Hallo Hans,
Allereerst hartelijk dank voor je uitgebreide en gedetailleerde reactie.
Alvorens inhoudelijk te reageren is het misschien even goed op te merken dat mijn verwachtingen voor reacties op deze posting er een van hoop en vrees tegelijk was. Ik volg namelijk al geruime tijd de berichten rond de afstamming van de Somerense Haengreve tak. En gezien de stilte heb ik geen grote verwachtingen voor nieuwe inzichten maar blijf daar wel op hopen.
Mijn vragen betreffende de oorsprong van deze Haengreve familie komen voort uit de vraag waar de "Oerlese/Eerselse" Haengreve tak die in de tweede helft van de 14e eeuw (via een huwelijk met een Bele Mertens uit Oerle) een leengoed in Eersel bezitten nu vandaan komen? In een andere posting van mij heb ik bij de afstamming van Reijnder Haengreve van Stipdonck zoals C.H. Hanegraaff - die in zijn boek "Hanegraaff. Genealogie en historische gegevens" noemt - als zeer twijfelachtig genoemd.
Voor mij echter is dit boek "Hanegraaff. Genealogie en historische gegevens" een goede informatiebron.
1. Echter, zoals elke informatie moet die wel een waarde hebben in de zin van "waar en geverifieerd", "niet waar en geverifieerd" of "niet geverifieerd" en, dat ben ik met je eens, niet klakloos worden overgenomen zoals op menige site op Internet vast te stellen is.
2. Het is tegelijkertijd ook een momentopname: Nieuwe bronnen en nieuwe inzichten kunnen tot andere conclusies en inzichten leiden.
Zoals gezegd vraag ik me af of de "Oerlese/Eerselse" Haengreve tak aan de Somerense Haengreve tak te knopen is en wat is er dan bekend over die laatste tak (uit Someren)? Ik vond twee puzzelstukjes in de vorm van citaten in twee publicaties op Internet.
Puzzelstukje 1.
In de publicatie "De oudste heren van Heeze, Leende en Zesgehuchten, Sterksel, Mierlo en Geldrop (1100-1300) - Een genealogische reconstructie (2), Hans Vogels (Heemkronijk 1998)" het volgende citaat:
"In een tussen Kerstmis 1223 en 2 maart 1224 te dateren oorkonde gaf de edelman Hendrik van Someren de tienden in het dorp Someren terug door ze aan de bisschop van Luik op te dragen. Dezelfde Hendrik van Someren, maar nu met de bijnaam Kirse en als ridder betiteld, deed samen met zijn vrouw Mabelia kort voor 6 november 1228 eveneens afstand van alle rechten op de tienden en de kerk van Someren. In beide gevallen bleek de abdij Postel de uiteindelijke begunstigde partij. Op 28 mei 1241 oorkonden de schepenen van Helmond dat enerzijds Reinier, genaamd Hanegreve, een zoon van heer Hendrik, ridder van Someren, met instemming van zijn kinderen, de abdij Postel een belofte met betrekking tot een kerk kwijtschold, en dat anderzijds zijn broer Herman, genaamd Freso, in Tongerlo, ook namens deze kinderen, afstand deed van al zijn aanspraken jegens de abdij Postel.(60)"
"Wel kan ridder Hendrik van Someren bestempeld worden tot stamvader van de Somerense familie Hanegreve. Diens Van Stakenborchafstammelingen hebben ten gevolge van de frustraties van hun voorouders nog lange tijd overhoop gelegen met de abdij Postel.(62)".
