Direct naar de inhoud

Let op! Dit is de beta website van BHIC. Hier testen we onze nieuwe website. Reacties die je hier achterlaat, gaan verloren.

Terug naar overzicht

Afkomst Claes Haengreve en Willem Claeszn Haengreve van Zoemeren

5 reacties

theoragas

Van hun gezinnen heb ik de volgende vermeldingen:

Gezin van Nycholaus (Claes) Haengreve van Zomeren:

Hij is getrouwd met N.N.

Kinderen:
- Willem
- Hendrik
- Jutta

Gezin van Willem (Wilhelmus) Claes Haengreve:

Hij is getrouwd met Marie.

Kinderen:
- Reynirus (Reynier)
- Hendrik
- Engel
- Hilleke
- Heymerik
- Liesbeth

Opvallend detail vind ik dat ik de gekende namen van de kinderen van Claes (Willem, Hendrik en Jutta) ook terug zie in een andere Haengreve tak, namelijk bij de kinderen van een Mechtild Haengreve die rond 1307 getrouwd is met Stakenborch. Bestaat er tussen deze Mechtild en Claes een directe familieband, zo vraag ik me af?

In het boek "Hanegraaff. Genealogie en historische gegevens" verondersteld C.H. Hanegraaff dat Claes (Nycholaus) Haengreve van Zomeren de hypothetische broer van Magdaleine (Margriet) Hendriksdr van Haengreve (fr: de Hennegrave) en de hypotetische zoon van Hendrik Dirckszn van Haengreve (Soomerin). Maar daar heb ik twijfels bij.

Wie kan mij aan meer informatie over de gezinnen en de afkomst van deze Claes Haengreve en Willem Claeszn Haengreve van Zoemeren helpen? Is er een familie relatie met de Somerense ridder Hendrik dictus Hanegrave Ridder (Miles) van Meerhout, van Someren, vermeld in 1224 en 1228?

Alvast bedankt voor uw reactie,

Met vriendelijke groet,

Theo

5 reacties

  • Hans Vogels13 jul 2022, 21:50

    Hallo Theo,

    Het boek kun je maar het beste terzijde leggen. Het is moeilijk om feiten, aannames (heel veel), fictie en onwaarheden te scheiden. Ik ben best wel ingevoerd in de materie omdat ik zelf sterk geïnteresseerd in de molenijzer-voerende geslachten en (vóór 1400) aanverwante Peellandse geslachten zodat ik de volgende opmerkingen kan maken.
    1. Er is een Somerense familie Haengreve bekend van slechts enkele vermeldingen uit de periode 1224-1340. In het Belgische Meerhout zien we een familie Haengreve in de periode 1226-1276. Het is allerminst zeker dat we beide families mogen vereenzelvigen. Het zou kunnen maar de beschikbare informatie laat geen heldere optelsom toe.
    2. Vanaf 1340, het oudste hertogelijk cijnsboek, komen de Haengreve vermeldingen voorzichtig weer op gang. Dhr. Hanegraaff heeft geen gebruik gemaakt van de later hertogelijke cijnsboeken, b.v. 1380, 1418, 1448, 1499, etc. Daar valt wellicht nog veel informatie aan te ontlenen. Wel heeft Hanegraaff gebruik gemaakte van de Peellandse cijnsboeken van de heer van Helmond. Deze zijn op de website van het RHC Eindhoven te raadplegen. Een andere populaire informatiebron is het Bosch Protocol vanaf 1368 en de fiches daarop. Hanegraaff heeft daar gebruik van gemaakt maar lang niet uitputtend en helaas te snel concluderend dat in aangroeiende berg vermeldingen personen uit verschillende plaatsen dezelfde personen zouden moeten zijn en dat de gezinnen ook op de Hanegraaff wijze samengesteld zouden moeten zijn.
    3. Rond 1340 zijn er in Someren en omgeving al diverse Haengreve-takken aantoonbaar: van Achel, van den Bosch/van Leensel, van Stipdonk en van “Someren” en tal van losse personen zonder dat je één familie kunt reconstrueren. Het euvel doet zich voor dat voor ruwweg 1500 zonen en dochters van dochters met naam/bijnaam en toenaam naar hun moederlijke ouders werden vernoemd. Dit is mooi te merken bij de familie Stakenborch van Boeschot waar de naam Reijnder Haengreve opduikt.
    4. Problematisch in deze familie is dat er een aantal vervalste oorkonden zijn die een te mooi plaatje schetsen van deze familie. Gelukkig maakt de wetenschappelijke bespreking door dhr. Camps in het Oorkondenboek Noord-Brabant tot 1312 deel I korte metten met die falsificaties. Het boek van Hanegraaff kwam uit voor de verschijning van het ONB zodat hij geen gebruik heeft kunnen maken van de meest recente informatie. Een “Madeleine de Hennegrave” etc. etc. is derhalve een fantasieproduct. Toch valt een en ander over het gezin Stakenborch van Boeschot (- Haengreve) te beredeneren. Zie hiervoor 7. Het is een bericht dat ik in januari 2020 op de nieuwsgroep van de Middeleeuwse Genealogie heb geplaatst (bericht 14481).
    5. Bij de huidige stand van wetenschap valt er geen betrouwbare stamreeks naar de 13e eeuw te maken. Gissingen en grote stappen snel thuis à la Hanegraaff wil ik achterwegen laten want die voegen niets toe aan serieus onderzoek.
    6. Omdat Hanegraaff veel verhaspeld heeft ben ik benieuwd naar hoe en waar jij aansluiting maakt aan de familie Haengrave. Ik hoop niet via GenealogieOnline, Geneanet of een andere soortgelijke website want die staan vol sprookjesfiguren.
    7. groups.io/g/MiddeleeuwseGenealogie/message/14481 (opent in een nieuw tabblad)

