Van Rijsingen in Sint-Oedenrode

In het boek Beschrijving der Vryheid St Oden Rode 1832 door A.C. Brock staat een leeg wapenschild van Rysingen.

Er is sprake van een Leengoed Rysingen en Groot Rysingen (vanaf pagina 140)

genoemd wapenschild 3 molenijzers komt in dit boek enkele keren voor bij Tybos, Oetelaar en
van den Bokk

Bij Den Burght pagina 93 zie ik deze 3 hoefijzers terug met een kroontje erboven : Comitains Taxandria
Hiernaast staat het wapen van Jan van de Weteringen (Ridder)
Deze gekanteelde dwarsbalk zie ik ook in onderstaand familiewapen weer terug.

kan zo geen verbanden tussen deze bovenstaande wapens vinden.
Bij het CBG vind ik een ander wapen van Rysingen maar voert geen molenijzers:
cbgfamiliewapens.nl/zoeken?view=detail&id=abcb2418-1712-4667-bb0f-5b6ee14fa053 (opent in een nieuw tabblad)

van Rysingen:
Wapen: gevierendeeld: I en IV in goud een dubbel gekanteelde zwarte dwarsbalk; II en III in goud drie zwarte jachthoornen, rood gesnoerd.

Veel wapens in de manuscripten van Brock, maar dat van Van Rijsingen laat hij leeg. scan 77/242 van inv.nr. 461.

1715 Parochie Sint-Martinus te Sint-Oedenrode (1520) 1603-2000 (2008)

459-462 Manuscripten van A.C. Brock, geschreven in bruine inkt (galnoten), met plaatsnamen in rubrieken in rode inkt, met vele ingekleurde kaarten, tekeningen van belangwekkende huizen, kastelen en familiewapens; ingebonden in perkament

461 "Beschyving der vryheid St. Oden-Rode. Behelsende verhandeling over de gebouwen als kerken, kapelen, adele-sloten, heerlykheden en andere landgoederen. Tweede deel." manuscript van A.C. Brock, met vele ingekleurde kaarten, tekeningen van huizen, kastelen en familiewapens, 1832

andere insteek:
oudzijtaart.nl/Huizen/Pastoor%20Clercxstraat/PC20.htm (opent in een nieuw tabblad)

Ben benieuwd is ook mijn genealogie.

Egbert en Clericus,

Bedankt voor de reactie maar het komt niet overeen met mijn vraagstelling.

Het wapenbeeld met de drie molenijzers is een populair wapen wat me al jaren bezig houd, het reconstrueren van de families die het voeren althans.

Het wapenbeeld komt voor in een aantal kleurencombinatie die ook gespiegeld voorkomen, b.v. gouden veld met rode molenijzers -> rood met goud; zilver met rood -> rood met zilver; goud met blauw -> blauw met goud; zilver met zwart -> zwart met zilver, etc. etc.

Die kleurencombinaties en hun omkeringen hebben te maken met de verdere vertakkingen van een (uitgebreide) familie en de pogingen van de jongere zonen om middels kleurenbreuk (of omkering er van) dicht bij het familiewapen te blijven van de hoofdstam van hun familietak.

Ik hoopte door de kleuren van het wapen Van Rijsingen een hint te verkrijgen naar de precieze aanhechting van deze familie aan het geslacht Van Rode/de Rover. Alle wegen leiden uiteindelijk naar Sint-Oedenrode en soms kun je middels de overeenkomstige kleuren en de/een gemeenschappelijke stamvader een familietak chronologisch beter plaatsen in het historische plaatje.

Clericus@
Van Rijsingen is een herkomstnaam net zoals zo vele, b.v. Van Son, Van Nuenen, Van Aarle, Van Beek, Van Helmond, Van Lierop, Van Houthem, Van Asseldonk, van de Meulenhof, etc. die in het verleden op elk willekeurig moment vóór de invoering van de BS kon zijn ontstaan. Het is dus riskant om bij een gelijkluidende naam meteen een link te leggen met naamdragers enkele honderden jaren eerder.