Met andere woorden: ridder Hendrik van Someren is de stamvader van de Somerense familie Hanegreve en de Van Stakenborch-afstammelingen. En dat brengt me bij het tweede puzzelstukje
Puzzelstukje 2:
In de publicatie "HET GRAAFSCHAP RODE, DE PRIORI] VAN HOOIDONK EN DE VAN HERLAARS, Onderbelichte aspecten uit het 12e- tot 14e-eeuwse Nuenen (deel 2) door Hans Vogels (De Drijehornickels van maart 2003)"het volgende citaat:
"Rond 1307 huwde namelijk een [Hendrik] van Stakenborch met een Mechtild. In een oorkonde uit 1325 komt ze voor als weduwe met twee (leenrechterlijk) minderjarige zonen Hendrik en Reijnder (13). Daaruit valt te constateren dat de zoons nog onder de 18 jaar moeten zijn geweest. Haar oudste zoon was een Hendrik Stakenborch (f 1359) die we een geestelijke loopbaan zien nastreven. Hij werd kloosterling van de abdij van Floreffe en stierf als pastoor van Oerle (14). De naam van zijn vader is niet bekend maar zal, gezien de vernoeming van de voornaam Hendrik bij meerdere van diens oudere kleinkinderen, ongetwijfeld wel Hendrik zijn geweest. Met dat gegeven is het logisch om de uit 1292 bekende Hendrik van Stakenborch te zien als de vader van de echtgenoot van Mechtild.Het gezin van [Hendrik] van Stakenborch en Mechtild telde minstens acht kinderen. Naast de reeds genoemde Hendrik en Reijnder kennen we er nog een viertal bij naam: Willem, Arnold, Jan en een Margriet, die met de Astenaar Matheus van Boesschot huwde. Voorts moeten er nog een twee dochters zijn geweest. De oudste huwde met een Gielis Roden uit Veghel en de jongste zus [Jutta] met een Goyart van Bergelen uit Vlierden. Voornoemde Willem bereikte de status van schildknaap en bezat ondermeer het benoemingsrecht van een priester voor het altaar van Maria in de kerk van Woensel. Hij was gehuwd en zorgde voor nageslacht. Heer Arnold zien we een geestelijke loopbaan kiezen. Hij was in 1364 pastoor van Lithoyen. Zoon Jan van Stakenborch was het die in Nuenen in het buurtschap Coll een rente bezat op allodiaal goed en cijnsgoederen. Deze rente vererfde later op Margriet een dochter van Willem van Stakenborch. We komen haar in 1435 tegen in een Bossche schepenakte als weduwe van Jan van Kessel en in gezelschap van haar zoon Jan."
Elders lees ik dat veronderstelt wordt dat deze Mechtild een dochter was van een Haengreve (mogelijk Reijnder Haengreve) en van een Aleijt (mogelijk Aleijt van Asten) en dat deze familie in geschillen met abdij van Postel verwikkeld waren. Dat roept bij mij de vraag op of ik deze twee puzzelstukjes aan elkaar mag knopen, met andere woorden: stamt de Mechtild uit puzzelstukje 2 inderdaad van de genoemde ridder Hendrik van Someren in puzzelstukje 1 af?
Puzzelstukje 3:
Maar er is ook nog een derde puzzelstukje: de genoemde Claes en Willem Haengreve, inderdaad ook genoemd in het boek van C.H. Hanegraaff. Helaas weet ik niet veel meer van deze personen dan de 10 verwijzingen naar een tweetal bronnen (onder voorbehoud van typefouten) zoals die in dit boek genoemd worden:
Inv. Nr. Datum folio Vermelding
126 52 Liberi Nycholai Haengreve de Orto Wautgeri 6d.
126 52v Pueri quator investiti de Veen et Jutta mater eorum de quadam
domo et domistadio cum aliis attinentiis, que quondam fueront Nycholai Haengreve
et Johannis de Vladeracken... de novo 4 d.
126 53 Wilhelmus filius Haengreve de Rubeo Manso de novo 12 d.
