Direct naar de inhoud

Let op! Dit is de beta website van BHIC. Hier testen we onze nieuwe website. Reacties die je hier achterlaat, gaan verloren.

Terug naar overzicht

Cijnsregisters Helmond 2

16 reacties

Jos Maas

Mijn vragen sluiten niet zo goed aan bij de eerdere serie posts onder de titel 'Cijnsregisters Helmond', vandaar een nieuw onderwerp.

Cijnspost 52 op folio 8v van inventarisnummer 339 van toegang 12063 Heerlijkheid Helmond [proxy.archieven.nl/48/1C74C79EB1CB4A36B59C0787D834C10A (opent in een nieuw tabblad)] geeft voor zover ik het kan ontcijferen als oudst gerechtigden "Suster Catrina van Hee? mater des Convents tot Ommel ende Jan Frans Maesen, ex hee? super Lignum ofte Aent Houbroeck.' Na Suster Catrina neemt Jan Frans Maes de cijns 'pro toto', voor het geheel dus over.

Ex ('uit') kan, zoals Henk Beijers in zijn artikel in de 'Uijtbeijndel' - heemkundekringdevonder.nl/jaarprogramma/vonder-1990-1.pdf#page=2 (opent in een nieuw tabblad) - schrijft slaan op de herkomst van het recht, bij voorbeeld ex hereditate, 'uit een erfenis'; op de bron van de cijns, bij voorbeeld 'ex manso', uit een boerderij; of op de (voormalige) woonplaats c.q. als toponiem van de cijnshouder.

Tekstueel

a) wat is 'Hee?' bij Suster Catrina?
b) is hee? bij Jan Frans Maes een bron en is 'super Lignum' latijn voor Aent Houbroeck'
c) is 'hee? super Lignum' latijn voor 'aent Houbroeck'?
- in beide gevallen, waarvan is 'hee?' een afkorting?
d) is mater in het klooster te vergelijken met 'mère', wat het niveauverschil aangeeft met 'soeur' of is mater moeder-overste?

Interpretatie
Er is nog een andere cijns bij Jan Frans Maes, die hij via zijn moeder Joostken, de dochter van ene Gevers heeft gekregen. Bij die cijns wordt Suster Catarina niet genoemd.

Wie/wat kan Suster Catrina van Jan Frans Maes zijn, 'zus' van Jan Frans Maes of 'kloosterzuster', of misschien beide?

16 reacties

  • Hans Vogels21 jan 2025, 17:35

    Welke plaats en welke periode is van toepassing?

  • Dorethé21 jan 2025, 17:46

    Gaat zo te zien om 12063Heerlijkheid Helmond
    339 Lierop en Someren
    Bestandnaam: 00017_C_Helmond_0339_0008v.jp2
    Datering: [1621-1714]
    NB: Ten deel in slechte staat
    Omvang: 2 delen
    Volgnummer: 17 van 105

    De permalink die Jos deelde, deed het niet goed. Hopelijk deze wel: proxy.archieven.nl/48/1C74C79EB1CB4A36B59C0787D834C10A (opent in een nieuw tabblad)

    Suster Catrina van Hees? Was zij wellicht moeder overste in het convent in Ommel?

    Zie ook jouw vraag op Wat staat daer een aantal jaren geleden: watstaatdaer.nl/forum/someren-hees-houtbroeck-en-een-nonnenconvent (opent in een nieuw tabblad)

  • Egbert21 jan 2025, 18:35

    Catharina van Hees was moeder des Convents van Ommel van 1611-1627.

  • Jos Maas21 jan 2025, 22:55

    @Dorothé: Goed om nog even te refereren aan de posts op mijn vraag op watstaatdaer van zeven jaar geleden. Wat toen nog als vraag is blijven liggen is de naam en de functie van Catarina. Dat is nu opgehelderd door Egbert. Waar ik nog niet uit ben is de uitleg dat 'ex hee~' 'ex hereditate' zou zijn. Ik zit met die twee 'e's, waar je bij een afkorting voor hereditate 'her~' of 'he~' zou verwachten. En ik zit ook met de vraag waarom 'broeck' niet vermeld is door alleen 'lignum' (hout) te vermelden. Ik houd het dus voor mogelijk dat 'hee~' voor iets kan staan dat naar 'broeck' verwijst. Ik hoop dat iemand daar een antwoord of een suggestie voor heeft.

    @Egbert: Mooi, dat je dat gevonden hebt dat "Catharina van Hees was moeder des Convents van Ommel van 1611-1627." Zou je mij nog de bron kunnen geven?

    En dan blijft nog een vraag wat de relatie tussen Catarina en Jan Frans Maes is.