Het gegeven dat ook een ander familiewapen voor een familie Van Rijsingen bestaat zegt genoeg.

Clericus@

>> Bij Den Burght pagina 93 <<

Kun je deze bronvermelding iets verhelderen?

Aha tikfoutje komt uit deel 2 pagina 9 uit zelfde boek.

Wat je verteld zie ik vervolgens in deel 1 (zelfde boek maar is opgesplitst in 2 delen) op pagina 27 staan namelijk

Comitatus Taxandrie Rood op Zilver met kroontje

3 Roden molenijzers op Zilver
Montfort, de Lauwe, Mierlue en Vladeracken

3 Blauwen molenijzers op goud
Stakenburgh, uit den/ uitdenhuizen, Rinckveld, Lieshout, Vlingen, Rorsfchot, Waelwijck , van den bolck

3 Zwart molenijzers op Zilver
Vlierden, Herzelle

3 Gouden molenijzers op Azuur
Broeckhoven

3 Roden molenijzers op Goud
van Rode, van Roy

3 Gouden molenijzer op keel
de Rovere

3 Witten molenijzers op Keel
Breugel

3 Witten molenijzers op Sabel
van de Straaten

3 Witten molenijzers op Azuur
van Wolfswinckel

3 gouden molenijzers op Sabel
van Cuijst

wapenkaartje uit de archieven van de edelgeborenen heer J.J.F. de Grez
laatz Aen Roy dÁrmes bij zijn Keizerlijke en Koninglijke Majesteit in de Oostenrijksche Nederlanden

In dit boek vele wapenschilden te vinden.

Alle overige andere zijn dus van deze hoofdlijnen molenijzers afgeleid ?
Bedankt Hans, weer iets geleerd.

Oeps, ik was ook wat onduidelijk.
Ik dacht dat Den Burght een voor mij onbekend heraldisch of historisch boek was.
Je verwees natuurlijk naar A.C. Brock :-) :-)

Klopt Hans komt allemaal uit zelfde boek van 1832, hij had een passie voor wapenschilden.

Clericus@

De Belgische familie Berthouts nam ca. 1190 een wapen aan en splitste zich al meteen in twee takken. De oudste broer Wouter nam een wapen aan met 3 rode palen op een gouden veld. Broer Gielis hanteerde de kleuren 3 rode palen op een zilveren veld. Hier zie je dus al meteen een verschil: hoofdstam-jongere tak, en een devaluatie van de kleur (goud->zilver) bij een jongere zoon. Een dergelijk verschil zien we ook bij de Van Hornes en de Van Cranendonken en bij de verschillende takken van de familie Van Kuyc. In de heraldieke handboeken wordt ook gewezen op de (ongeschreven) gewoonte van een jongere zoon om het familiewapen te breken met aanvullingen (barensteel, vrijkwartier, hartschildje, schildzoom, etc., of door een kleurenbreuk waarbij dan altijd devaluatie optreed.

Hoewel niet bewijsbaar is door eigentijd bronnenmateriaal wordt door latere 16e-17e eeuwse schrijvers het wapen Peelland/Graafschap Rode beschreven als 4 rode molenijzers op een gouden veld. In veel van de in de 14e eeuw al bekende molenijzerwapens zien we inderdaad de kleuren rood op zilver terug, waaruit de conclusie getrokken kan worden dat die families alfstammen van een jongere zoon. Die conclusie kan ook middels genealogisch onderzoek hard gemaakt worden. Op het genealogisch vlak heb ik daar in 1999 en later al eens over gepubliceerd in Heemkundige periodieken (artikelen zijn digitaal beschikbaar). Naast de welbekende families als de Van Montfoorts, Van Mierlo's, Van Sceepstals, Van der Doncs, Rover, etc. zijn er nog tal van families met (op een onbekend moment ontstane) afwijkende kleuren-combinaties die nog aan te sluiten vallen en families waarvan je weet dat ze de molenijzers gevoerd hebben maar waar de kleuren niet van bekend zijn.