    Beste medespeurders,

    In het heerlijkheidsarchief van Helmond zit een cartularium dat in de 17e eeuw is opgesteld. Tussen de afschriften van oorkonden en schepenakten zitten diverse wapenafbeeldingen van de voormalige heren van Helmond en hun vrouwen. Het zijn geen heraldische meesterwerkjes maar de familiewapens en hun kleuren zijn herkenbaar. Jan III van Berlaar, heer van Helmond en Keerbergen, huwde in 1425 nagenoeg op zijn sterfbed met Margareta (Margriet) van den Vehuze en wettigde daarmee zijn natuurlijke dochter Catharina die geboren was na de dood van zijn eerste vrouw in 1419. Margriet van den Vehuze (uten Vehuze) was een dochter van Hubrecht Peters van den Vehuze (alias van Lieshout) en van [Geertruijt] [Stakenborch] van Boeschot.
    groups.io/g/MiddeleeuwseGenealogie/message/14450 (opent in een nieuw tabblad)

    In het cartularium wordt ook van Margriet van den Vehuze en haar ouders een familiewapen afgebeeld. Haar vader krijgt het Stakenborch-wapen en aan haar moeder wordt het Haengreve-wapen toegekend. De 17e eeuwse tekenaar van het wapen poetst hiermee stiekem Margriets vaderlijke Van den Vehuze-afstamming weg omdat hij bij haar ouders de grootouderlijke familiewapens van moederszijde geeft. Dit zal hoogstwaarschijnlijk in opdracht van “de baas” zijn gebeurd om de geboortesmet van een natuurlijke maar gewettigde tussenschakel en de bescheiden afkomst van die moeder te verbloemen. De afgebeelde familiewapens zullen betrekking op grootvader Matheeus [Stakenborch] van Boeschot en grootmoeder Margriet [Haengreve]. Tenminste die indruk wordt gewekt maar is dat wel zo? Kunnen we daar van op aan?