  • Egbert21 jan 2025, 23:34

    Ik heb deze post ooit getranscribeerd als volgt:

    52.
    Jacob Goossens weduwer van Anneken & Willem soon Jan Frans Maes
    Anneken dr. Jan Frans Maes
    Jan Frans Maes pro toto
    Suster Catarina van Hees, mater des Convents tot Omel

    ende Jan Frans Maessen, ex hereditate super lignum ofte aent Houbroeck
    V d. novi I blanck

    Catharin van Hees ook wel suster Lintgen van Hees of Catharina Laureijns Michiels van Heese, volgens Dom. De Jong "Onze Lieve Vrouw van Ommel", bladzijde 66, noot 59.

    Zij kom voor in het schepenprotocol van Helmond:

    Oud Inventarisnummer 251, akte 74. BLZ. 57.
    Zuster CATARINA LAUREYNS MICHIELS, 'mater' van het convent van Ommel (Asten), met zuster ANNEKE HENRICX, en met consent van heer DIERICK van den ZEYELBERCH, pater van het convent, hebben overgegeven aan MARGARETA ARTSEN LAMBRECHTS, wed. van GOYART JANSEN van AKEN, en aan ART GOYARTSEN van AKEN, priester, een lijfrente van 18 gl./15 st., uit een akker te Asten-Ommel neven erf. van het convent en neven de Wittenacker en van de Swartenberch tot op de wech.
    Get.: WF/BH 15 okt. 1614.

    Oud Invnr 254 Nieuw Invnr 3827 akte 318.
    MERIKE dv WOUTER van BUEL, wonende te Someren, met haar momboir mr. JAN LOYEN, heeft vercocht aan zuster CATHARINA van HESE, zuster CHRISTINA JANSSEN BERCKERS, en zuster CATHARINA WILBORTS, respect. mater, materse en procuraterse van het convent van MariÙnschoot, te Asten-Ommel, een jaarl. rente van 6 gl., die DIERICK WILLEM GIELISSEN uit zijn erf te Someren gevest heeft. Get.: WF/CS 27 juni 1622.

  • Egbert21 jan 2025, 23:38

    Here gevolgd door een afkortingskrul staat voor hereditate. Er staan geen twee ee's achter elkaar in deze afkorting. Vergelijk het woord met de twee ee's in de naam van Hees.

  • Egbert21 jan 2025, 23:58

    De weduwe Frans Maes geeft het vruchtgebruik van de goederen over aan haar twee zonen Jan en Thomas:

    ORA Someren 90, folio 13v
    JOESTKE, weduwe wijlen FRANS MAES, heeft affgegaen & overgegeven de tochte in huijs, hoff ende andere soo haeffelijcke als erffelijcke goederen, gelegen aen t HOUBROECK,
    u.l. CLAES DENEN a.l. d'erffenisse des cloosters van Omel
    Streckende van de gemeijn GROENSTRAET op t voors. HOUBROECK.
    Tot behoeff van JAN & THOMAS FRANS MAES, haeren wettigen soonen. Actum 18-11-1626.

    Je ziet dat die goederen liggen langs het bezit van het Klooster in Ommel.

    Als een klein jaar later Thomas zijn deel aan zijn broer Jan verkoopt, zie je dat de belending nu is:
    "t lant tghene die coopere vercregen heeft tegen t clooster van Omel".

    Jan moet in de periode tussen 18-11-1626 en 02-09-1627 het deel van het klooster n Ommel hebben verkregen.

    RAS 90, folio 40r 108
    THOMAS FRANS MAES vendidit aen JAN FRANS MAES, sijnen broeder:
    Sijn deel, portie & aenpart in huijs, hoff, hoffstadt, in lant & sant, op hem vercoopere gedevolveert van henne ouders, ende voorts sijn deel in den ecker, gecoemen van MARTEN DRIESSEN VAN HOUTS, gelegen alhier bij den anderen aen t HOUBROECK,
    u.l. neffens CLAES JAN DENEN
    a.l. t lant tghene die coopere vercregen heeft tegen t clooster van Omel
    Streckende van t HOUBROECK op de gemeijn GROENSTRAET.
    Actum 02-09-1627.