1176 22 okt 1380 154 Jonker Jan van Berlaer, heer van Helmond en Keerbergen geeft ten erfcijns aan
Willem Haengreve, zoon van wijlen Claes Haengreve uit enige goederen o.a. te
Schijndel
1177 4 aug. 1384 146 Willem, zoon van wijlen Claes Haengreve van Zoemeren belooft te betalen
1177 29 apr 1389 146 Willelmus die Haengreve verkoopt een pacht uit een wei nabij Schijndel bij de
Verbornde Molen
1197 1425 105 Willem Haengreve
1197 1428/1429 90 Hendrik zoon van wijlen Willem Haengreve en Heymerik zoon van wijlen Willem
Haengreve
1197 1428/1429 290 Marie weduwe van Willem Haengreve en haar zoon Hendrik
1202 1431/14312 103 Marie weduwe van Willem Haengreve
De eerste 3 verwijzingen komen van het RHC Eindhoven, Archief van de Heerlijkheid Helmond, Cijnsboek Peelland, en de overige uit het Schepenprotocol 's-Hertogenbosch. Helaas maak ik weinig voortgang met het verifiëren van deze bronnen, met name omdat er geen plaatsnaam vermeld is wat het zoeken lastig maakt. In een poging inzicht te krijgen in de spreiding van de naam Haengreve heb ik onlangs eens een excel sheet gemaakt met daarin de Haengreve vermeldingen - te vinden in de toegang 'Fichier Smulders' [indices Bossche Protocollen 1367- september 1501]) - op de site van erfgoedshertogenbosch) - voor een groot aantal plaatsen alsmede voor de vermelding van Haengreve zonder een plaatsnaam. In de vermeldingen voor Someren tot 1444 en Haengreve zonder plaatsnaam tref ik dan de volgende vermeldingen met Willem/Claes daarin aan (onder voorbehoud van typefouten):
Haengreve zonder plaatsnaam:
BP fol. Vermelding
1177 146 1382 - 1383 Willem, zn. W. Claes Haengreve van Zoemeren
1195 211 1424 - 1425 Henrick, zn. w. Willem Haengreve
1195 220 1424 - 1425 Henrick, zn. w. Willem Haengreve
289 1428 - 1429 Henrick, zn. w. Willem Haengreve, getrouwd met Marie
290 1428 - 1429 Marie, weduwe van Willem die Haen (alias Haengreve) en haar zoon Henrick
67v 1429 - 1430 Hendrik en Margriet, kinderen van w. Claes Haengreve
en Someren voor 1444
BP fol. Vermelding
610 1393 - 1396 Hendrik en Jut, kinderen van w. Claes Haengreve
41 1408 - 1409 Willem Haen, zn. W. Claes Haengreve (zie Riethoven)
263v 1421 - 1422 Henrick Claesz Haengreefs
26 1423 - 1424 Margriet, dr. W. Claes Haengreefs, 20 dec. 1423
227v 1428 - 1429 Henrick Claeszn Haengreefs
In de periode 1382 - 1430 zie ik:
In beide vermeldingen van een
Willem en Hendrik als zoon en een dochter Margriet van een wijlen Claes Haengreve
Bij de vermeldingen van Haengreve zonder plaatsnaam een
Marie, weduwe van een Willem met een zoon Henrick
Bij de vermeldingen in Someren een
Jut, een dochter van een wijlen Claes Haengreve
Geen vermeldingen van bijnamen e.d. doen mij vermoeden dat het in de vermeldingen in Haengreve zonder plaatsnaam en in Someren om dezelfde personen gaat. Vandaar mijn vraag om meer informatie over de gezinnen van deze Claes en deze Willem. Voor wat betreft de namen van de kinderen (met name bij Claes) zag ik zoveel overeenkomsten met mijn eigen resultaten dat ik die voor zowel Claes als Willem - zonder een verdere controle - van Internet overgenomen heb. Maar ook hier was mijn hoop dat er al meer duidelijkheid was over deze personen en hun gezin.
Wat mij echter opviel was dat ik de namen Willem, Hendrik, Margriet en Jut ook terug in puzzelstukje 2. En dat riep vervolgens bij mij de vraag op in hoeverre de Mechtild van puzzelstukje 2 familie is van de Claes in puzzelstukje 3?
Bovenstaand dus de onderbouwing en afwegingen voor mijn vragen aangaande de relaties tussen de Somerense ridder Hanegrave, de Mechtild getrouwd met een Stakenborch en een Claes Haengreve. En dit alles in de hoop om een kader te hebben en te zien in hoeverre de "Oerlese/Eerselse" Haengreve tak hierin past en van af stamt.
Zoals gezegd waren mijn verwachtingen voor wat betreft antwoorden op de gestelde vragen er een van hoop en vrees tegelijk. En mogelijk helpt bovenstaande iemand weer verder om meer duidelijkheid over de afstamming van de Somerense tak te krijgen.
Met vriendelijke groet,
Theo