Iedere jongere zoon (stamvader van een zijtak) zocht een wijze om zijn wapen herkenbaar maar ook uniek te maken, rekening houdend met de op dat moment bekende en bestaande wapenbeelden binnen de familiegroep ("clan") Rode/Rover. Zo zou je van de Van Stakenborchs kunnen zeggen dat ze omdat de wapenbreuk rood op zilver (Mierlo/Montfoort/Rover) al vergeven was het familiewapen rood op goud hebben kunnen breken middels blauw op goud (b.v. Stakenborch). Daar weer een jongere zoon (b.v. Van de Velden) zou dat gemakkelijk op goud op blauw kunnen zijn hanteren. Zo zijn er tal van theoretische kleuren-omzettingen denkbaar die samen met archiefonderzoek een indicatie kunnen geven wanneer en waar ergens een familie af zou kunnen takken. Het is geen exacte wetenschap maar het kan wel helpen bij het aansluiten van een familie ergens in het grote geheel.

Ik ben al vanaf de jaren '90 aan het proberen om al die molenijzers voerende families genealogisch uit te zoeken en om de eerste vermeldingen van de familiewapens binnen de familietakken te dateren.  A.C. Brock is leuk en informatief maar wel laat om over Rietstap nog maar niet te spreken.

>> Hoewel niet bewijsbaar is door eigentijd bronnenmateriaal wordt door latere 16e-17e eeuwse schrijvers het wapen Peelland/Graafschap Rode beschreven als 4 rode molenijzers op een gouden veld. <<

Correctie: 3 rode molenijzers op een gouden veld

Na de vorige reacties begon ik aan mezelf te twijfelen, te meer omdat er bij A.C. Brock niets te vinden.
In Heemschild jrg. 33 nr. 3 september 1999 blz. 53-57 staat een klein artikel van N. Koomans, Lijst van schepenen van Sint-Oedenrode vanaf 1311 tot 1550.

Op blz. 53 zien we het wapen van schepen Jan van Rysingen uit 1367 afgebeeld, helaas zonder kleuren: 3 molenijzers met in het schildhart een rijs, duidend op de naam Van Rijsingen. Toevallig voerde zijn medeschepen Jan van de Velde ook 3 molenijzers maar dan zonder toevoegingen.

Ha die Hans, goed dat je twijfelde, had je post gemist denk ik.
je uitleg is een welkomen aanvulling, weer iets geleerd.

in de Rijsingen tak loop ik vast met :
oudzijtaart.nl/Huizen/Pastoor%20Clercxstraat/PC20.htm (opent in een nieuw tabblad)

Antonius Willem Henrick van Rijsingen huwelijk met Maria Jans Delis Loyen in Sint-Oedenrode. met kwartiernummer 26.752-26753 in de 15de generatie.

Heb je meer info misschien?

Hoi Hans,

Toevallig ook verwant met Anna 'Wouter Jan Tonis"Vogels en Daniel "Theodorus Daniel van Rijsingen ? zij zitten in de 12de generatie van mijn schoonvader.

Clericus@

Heb jij data zodat ik de personen chronologisch kan plaatsen?

