Let op! Dit is de beta website van BHIC. Hier testen we onze nieuwe website. Reacties die je hier achterlaat, gaan verloren.
Regelmatig kom ik bij de opgave van oppervlaktematen naast het aantal lopensaten de oppervlaktemaat: vierdevatsaat / vierdevaetsaet tegen. Bijvoorbeeld: 3 lopensaet en een "vierdevaetsaet". Het zal wel een klein gedeelte zijn, maar ik kan nergens vinden hoe groot dat dan zou moeten zijn.
Wie helpt? Bij voorbaat dank!
Ik dacht dat een vadzaat synoniem was met lopenzaad. Een vierde vadzaat is dan gelijk aan een vierde lopenzaad.
1 lopenzaad = 50 vierkante roede of 0,15ha.
Zou goed mogelijk kunnen zijn Egbert. Dank je wel. Het valt mij op dat er altijd: een half lopensaat, staat geschreven en nooit: een vierde / vierdel lopensaat. Mogelijk dat men met: een vierdevatsaat, dan een vierde lopensaat wil aanduiden. In de geschreven bronnen die ik tegen kom gebruikt men echter nooit de term vatsaat als synoniem voor lopensaat; er staat altijd: 5 lopensaat en nooit eens: 5 vatsaat.
Het is een gemis dat in de ( Brabantse ) bronnencommentaren die zijn uitgegeven nergens melding van deze term is gemaakt.
Vadzaat wordt meer gebruikt in de Kempen dan in Peelland.
Uit een inventaris uit Budel van 17-07-1766:
Een huijs, hoff en aengelagh, groot ontrent ses vatsaat, staende en gelegen in de Meemortel alhier.
Item een parceel ackerland, groot anderhalf vatsaat, gent. de Hoeven.
Item een parceel saij als weijland, gent. het Vrankevelt, groot twee vatsaat.
Item een parceel weijlant, groot twee vatsaat.
Item een parceel ackerland, gent. de Kruijs Braken, groot twee en een half vatsaat.
Item een parceel saijlant, groot een vatsaat, gent. de Queckhoeven.
Item een parceel saijlant, groot ontrent drie vatsaat.
Opvallend bij een deling in Maarheeze van 09-08-1731 is dat bij de percelen gelegen in Asten en Someren de grootte in lopensaat wordt aangegeven en de percelen gelegen in Maarheeze in copsaat en vaatsaat.
Het lastige is natuurlijk dat voor de invoering van het metrieke stelsel (omstreeks 1820) iedere streek, en daarbinnen vaak nog elke plaats, eigen maten en gewichten kende.
In het kader van onderzoek dat ik alweer enige tijd geleden heb uitgevoerd heb ik toen voor mezelf - en dat was dan van toepassing op de heerlijkheid Oijen, maar liep ook vrijwel synchroon met de maatvoering in Oss - het navolgende beeld gereconstrueerd:
-1 morgen/mergen (0.99.00 ha)
de morgen is onderverdeeld in
-6 hond/hont of lopens (0.16.50 hectare)
de hond is onderverdeeld in
-50 vierkante roeden van 33,6 m2
Daarnaast kwam ik dus ook h et vatzaad, vaetsel of klein lopens tegens.
Daarbij ging het dan om 33,3 vierkante roeden, ofwel ruim 0.11.00 ha).
Ook kwam ik destijds omschrijvingen tegen als derdehalf vatzaad.
Dat betekent dat het gaat om 2 hele vatzaad en een halve (de helft van de 3e vatzaad), ofwel 2,5 vatzaad.
Soms kun je oude stukken grond in hun oorspronkelijke vorm nog terugvinden in de eerste kadastrale overzichten van 1832.
Als percelen generaties lang geheel zijn overgedragen, dan kun je dus de oude omschrijvingen vergelijken met de omzetting naar het metrieke stelsel.
Hartelijk dank voor jullie bijdragen Egbert en Maurice. Ik denk dat 'm daar de kneep zit: de ( vele ) regionale verschillen die jullie noemen. Bij mijn huidig onderzoek in de periode 1580-1610 kom ik in de eninge van Oisterwijk alleen vermeldingen van lopensaten en vatsaten tegen ( naast de meer algemene oppervlaktematen als bunder en morgen ) en nooit hont, terwijl in de Langstraat ( Besoijen , Waalwijk ) juist alleen honten en nooit lopensaten worden vermeld. Ik denk dat ik weer wat opgeschoten ben met jullie uitleg. Dank!
Ter aanvulling. Zeer lezenswaardig en informatief !
oudveghel.nl/Reconstructie%20van%20Veghel/Downloads/Die%20mate%20van%20den%20lande%20ende%20beemden.pdf (opent in een nieuw tabblad)
Je ziet 6 van 6 reacties