom wel steeds meer kwartierherhalingen tegen en heden tot de 25ste generatie incl. kwartierherhaling nog maar slechts 19.689 voorouders gevonden tot in de 25ste generatie om nog vele te gaan tot deze 25ste generatie compleet heb met 16.776.483 voorouders van onze kinderen uit gezien.

    Helaas nog in de 9de tot 13de generatie aan het controleren en verder weg alvast overgenomen om later te controleren als ik er ooit aan toe kom.

    De leeftijd van de 12de generatie met nog 664 onbekende voorouders varieert van 1580 geboren tot 1722 overleden ter indicatie. na nog geen 10 jaar zoeken in de digitale archieven. Geweldig werk verzet door alle vrijwilligers in de loop der jaren.

    Utopie maar in theorie mogelijk 25 of 26 generaties.

Je ziet 9 van 9 reacties

Neem contact op met

Log in om contact op te nemen. Alleen ingelogde gebruikers met een bevestigd e-mailadres kunnen een bericht sturen.

Feedback geven

Wat vind je van deze pagina? We horen graag wat beter kan.

0 van 300 tekens gebruikt

Deel geen gevoelige gegevens, zoals je BSN, adres, telefoonnummer of medische informatie.