Hoe heeft Helena Daemen zich weten te redden.

Hallo Wim
Via het Regionaal Archief Tilburg kan je de gezinskaarten van de Burgerlijke Stand in Tilburg opvragen. Op deze kaarten staan meestal de in- en uitschrijvings data vermeld, waar iemand vandaan komt en waar naartoe gaat en op welk adres men woonde, en wie daar nog meer woonden. Mogelijk dat dit je een stukje verder helpt.

regionaalarchieftilburg.nl/zoek-een-persoon/ (opent in een nieuw tabblad)
Zoek op naam en bekijk de regels met registratie-type "inschrijving"

Helaas hier niet kunnen vinden wanneer zij aankwam in Tilburg. In ieder geval rond 1870 woonde zij samen met kinderen in de Hasselt huis F.43 en werkten de 3 zonen als wever of fabriekswerker.
Helena Daamen (mevrouw Adriaan Marcellissen, weduwe, geen beroep) wordt vermeld als hoofdbewoner.

hdl.handle.net/21.12103/8a6e7666-3865-11e0-bcd1-8edf61960649 (opent in een nieuw tabblad)

Kinderen gingen in die tijd - zeker als er sprake was van armoede - al uit werken vanaf een jaar of 12, 13. De drie zonen zullen zo hun steentje bijgedragen hebben aan het huishouden. Verder is het een mogelijkheid dat Helena zelf af en toe wat bijverdiende.

Je zou in het Tilburgse archief kunnen kijken of er van haar iets te vinden is in bijv. het archief van het Armbestuur of een andere (kerkelijke) organisatie die zich bezighield met de zorg voor armen. Je kunt in notariële akten zoeken naar bijv. de benoeming van een voogd over de minderjarige kinderen of misschien heeft zij wel spullen moeten verkopen om schulden te kunnen voldoen. (Kinderen van) voorouders die in armoede leefden heb ik zelf ook teruggevonden in vonnissen van de rechtbank omdat ze gras, knolgroen of mestspecie hadden meegenomen van het land van een ander. Kijk eens in kranten uit die tijd: van privacy was vaak nog geen sprake, mensen werken vaak met naam en toenaam genoemd. Probeer je in te denken, met welke instanties een weduwe in die tijd mogelijk in aanraking zou kunnen komen.

Beste Frank,
Jouw hulp brengt me verder... Als ik ervan uitga dat rond 1870 kinderen naar school gingen als ca 6 jaar waren (klopt dit??) dan kan ik uit de gegevens afleiden dat ze ca 1869 in Tilburg zijn komen wonen. De oudste dochter staat te boek als 'Schoolleerling' en die was 9 toen ze naar Poppel terug verhuisde in 1872. Ik ga proberen de Belgische registers te raadplegen of ik daar kan vinden dat ze inderdaad rond 1869 uit Poppel naar Tilburg zijn vertrokken.
Nog een vraagje: Is er van het Hasselt in Tilburg nog iets over uit die tijd, of is alles gesloopt. De woning F43 is waarschijnlijk gewoon een klein fabrieksarbeidershuisje geweest?? Hoorde dat soms bij de Fabriek waar nu De Pont in zit?
In elk geval mijn dank!

Vermoedelijk zijn dat arbeiders- of wevershuisjes geweest. Het is best lastig om de oude huisnummers terug te herleiden naar hun huidige huisnummers. Hierbij een poging.

Op de gezinskaart zien we dat de familie Marcelis(sen) is doorgehaald en dat kennelijk het gezin Clijsen-van der Wouw is ingetrokken in huis F.43. Als we de gezinskaarten van de decennia daarna bekijken zien we de volgende huizingen staan:

Antonius Clijsen (16-2-1845)
1870-1880 F.43
1880-1890 F.90
1890-1900 F.208
1900-1910 F.260 Hasseltstraat
1910-1920 Hasseltstraat 172

Als vergelijking neem ik de buren mee:
Adrianus van Baest (1-3-1864)
1880-1890 F.89
1890-1900 F.209
1900-1910 F.261 Hasseltstraat
1910-1920 verhuisd

Hier zien we dat ze naastgelegen nummers hebben, buren waren, en waarschijnlijk niet verhuisd zijn en op dezelfde plek zijn blijven wonen. Helaas, op de laatste kaart na, dus een kleine onzekerheid daar.