  • Egbert22 jan 2025, 00:09

    Hier de akte waarbij klooster Ommel goederen aan Jan Frans Maes verkoopt:

    ORA Someren 90 folio 18r
    JACOBUS VAN DEN BOOMEN, priester & pater des convents van MARIENSCHOOT tot Omel, onder Asten gelegen, heeft in dier qualiteijt erffelijck vercocht aen JAN FRANS MAESSEN:
    Een stuck groesse, gelegen aen t HOUBROECK,
    u.l. JAN GOORTS VERBERNEN a.l. die cooper
    u.f. die cooper a.f. t gemeijn HOUBROECK
    Item een stuck lants daer bij gelegen,
    u.l. die cooper a.l. JAN GOORTSSE VERBERNEN
    u.f. JAN GOORTSSE VERBERNEN a.f. de GROENSTRAET
    Actum 08-01-1627.

  • John Vogels22 jan 2025, 11:53

    Ik kom met mijn Moderlijke voorouders op deze Jan Frans Maas uit.
    De onderstaande transcriptie heb ik van Egbert ook actief op dit forum.
    Het gaat om de plaats Someren:

    Cijnsboek Heer van Helmond 143, cijnspost 52

    Jacob Goossens weduwer van Anneken& Willem soon Jan Frans Maes
    Anneken dr. Jan Frans Maes
    Jan Frans Maes pro toto
    Suster Catarina van Hees, mater des Convents tot Omel

    ende Jan Frans Maessen, ex hereditate super lignumofte aent Houbroeck
    V d. noviI blanck

  • John Vogels22 jan 2025, 11:56

    Someren
    Cijnsboek Heer van Helmond 143, cijnspost 66

    Jacob Goossens, weduwer van Anneken voors.
    Anneken dr. Jan Frans Maes, & Willem soon Jan Frans Ma[es]
    Jan Frans Maes, soen van Joestien Willem Geverts voirs.
    Joestien dochter Willem Gevarts, ex hereditate in propro Houbroeck
    IIII( d. noviII( ort

    ----------------------------------------------------------------------

    Cijnsboek Heer van Helmond 143, cijnspost 75

    Jacob Goosen weduwer van Anneken voors.
    Anneken dr. Jan Frans Maes & Willem soon .......
    Jan Frans Maes soen Joostien Willem Geverts vorss.
    Joestken dr. Willem Geverarts modo ex hereditatis super prope Houbroeck
    lignumI d. novi( ort
    ----------------------------------------------------------------------

  • Jos Maas22 jan 2025, 16:39

    Vooreerst: dank aan alle respondenten voor de waardevolle bijdragen. Vooral de oud-rechterlijke stukken zijn nieuwe informatie voor mij.

    Ik ga nu volledig mee met Egbert in de 'hee~'-kwestie; bij uitvergroting zag ik dat de schrijver een nieuwe ganzenveer-aanzet tussen de twee 'ee'-s heeft gemaakt. Ook de andere bijdragen wijzen op hereditate/erfenis.

  • Egbert22 jan 2025, 17:01

    @Jos

    Wat weet jij van Joestke de vrouw van Frans Maes?

  • Jos Maas23 jan 2025, 17:43

    @Egbert
    Wat ik van Joostken weet staat eigenlijk al in de posts hierboven. DTB-gegevens waren er nog niet. Ze komt een enkele keer voor in het oud-rechterlijk archief van Someren voor afspraken met haar zonen Jan en Thomas. Ik heb de - ingedikte - teksten gevonden op de site van de Somerense heemkundevereniging onder de rubriek 'oudschrift' - heemkundekringdevonder.nl/oudschrift.php#someren_oudrechterlijk_archief (opent in een nieuw tabblad).
    Zoon Jan is een voorouder, een brave man die de afkoopsom betaalt als zijn broer Thomas een meisje zwanger heeft gemaakt.

  • Jos Maas23 jan 2025, 17:49

    Zie ook watstaatdaer.nl/comment/49871#comment-49871 (opent in een nieuw tabblad) waar ik een tekst helemaal heb getranscribeerd (en laten verbeteren)

  • Egbert23 jan 2025, 18:31

    Ik heb zelf zo'n 30 jaar geleden te de protocollen van Someren getranscribeerd.

    Ik ben bezig met een huizenonderzoek in Someren en probeer het huis op het Houbroek verder terug te onderzoeken.

    NB De laatste zin bij watstaat daer moet zijn: opt voors. Houbroek ipv uijt voorsz Houbroek.

  • Jos Maas24 jan 2025, 11:44

    Interessant! Ben nieuwsgierig naar de resultaten.

Je ziet 16 van 16 reacties

Neem contact op met

Log in om contact op te nemen. Alleen ingelogde gebruikers met een bevestigd e-mailadres kunnen een bericht sturen.

Feedback geven

Wat vind je van deze pagina? We horen graag wat beter kan.

0 van 300 tekens gebruikt

Deel geen gevoelige gegevens, zoals je BSN, adres, telefoonnummer of medische informatie.