Catharina Spengler, bewoner van Kasteel van Boxmeer

Volgens het boek "750 jaar kasteel Boxmeer, eens brandpunt tussen Brabant en Gelre" van Rien van de Brand werd het kasteel van Boxmeer toegewezen aan Catharina Petronella van Sprengler, rentenierster te Breda en weduwe van Gulian Cornelis van Spregler.
Het kasteel was haar aangekomen per akte van 6 mei 1870. Zij verkocht het kasteel op 30 mei en 1 juli 1877.

Dat is een héél verrassende wending! Dank je wel hiervoor.
Catharina Petronella Spengler (Bemmel 19 juni 1805 – Breda 4 augustus 1884, niet 'van', niet Sprengler en zeker niet van Spregler!) was inderdaad de moeder van de Catharina Cornelia Spengler die ik noemde. Na het overlijden van Gulian Cornelis Spengler te Amsterdam op 2 juli 1853 vestigde zij zich eerst met twee van haar dochters te Amersfoort en liet daar het landhuis Beekestein bouwen. Op 3 november 1865 vestigde zij zich tezamen met dochter Catharina Cornelia te Sambeek (vlakbij Boxmeer dus), en beiden verhuisden op 18 oktober 1867 inderdaad naar Breda.
Op de website van het kasteel wordt Pieter Keer (die eigenaar van het kasteel was tussen 1853 en 1870) genoemd als de voogd van Catharina (Cornelia?), die bij het overlijden van haar vader nog minderjarig was: haar moeder uiteraard niet. Catharina Cornelia zou hem in 1870 als erfgenaam en als eigenaar opgevolgd hebben. Omdat haar moeder níet met Pieter Keer was getrouwd kon die dus niet erven. Merkwaardig dus dat zíj als de eigenaar wordt genoemd in dat boek, en niet haar dochter! Misschien is ergens dus een vergissing gemaakt.
Ik vermoedde al dat er TWEE Catharina's in het spel waren en zonder de volle voornamen en data werd het erg raadselachtig!
Dank voor deze hulp! Ik vrees dat de werkelijke overdrachtsaktes uitkomst moeten bieden.

Zie akte 142, d.d. 06-05-1870
7048.119 Index notarieel protocol Boxmeer

proxy.archieven.nl/235/B16FFCC132A642C0A09A381F29650084 (opent in een nieuw tabblad)

Pieter Keer was de voogd van de minderjarige Catharinus Jacobus Louis Spengler (1843-1865), zoon van de Maduriesche vrouw Bertha en Laurens Spengler.

Deze Catharinus was eigenaar van o.a. kasteel Boxmeer. In 1870 koopt een groep personen, waaronder Catharina Petronella Spengler, weduwe van Gulian Cornelis Spengler, de Brabantse onroerende goederen uit de nalatenschap van Catharinus Spengler.

Nou, het verhaal wordt inderdaad steeds spannender! Ik was inderdaad deze Catharinus Jacobus Louis Spengler tegengekomen: "Kennelijk had hij (Laurens Spengler) een buitenechtelijke relatie met Niai Berthe, achternaam onbekend, waaruit een zoon werd geboren: Catharinus Jacobus Louis, geboren 14 september 1843 te Kraksaän. Kort voor het overlijden van Laurens kwam deze zoon op 1 mei 1850 terug naar Nederland en werd in Groningen door Anna Maria Spengler, de jongste zuster van Laurens onder haar hoede genomen. Deze zoon overleed in 1865, maar werd nog ingeschreven als militair op 8 mei 1863 te Groningen."
Het lijkt er op dat zijn nalatenschap (die hij van Laurens had geërfd? Ook raadselachtig) na 1865 onder de grotere familie is verdeeld in een ingewikkelde transactie. Mij valt ook op dat hierbij notaris LLJ Snoeck te Cuijk (óók aangetrouwde familie!) hierbij een rol heeft gespeeld. Deze is later in 1891 veroordeeld voor verduistering en heeft zelfmoord gepleegd. Zie een andere thread op dit forum. I'm jumping to conclusions: heeft deze omvangrijke transactie de basis gelegd voor die malversaties van Notaris Snoeck?

Louis Jan Baptist van Sasse van IJsselt c.s. (...) verkopen aan Pieter Keer, lid van de gemeenteraad van Amsterdam als voogd over de minderjarige Chatarinus Jacobus Louis Spengler kasteel te Boxmeer sectie B 1321 bestaande in stalling, erf, terrassen, tuinen, boomgaard, grachten, laan, visserij, bouw- en hooiland, huis, schuur, erf, pleziertuin voor Fl. 28000,--.

Akte 217 d.d. 28-9-1853
7048.92 Index notarieel protocol Boxmeer

proxy.archieven.nl/235/DF9E7090CC72486DABEAFC480F00AB2A (opent in een nieuw tabblad)

Wanneer je in Delpher zoekt op "catharinus PROX spengler" (zonder quotes), vind je een aantal artikelen over de zaak, o.a. uit de Nederlandsche Staatscourant. Ik begrijp dat de jonge Catharinus in Rome is overleden.

De geboorte van Catharinus vind je ook terug in de Almanak van Nederlandsch-Indië voor het jaar 1844 (via Google Books). Volgens RoosjeRoos is hij geboren of erkend in Probolinggo (Besoeki) op 14-09-1843. In dezelfde plaats is op 15-07-1850 een Lourens Spengler overleden.

In de koloniale tijd was het in Nederland-Indië gebruikelijk dat een Europese man ongehuwd samenwoonde met een inlandse vrouw en met haar kinderen kreeg, in dit geval Berthe. Deze vrouwen werden njai genoemd. In een enkel geval werd er later alsnog getrouwd.