Hasseltstraat 172 is waar tegenwoordig de Van Hogendorpstraat aansluit op de Hasseltstraat. De huisjes die hier stonden zijn afgebroken. Voorouders van mij woonden op nr. 180 :-)

Deze zullen er waarschijnlijk zo uit hebben gezien:
hdl.handle.net/21.12103/8e5ab0e9-8313-6204-0438-b8fce6d87ef3 (opent in een nieuw tabblad)

Een iets oudere foto uit een andere hoek:
hdl.handle.net/21.12103/ad1786c2-ddad-45c7-979b-ab8cffbab495 (opent in een nieuw tabblad)

Voor wat betreft naar school gaan. In die tijd was er nog geen leerplicht, dat kwam pas later, in 1901. Naar school gaan of de leeftijd waarop men dat deed was voor die tijd arbitrair en mede afhankelijk van of ouders, al dan niet geholpen door de kerk, zich dat konden veroorloven.

Sterker nog: pas in 1874 trad "het kinderwetje" in werking dat werken in fabrieken voor kinderen jonger dan 12 jaar verbood.

resolver.kb.nl/resolve?urn=MMRHCG03:163368079:mpeg21:a00006 (opent in een nieuw tabblad)

Dank allemaal! Geweldig speurwerk!

Hallo Wim,

Geen familie relatie in deze lijn maar gegevens die ik heb verwijzen naar Poppel Ravels België als geboortegrond op 29-07-1821 van Helena Daemen

getrouwd in Poppel :

Helena Daemen x Adrianus Marcelis 16/2/1848 Poppel, Ravels,ANT,BE

bron : www.nicolaus-poppelius.be/

De geneologie ken ik al wel, maar wat lastig is om de mensen kleur te geven. Daarvoor wil ik graag weten of mijn overgrootmoeder, na de dood van haar man eerst nog een tijd in Poppel heft gewoond. 6 dagen na het overlijden van haar man krijgt zij haar jongste dochter (
Mijn grootmoeder). Haar man runde een winkeltje. Hoe heeft zij weten te overleven?? Wat met jullie hulp duidelijk is geworden is dat haar zoons in de wolindustrie in Tilburg voor inkomen hebben gezorgd. Ik heb nu de gemeente Ravels, waar Poppel onder valt, gevraagd of zij kunnen uitzoeken wanneer mijn overgrootmoeder uit Poppel is vertrokken. Ravels is een van de weinige gemeenten in de Kempen die haar archieven in eigen beheer heeft gehouden. Ben benieuwd of dat wat oplevert…
Nogmaals dank voor jullie bijdragen!

Mag ik nogmaals een beroep op jullie doen als kenners van de geschiedenis van Tilburg?
Is er een verband tussen de bouw van de wijk Hasselt en de oprichting van het wolfabriekscomplex van Thomas de Beer (waar nu De Pont in gehuisvest is)? Is het gerechtvaardigd te concluderen dat mijn overgrootmoeder met haar kinderen daar is gaan wonen omdat haar zoons bij Thomas de Beer werk kregen, en zij DUS een woning? Zo'n verband is er bijvoorbeeld wel in Eindhoven tussen het z.g. Drenthse Dorp en Philips, maar ik weet niet of zich dat, al decennia eerder, ook zo in Tilburg heeft afgespeeld.