    Van Matheeus van Boeschot en zijn vrouw Margriet zijn de volgende kinderen bekend:
    1. Hendrik Stakenborch
    2. Reijnder Haengreve
    3. Willem Stakenborch
    4. Jan Stakenborch
    5. Elisabeth Stakenborch
    6. Ermgard Stakenborch
    7. Jutta Stakenborch
    8. [Geertruijt] Stakenborch, x ca.1370 Hubrecht van den Vehuze

    Kijkend naar de kinderen dan zie je een Reijnder Haengreve en lijkt het dus goed mogelijk dat zijn vrouw een Haengreve zou kunnen zijn geweest, maar er is meer!

    [Jutta], de zus van Matheeus van Boeschot had uit haar huwelijk (hoogstwaarschijnlijk) met Godart van Bergelen Arnts zn naast een zoon Hendrik Stakenborch ook een zoon met naam Reijnder Haengreve. Verder had Matheeus een oudere broer met naam Reijnder, en een broer Willem Stakenborch met o.a. een zoon met de naam Reijnder. Dat zijn dus vier Reijnder’s in twee generaties: drie neven (twee volledig bekend onder de benaming Reijnder Haengreve) en een oom. Dat gegeven maakt het waarschijnlijker dat de verklarende gemeenschappelijke factor niet de vrouw van Matheeus van Boeschot maar een oudere generatie, Mechtelt de moeder van Matheeus, een Haengreve is geweest, en dan dochter van [Reijnder Haengreve].

    Helaas kunnen we door gebrek aan verdere informatie deze veronderstelling niet hard maken en/of verder onderbouwen. Het voorgaande maakt evenwel duidelijk dat je niet blind kunt vertrouwen op wapenafbeeldingen die door latere tekenaars aan personen uit vroegere tijden werden toegekend. In bovenstaand Helmondse voorbeeld zie je dat in twee gevallen een persoon wapenkundig geweerd worden. Zo kreeg Hubrecht van den Vehuze het wapen van zijn schoonvader Matheeus [Stakenborch] van Boeschot toebedeeld en zijn vrouw [Geertruijt] het wapen van haar eigen grootmoeder [Haengreve]. Een mooi voorbeeld uit de 17e eeuw dus van de schone schijn ophouden.

    Met vriendelijke groet,
    Hans Vogels

  • theoragasVraagsteller15 jul 2022, 19:20

    Hallo Hans,

    Allereerst hartelijk dank voor je uitgebreide en gedetailleerde reactie.

    Alvorens inhoudelijk te reageren is het misschien even goed op te merken dat mijn verwachtingen voor reacties op deze posting er een van hoop en vrees tegelijk was. Ik volg namelijk al geruime tijd de berichten rond de afstamming van de Somerense Haengreve tak. En gezien de stilte heb ik geen grote verwachtingen voor nieuwe inzichten maar blijf daar wel op hopen.

    Mijn vragen betreffende de oorsprong van deze Haengreve familie komen voort uit de vraag waar de "Oerlese/Eerselse" Haengreve tak die in de tweede helft van de 14e eeuw (via een huwelijk met een Bele Mertens uit Oerle) een leengoed in Eersel bezitten nu vandaan komen? In een andere posting van mij heb ik bij de afstamming van Reijnder Haengreve van Stipdonck zoals C.H. Hanegraaff - die in zijn boek "Hanegraaff. Genealogie en historische gegevens" noemt - als zeer twijfelachtig genoemd.

    Voor mij echter is dit boek "Hanegraaff. Genealogie en historische gegevens" een goede informatiebron.
    1. Echter, zoals elke informatie moet die wel een waarde hebben in de zin van "waar en geverifieerd", "niet waar en geverifieerd" of "niet geverifieerd" en, dat ben ik met je eens, niet klakloos worden overgenomen zoals op menige site op Internet vast te stellen is.
    2. Het is tegelijkertijd ook een momentopname: Nieuwe bronnen en nieuwe inzichten kunnen tot andere conclusies en inzichten leiden.

    Zoals gezegd vraag ik me af of de "Oerlese/Eerselse" Haengreve tak aan de Somerense Haengreve tak te knopen is en wat is er dan bekend over die laatste tak (uit Someren)? Ik vond twee puzzelstukjes in de vorm van citaten in twee publicaties op Internet.