@Dorothé: inderdaad, Laurens Spengler (de voornaam wordt vaak foutief met een o gespeld) overleed op 13 juli 1850 te Kraksaän, Probolinggo, dat ligt ten ZO van Soerabaja tegenover Madoera. Hij was daar in zijn laatste jaren directeur/eigenaar van de suikerfabriek 'Kadangdjati'. Daarvoor was hij koopvaardijkapitein geweest op het schip 'De Stad Amsterdam', en daar weer voor officier bij de Koninklijke Zeemacht, net als zijn vader en grootvader.
Dat artikel in de Staatscourant is interessant, dat heb ik in het topic over notaris Snoeck al uitgebreid aangehaald.

Nog een correctie: Catharinus Jacobus Louis Spengler heeft zich niet laten uitloten voor militaire dienst maar is op 8 mei 1863 ingelijfd bij het 5e Regiment Infanterie.
Ik ga proberen of ik via het NA iets van zijn militaire loopbaan kan vinden, dat werpt misschien licht op wat hij voor zijn overlijden op 20 april 1865 in Rome deed.

Helaas: in het NA niet te vinden bij het 5e Regiment, noch als mindere noch als officier.

Maarten Schönfeld schreef op 5 januari 2023 om 10:20 : "Kort voor het overlijden van Laurens kwam deze zoon op 1 mei 1850 terug naar Nederland en werd in Groningen door Anna Maria Spengler, de jongste zuster van Laurens onder haar hoede genomen. " "

Volgens het bevolkingsregister van Boxmeer woonden Anna Maria Spengler en neefje Catharinus tussen 1-5-1850 en 25-10-1856 op het Zand nummer 233 in Boxmeer.

Maarten, Catharinus Spengler kreeg een plaatsvervanger/remplacant. Dit was ene Casparus Hendrik Claban. Dit was ook wel te verwachten bij iemand uit een vermogende familie.
www.wiewaswie.nl
Mvg.

De remplacant heette Clabau...
Bij zijn huwelijk in A'dam was hij van beroep suikerbakker /milicien!
Zie ook: indexen Amsterdam.

Dan nog even meegedacht over dat Rome, plaats van overlijden. Mogelijk op doorreis naar Java, maar daar aan land gegaan? Maar dat moet een omweg geweest zijn qua vaartocht, onwaarschijnlijk...

Na het overlijden van Catharinus in 1865 heeft de familie Sprengler geprobeerd zijn hele nalatenschap in handen te krijgen. Zij betwistte voor de rechter dat Bertha de natuurlijke moeder was, dat ze een heidin was, een vreemdelinge, en dat zij haar kind nooit wettelijk heeft erkend.
Bertha heette eigenlijk Bersch. Zij had een Madurese vader en een Chinese moeder, was moslima. Catharinus was een buitenechtelijk kind. Uit de geboorte-akte blijkt echter dat Laurens zijn zoon Catharinus wettelijk heeft erkend. In die akte stemt Bersch ermee in dat haar kind christelijk wordt opgevoed. Volgens de rechtbank Amsterdam is hiermee voldoende bewezen dat zij de natuurlijke moeder van Catharinus is.
Volgens het Burgerlijk Wetboek vervalt de nalatenschap van een overleden kind aan de ouder(s). De rechtbank concludeert dat daarom de gehele nalatenschap van Catharinus toekomt aan zijn moeder.
Rechtbank Amsterdam 13-8-1867
Bron: De locomotief : Samarangsch handels- en advertentie-blad 08-06-1868

Plaatsvervanger Clabau heb ik wél kunnen vinden in de militaire stamboeken:
nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/2.13.09/invnr/966/file/NL-HaNA_2.13.09_966_0138?eadID=2.13.09&unitID=966&query=5e%20regiment (opent in een nieuw tabblad)
Inderdaad met vermelding dat hij de vervanger van Catharinus Spengler was.

Mogelijk behoorde Catharinus tot de (vroege) zouaven, die immers al vanaf 1860 voor de Paus streden.

Geen gekke gedachte gezien de plaats en tijdstip, maar heel onwaarschijnlijk: Catharinus was lid van een volledig protestantse (Nederduits Gereformeerde) familie. Zouaven streden juist voor de Vaticaanse Staat en dus de Katholieke kerk. Hij staat ook niet in de lijsten van het zouevenmuseum te Oudenbosch.

Ja Maarten, dat het geloof niet klopt realiseerde ik me later ook. De vervanger voor de militie is natuurlijk door zijn voogden geregeld. Misschien was hij het daar helemaal niet mee eens en gooide hij 'de kont in de krib'. Als het om actie gaat, dan doet het geloof er ook niet om. Zo kan hij - buiten de officiele inschrijving om, want dat zou worden doorgebriefd - op eigen gelegenheid zijn gegaan, wellicht via contacten met Belgische of Franse leeftijdgenoten.
't is maar een theorietje....

@ Peter: een aardig theorietje inderdaad, maar ik denk niet dat het werkt. Iemand die de schaapjes ruimschoots op het droge heeft gaat niet uit 'Sturm und Drang' zich als soldaat in de strijd gooien voor een ideaal dat niet het zijne is. Bovendien zullen de zouaven ook wel een beetje selectief zijn geweest wie in de gelederen kwam: een rijkeluisjochie van protestantse huize zal anno 1865 echt niet met open armen zijn ontvangen: het ging immers om verdedigen van de wereldlijke macht van het Vaticaan, niet een of ander hooggestemd geestelijk ideaal.
Dus de vraag blijft hangen: waarom reisde hij naar (of via, zie de suggestie van Norah) Rome?