Nee, dat is niet erg waarschijnlijk. In Tilburg werden niet of nauwelijks arbeidershuisjes gebouwd door de wollenstoffen fabrikanten.

brabantcultureel.nl/2016/02/10/arbeidershuisvesting-in-tilburg-1870-1938/ (opent in een nieuw tabblad)

Wat ik bij mijn voorouders zie, die meest in Tilburg woonden, is dat huizen vaak rouleerden binnen families. Wat overigens niet wil zeggen dat dat overal gebeurde. Toch zou je eens kunnen kijken of Adriaan of Helena familie hadden die al eerder in Tilburg woonde. Mogelijk dat zij het huisje konden huren op hunner voorspraak.

Dank! dat beeld wordt me hiermee duidelijker. En nee, mijn overgrootmoeder had, voor zover ik weet, geen enkele connectie met Tilburg.
In Hasselt, waar ze kwamen te wonen, staat wel een RK-kerk uit dezelfde tijd. Maar het maakt me nog meer benieuwd hoe zij zo'n huisje heeft weten te veroveren. Is er bekend wie er investeerde in de bouw. Het wijkje is, dacht ik van ongeveer 1850. En voor die tijd moet dit een forde inverstering geweest zijn. Als ik de samenvatting van het boek waar je naar refereert lees, dan heeft het stadbestuur dat zeker niet gedaan. En ik heb nooit gelezen dat de kerk de woningbouw ergens tot haat taak rekende. Maar wie dan?????

Huizen waren toen veelal in particuliere handen en werden zo verhuurd. Als beleggingsobject of als oudedagsvoorziening voor de eigenaar.

Het rijtje van huisjes waarvan ik denk dat het huis van Helena en gezin ook deel uitmaakte werden voor 1737 gebouwd.

rijksmonumenten.nl/monument/35706/huisje-zonder-verdieping-onder-pannen-zadeldak-links-tegen-een-puntgevel-gebouwd/tilburg/ (opent in een nieuw tabblad)

Als je kijkt naar de gezinskaart en huwelijksakten zie je dat zoon Hendrik als beroep heeft wever, terwijl bij de ander zonen fabriekswerker wordt vermeld.
Tilburg was bekend om haar vele thuiswevers. Hendrik was zo te zien één van hen.

hdl.handle.net/21.12103/ec932bdb-c577-4bab-bbe7-93c03ba61273 (opent in een nieuw tabblad)

Nog wat info over Hasseltstraat 182-190.
Op 182 woonde de kunstenaarsfamilie Knip. Dochter Henriette Ronner-Knip werd bekend om haar poezenschilderijen.

monumententilburg.nl/monumenten/hasseltstraat-182-190-vijf-woningen/ (opent in een nieuw tabblad)

Overigens zie ik wel degelijk een Tilburgse connectie. De vader van Helena Daemen, Cornelius Damen, werd 30 juni 1783 gedoopt in Tilburg, haar grootvader Jacobus trouwde er maar liefst 4 maal en verwekte 5 kinders.

Waar niet mee gezegd is dat zij zo in Tilburg gekomen is, want dat blijft natuurlijk speculasie.

familysearch.org/ark:/61903/3:1:939X-X83V-HJ?view=explore&groupId=TH-1-13031-93050-4 (opent in een nieuw tabblad)

hdl.handle.net/21.12103/30a87c78-3863-11e0-bcd1-8edf61960649 (opent in een nieuw tabblad)

hdl.handle.net/21.12103/00931e58-3863-11e0-bcd1-8edf61960649 (opent in een nieuw tabblad)

Vraag me af of dit nieuwsbericht uit 1874 (rechtsboven op de pagina) betrekking heeft op haar zoon Cornelis Daemen. Er waren niet zo heel veel C. Marcelis-sen in Tilburg rond die tijd ...

resolver.kb.nl/resolve?urn=MMSAB05:259472060:mpeg21:p00002 (opent in een nieuw tabblad)

De ongelukkige Antonius van Woerkom heeft het niet overleefd.

resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010186700:mpeg21:a0010 (opent in een nieuw tabblad)
hdl.handle.net/21.12103/b30607d2-3861-11e0-bcd1-8edf61960649 (opent in een nieuw tabblad)