    Puzzelstukje 1.

    In de publicatie "De oudste heren van Heeze, Leende en Zesgehuchten, Sterksel, Mierlo en Geldrop (1100-1300) - Een genealogische reconstructie (2), Hans Vogels (Heemkronijk 1998)" het volgende citaat:

    "In een tussen Kerstmis 1223 en 2 maart 1224 te dateren oorkonde gaf de edelman Hendrik van Someren de tienden in het dorp Someren terug door ze aan de bisschop van Luik op te dragen. Dezelfde Hendrik van Someren, maar nu met de bijnaam Kirse en als ridder betiteld, deed samen met zijn vrouw Mabelia kort voor 6 november 1228 eveneens afstand van alle rechten op de tienden en de kerk van Someren. In beide gevallen bleek de abdij Postel de uiteindelijke begunstigde partij. Op 28 mei 1241 oorkonden de schepenen van Helmond dat enerzijds Reinier, genaamd Hanegreve, een zoon van heer Hendrik, ridder van Someren, met instemming van zijn kinderen, de abdij Postel een belofte met betrekking tot een kerk kwijtschold, en dat anderzijds zijn broer Herman, genaamd Freso, in Tongerlo, ook namens deze kinderen, afstand deed van al zijn aanspraken jegens de abdij Postel.(60)"

    "Wel kan ridder Hendrik van Someren bestempeld worden tot stamvader van de Somerense familie Hanegreve. Diens Van Stakenborchafstammelingen hebben ten gevolge van de frustraties van hun voorouders nog lange tijd overhoop gelegen met de abdij Postel.(62)".

    Met andere woorden: ridder Hendrik van Someren is de stamvader van de Somerense familie Hanegreve en de Van Stakenborch-afstammelingen. En dat brengt me bij het tweede puzzelstukje

    Puzzelstukje 2:

    In de publicatie "HET GRAAFSCHAP RODE, DE PRIORI] VAN HOOIDONK EN DE VAN HERLAARS, Onderbelichte aspecten uit het 12e- tot 14e-eeuwse Nuenen (deel 2) door Hans Vogels (De Drijehornickels van maart 2003)"het volgende citaat:

    "Rond 1307 huwde namelijk een [Hendrik] van Stakenborch met een Mechtild. In een oorkonde uit 1325 komt ze voor als weduwe met twee (leenrechterlijk) minderjarige zonen Hendrik en Reijnder (13). Daaruit valt te constateren dat de zoons nog onder de 18 jaar moeten zijn geweest. Haar oudste zoon was een Hendrik Stakenborch (f 1359) die we een geestelijke loopbaan zien nastreven. Hij werd kloosterling van de abdij van Floreffe en stierf als pastoor van Oerle (14). De naam van zijn vader is niet bekend maar zal, gezien de vernoeming van de voornaam Hendrik bij meerdere van diens oudere kleinkinderen, ongetwijfeld wel Hendrik zijn geweest. Met dat gegeven is het logisch om de uit 1292 bekende Hendrik van Stakenborch te zien als de vader van de echtgenoot van Mechtild.Het gezin van [Hendrik] van Stakenborch en Mechtild telde minstens acht kinderen. Naast de reeds genoemde Hendrik en Reijnder kennen we er nog een viertal bij naam: Willem, Arnold, Jan en een Margriet, die met de Astenaar Matheus van Boesschot huwde. Voorts moeten er nog een twee dochters zijn geweest. De oudste huwde met een Gielis Roden uit Veghel en de jongste zus [Jutta] met een Goyart van Bergelen uit Vlierden. Voornoemde Willem bereikte de status van schildknaap en bezat ondermeer het benoemingsrecht van een priester voor het altaar van Maria in de kerk van Woensel. Hij was gehuwd en zorgde voor nageslacht. Heer Arnold zien we een geestelijke loopbaan kiezen. Hij was in 1364 pastoor van Lithoyen. Zoon Jan van Stakenborch was het die in Nuenen in het buurtschap Coll een rente bezat op allodiaal goed en cijnsgoederen. Deze rente vererfde later op Margriet een dochter van Willem van Stakenborch. We komen haar in 1435 tegen in een Bossche schepenakte als weduwe van Jan van Kessel en in gezelschap van haar zoon Jan."