Groeten,
Hans Vogels

Antonius "Willem Henric" van Rijsingen, geboren omstreeks 1500 in Sint-Oedenrode,NB,NL. Antonius is overleden vóór 31-01-1589 in Sint-Oedenrode,NB,NL, ten hoogste 89 jaar oud.Antonius trouwde, ongeveer 25 jaar oud, omstreeks 1525 met Maria "Jansdr. Delis" Loyen, ongeveer een jaar oud. Maria is geboren omstreeks 1525, dochter van Jan "Delisz." Loeyen /Loyen en Margaretha "Willem Wouters" (Magriet) van Coelen. Maria is overleden vóór 30-01-1589, ten hoogste 64 jaar oud.

kinderen:
-Cristina van Rijsinghen. Cristina is overleden na 23-09-1614.Cristina trouwde met Willems "Jan" Cranen. (Met andere onbekende Moeder)

-Henrick "Tonis" van Rijsingen

en mijn tak:
-III. Daniel "Anthonius Wilhelmus" van Rijsingen (afb. 1 en 2), geboren omstreeks 1540. Daniel is overleden vóór 1635, ten hoogste 95 jaar oud.Daniel trouwde met Elisabeth "Claes Geraerdts" van Nieuwelaer. Elisabeth is een dochter van Claes "Gerits Claes" van Nieuwelaer en Agneeske "Gerit" Geerlincx. Elisabeth is overleden omstreeks 1620.

en een Jan Anthonis Willemss en een Lijske Anthonis Willemss van Ryssinghen

zie nu dat Daniel "Theodorus Daniel van Rijsingen een achterkleinkind is van III
Daniel "Anthonius Wilhelmus" van Rijsingen

Zijn ouders zijn Daniel "Antonius Wilhelmus van Ryssinghen en Elisabeth "Claes Geraerdts" van Nieuwelaer

Blader je door het werk van A.C. Brock uit 1832 dan valt het wapen van de 14e-15e eeuwse Van Rijsingens te vinden op het tussenblad blz. 26/27: 3 blauwe molenijzers op goud.

Het hele werk staat zoals bekend vol met ingekleurde wapenschildjes. De molenijzers zijn in Sint Oedenrode een populair wapen (-element).Wel zie je dat familienamen af en toe verhaspeld worden.

Dat is ook het geval bij de Van Rijsingen's die op genoemde bladzijde worden aangeduid als Ylinghen. Deze benaming is evenwel volslagen onbekend in het dorp zodat je niet anders kan concluderen dat het Van Rijsingen (Rijsinghen) gelezen moet worden. Van deze familie is namelijk bekend dat ze het molenijzerswapen voerde.

Hoi Hans,

De Ryssinghen in al zijn varianten als Ylinghen klinkt heel logisch.
Heb de wapenvoerder "schepen Jan van Rysingen uit 1367"

Ben nog maar bij Willem Henriks Huiben Ryssinghen geboren rond 1495

Terwijl ik heden nog rond het begin van de doopboeken zit na een zoektocht van 9 jaar intensief deze hobby uitoefenen in vrije verloren uurtjes.

Heb de wapenvoerder "schepen Jan van Rysingen uit 1367" nog niet aan kunnen sluiten aan mijn gegevens

De oude Van Rijsingens zijn rond 1470 uitgestorven dacht ik, maar via een tak van de Van der Lake's moet het mogelijk zijn om in vrouwelijke lijn aansluiting er op te vinden.

De goederen Groot en klein Rijsingen waren ook goederen die werden verpacht. Ik verwacht derhalve dat opeenvolgende families pachters voor korte en langere tijd ook de naam Van Rijsingen hebben gevoerd. Die gewoonte zie je o.a. ook bij de Van Duijnhoven's en de Strijbosch'en.

Er zijn mij inmiddels ook Van Rijsingen's bekend uit het 1e kwart van de 15e eeuw die via een natuurlijke schakels afstammen van priester Heer Leunis van Rijsingen en van diens broer Jan van Rijsingen, zonen van Jan van der Straten en van Lijsbeth (erf-) dochter van Leunis van Erpe en van (erf-) dochter Agnes van Rijsingen, een (erf-) dochter van Hendrik van Erp. Deze tak schijnt Groot Rijsingen enkele generaties (14e eeuw) in hun bezit te hebben gehad.

De cijnsboeken van de hertog en die van de heren van Helmond (digitaal te raadplegen bij het RHCe) kunnen daarbij van behulp zijn.