    Elders lees ik dat veronderstelt wordt dat deze Mechtild een dochter was van een Haengreve (mogelijk Reijnder Haengreve) en van een Aleijt (mogelijk Aleijt van Asten) en dat deze familie in geschillen met abdij van Postel verwikkeld waren. Dat roept bij mij de vraag op of ik deze twee puzzelstukjes aan elkaar mag knopen, met andere woorden: stamt de Mechtild uit puzzelstukje 2 inderdaad van de genoemde ridder Hendrik van Someren in puzzelstukje 1 af?

    Puzzelstukje 3:

    Maar er is ook nog een derde puzzelstukje: de genoemde Claes en Willem Haengreve, inderdaad ook genoemd in het boek van C.H. Hanegraaff. Helaas weet ik niet veel meer van deze personen dan de 10 verwijzingen naar een tweetal bronnen (onder voorbehoud van typefouten) zoals die in dit boek genoemd worden:

    Inv. Nr. Datum folio Vermelding
    126 52 Liberi Nycholai Haengreve de Orto Wautgeri 6d.
    126 52v Pueri quator investiti de Veen et Jutta mater eorum de quadam
    domo et domistadio cum aliis attinentiis, que quondam fueront Nycholai Haengreve
    et Johannis de Vladeracken... de novo 4 d.
    126 53 Wilhelmus filius Haengreve de Rubeo Manso de novo 12 d.
    1176 22 okt 1380 154 Jonker Jan van Berlaer, heer van Helmond en Keerbergen geeft ten erfcijns aan
    Willem Haengreve, zoon van wijlen Claes Haengreve uit enige goederen o.a. te
    Schijndel
    1177 4 aug. 1384 146 Willem, zoon van wijlen Claes Haengreve van Zoemeren belooft te betalen
    1177 29 apr 1389 146 Willelmus die Haengreve verkoopt een pacht uit een wei nabij Schijndel bij de
    Verbornde Molen
    1197 1425 105 Willem Haengreve
    1197 1428/1429 90 Hendrik zoon van wijlen Willem Haengreve en Heymerik zoon van wijlen Willem
    Haengreve
    1197 1428/1429 290 Marie weduwe van Willem Haengreve en haar zoon Hendrik
    1202 1431/14312 103 Marie weduwe van Willem Haengreve

    De eerste 3 verwijzingen komen van het RHC Eindhoven, Archief van de Heerlijkheid Helmond, Cijnsboek Peelland, en de overige uit het Schepenprotocol 's-Hertogenbosch. Helaas maak ik weinig voortgang met het verifiëren van deze bronnen, met name omdat er geen plaatsnaam vermeld is wat het zoeken lastig maakt. In een poging inzicht te krijgen in de spreiding van de naam Haengreve heb ik onlangs eens een excel sheet gemaakt met daarin de Haengreve vermeldingen - te vinden in de toegang 'Fichier Smulders' [indices Bossche Protocollen 1367- september 1501]) - op de site van erfgoedshertogenbosch) - voor een groot aantal plaatsen alsmede voor de vermelding van Haengreve zonder een plaatsnaam. In de vermeldingen voor Someren tot 1444 en Haengreve zonder plaatsnaam tref ik dan de volgende vermeldingen met Willem/Claes daarin aan (onder voorbehoud van typefouten):

    Haengreve zonder plaatsnaam:
    BP fol. Vermelding
    1177 146 1382 - 1383 Willem, zn. W. Claes Haengreve van Zoemeren
    1195 211 1424 - 1425 Henrick, zn. w. Willem Haengreve
    1195 220 1424 - 1425 Henrick, zn. w. Willem Haengreve
    289 1428 - 1429 Henrick, zn. w. Willem Haengreve, getrouwd met Marie
    290 1428 - 1429 Marie, weduwe van Willem die Haen (alias Haengreve) en haar zoon Henrick
    67v 1429 - 1430 Hendrik en Margriet, kinderen van w. Claes Haengreve

    en Someren voor 1444
    BP fol. Vermelding
    610 1393 - 1396 Hendrik en Jut, kinderen van w. Claes Haengreve
    41 1408 - 1409 Willem Haen, zn. W. Claes Haengreve (zie Riethoven)
    263v 1421 - 1422 Henrick Claesz Haengreefs
    26 1423 - 1424 Margriet, dr. W. Claes Haengreefs, 20 dec. 1423
    227v 1428 - 1429 Henrick Claeszn Haengreefs

    In de periode 1382 - 1430 zie ik:
    In beide vermeldingen van een
    Willem en Hendrik als zoon en een dochter Margriet van een wijlen Claes Haengreve

    Bij de vermeldingen van Haengreve zonder plaatsnaam een
    Marie, weduwe van een Willem met een zoon Henrick

    Bij de vermeldingen in Someren een
    Jut, een dochter van een wijlen Claes Haengreve

    Geen vermeldingen van bijnamen e.d. doen mij vermoeden dat het in de vermeldingen in Haengreve zonder plaatsnaam en in Someren om dezelfde personen gaat. Vandaar mijn vraag om meer informatie over de gezinnen van deze Claes en deze Willem. Voor wat betreft de namen van de kinderen (met name bij Claes) zag ik zoveel overeenkomsten met mijn eigen resultaten dat ik die voor zowel Claes als Willem - zonder een verdere controle - van Internet overgenomen heb. Maar ook hier was mijn hoop dat er al meer duidelijkheid was over deze personen en hun gezin.

    Wat mij echter opviel was dat ik de namen Willem, Hendrik, Margriet en Jut ook terug in puzzelstukje 2. En dat riep vervolgens bij mij de vraag op in hoeverre de Mechtild van puzzelstukje 2 familie is van de Claes in puzzelstukje 3?

    Bovenstaand dus de onderbouwing en afwegingen voor mijn vragen aangaande de relaties tussen de Somerense ridder Hanegrave, de Mechtild getrouwd met een Stakenborch en een Claes Haengreve. En dit alles in de hoop om een kader te hebben en te zien in hoeverre de "Oerlese/Eerselse" Haengreve tak hierin past en van af stamt.

    Zoals gezegd waren mijn verwachtingen voor wat betreft antwoorden op de gestelde vragen er een van hoop en vrees tegelijk. En mogelijk helpt bovenstaande iemand weer verder om meer duidelijkheid over de afstamming van de Somerense tak te krijgen.

    Met vriendelijke groet,

    Theo

  • Hans Vogels17 jul 2022, 10:07

    Het BHIC mag mijn adres aan Theo doorgeven zodat we buiten het forum doorfilosoferen over de (on-)mogelijkheden. Doen we dat hier dan treffen we de gissingen in no time aan als 'feiten' zonder bronvermelding op GenealogieOnline of andere website van deze of gene.

  • theoragasVraagsteller17 jul 2022, 18:17

    Van mijn kant heb ik ook geen bezwaar als het BHIC mijn email adres aan Hans doorgeeft.

    Met vriendelijke groet,

    Theo

  • Mariët Bruggeman18 jul 2022, 10:07

    Beste Hans en Theo, dan gaan we dat regelen 🙂. De mail met jullie emailadressen komt eraan.

Je ziet 5 van 5 reacties

Neem contact op met

Log in om contact op te nemen. Alleen ingelogde gebruikers met een bevestigd e-mailadres kunnen een bericht sturen.

Feedback geven

Wat vind je van deze pagina? We horen graag wat beter kan.

0 van 300 tekens gebruikt

Deel geen gevoelige gegevens, zoals je BSN, adres, telefoonnummer of medische informatie.