Garnizoenswisselingen Meierij 1746

De tijd van de Oostenrijkse Successieoorlog (1740-1748) en rond 1746 kwam de oorlog dichter bij Brabant, dus er zullen de nodige troepenbewegingen zijn geweest en die zorgden dat infectieziekten zich snel verspreiden. In Oirschot heerste rond dezelfde tijd, september 1746, de rode loop. Over Reusel heb ik zo gauw niets kunnen vinden.

Nog even gekeken in het begraafboek van Reusel. Soms werd in deze boeken aangetekend als mensen aan een besmettelijke ziekte overleden. Bijvoorbeeld de P van pest achter de naam o.i.d.

In de maanden september en oktober 1746 staat daar bij diverse overledenen de tekst "non cantate" (?) achter de naam. Opmerkelijk, want dit is niet het geval in de maanden daarvoor en daarna.

proxy.archieven.nl/48/382BA46485AE45808110BEC2ADEEF70F (opent in een nieuw tabblad)

Ik heb dit niet eerder gezien en durf niet met zekerheid te zeggen. Zou hiermee bedoeld worden dat deze lijken niet in de kerk (onder het koor) zijn begraven, maar daarbuiten, om redenen van besmettelijke ziekte?

Dat troepen Reusel aandeden in die tijd blijkt o.m. uit de klacht over 300 keizerlijke huzaren die zich ernstig misdroegen aldaar 4 maanden later, februari 1747.

proxy.archieven.nl/235/9FCF2E67C4A6410491D523B7414EC466 (opent in een nieuw tabblad)

Super, dank je wel Frank. Ik heb de opmerking 'non cantate' steeds geïnterpreteerd als 'niet gezongen', dus geen gezongen uitvaartmis. Dat er vaak geen gezongen uitvaartmissen waren, is misschien te verklaren door het feit dat er zoveel begrafenissen in korte tijd waren. Blijkbaar was het koor niet altijd in de gelegenheid om (op volle sterkte) naar de kerk te komen. In periodes met weinig begrafenissen speelde dat probleem waarschijnlijk veel minder.

Troepenverplaatsingen speelden een grote rol bij de verspreiding van rode loop, waardoor deze ziekte ook wel 'de soldatenziekte' werd genoemd. Andere factoren die een rol speelden bij een uitbraak waren armoede, ondervoeding en slechte hygiëne. Een epidemie ontstond vaak na een droge zomer, wanneer er een gebrek was aan vers en schoon water.

Zie: locus.ou.nl/locus-actueel/de-rode-loop-corona-van-de-18de-eeuw (opent in een nieuw tabblad)

Frank, ik heb de resolutie van de RvS over de keizerlijke huzaren bekeken. Een mooie bron met daarin aanwijzingen dat er wel degelijke contacten was tussen militairen en lokale bevolking, en niet altijd vreedzaam. Ik ben daar erg mee geholpen, dank je wel. Ik vond ook nog een onderzoek naar de Staatse barriere op:
lib.ugent.be/fulltxt/RUG01/002/349/126/RUG01-002349126_2017_0001_AC.pdf (opent in een nieuw tabblad).
Hierin staat een overzicht van de garnizoenswisselingen vanaf 1750.

Dank ook aan Antoon voor het artikel over de rode loop, waarin ook een link wordt gelegd met troepenverplaatsingen.
Van alle dorpen in Kempenland, lijkt Reusel het zwaarst getroffen. In de maanden september en oktober stierven 61 mensen, het merendeel kinderen. Normaal waren er twee tot vier doden per maand te betreuren, 61 was dus meer dan uitzonderlijk. Meerdere sterfgevallen binnen het gezin, concentratie van sterfgevallen in een specifiek gehucht (gelegen aan een doorgaande Baan van Antwerpen naar Roermond), wijzen in de richting van dysenterie.
Nogmaals dank voor jullie hulp.

De Staten-Generaal gaf in een resolutie van 18 mei 1746 goedkeuring voor de passage van een colonne Hannoveraanse militairen door Staats-Brabant om zich te voegen bij het geallieerde leger bij Antwerpen. De colonne zou bij Boxmeer de Maas oversteken en zich vervolgens via o.a. Uden, Boxtel, Eindhoven naar Arendonk in de Oostenrijkse Nederlanden begeven en vandaaruit naar Herentals.
Ik zoek naar aanwijzingen dat die colonne inderdaad door Staats-Brabant is getrokken, mogelijk eind augustus/begin september.

De dorps- resp. stadsbesturen leverden karren voor vervoer van de bagage naar de volgende plaats en stro voor de overnachting in een dorp of stad. Dit werd verantwoord in de dorps- resp. stadsrekening met specificatie van de datum en het bataljon/regiment dat het betrof. Soms zijn ook de bijlagen van de rekeningen nog bewaard gebleven met kwitanties van de voerlui of boeren en de briefjes die een officier van het regiment schreef en ondertekende. Ik zou de enkele rekeningen over 1746 in plaatselijke archieven nakijken (zover bewaard) om te kijken wat daarin nog te vinden is.

Soms zijn er in de dorpsarchieven nog aparte bundels/"dossiers" bewaard gebleven over inkwartieringen/doormarcheringen/legerlasten, met name ook over de jaren 1745-1748. In de diverse inventarissen van lokale archieven op te zoeken.

In aanvulling op Michiel. In schepenakten wordt regelmatig melding gemaakt van gelegerde of doortrekkende soldaten en de ongeregeldheden, schade en kosten die dat met zich bracht. Deze zijn deels ook online te bekijken.

folio 316 lijst van de winterkwartieren der Hannoverse troepen waarvan o.a. 3 bataljons in ’s-Hertogenbosch in garnizoen liggen (Raad van State, 25 oktober 1746)
proxy.archieven.nl/235/778293B691F84B0DB15AC819749461FD (opent in een nieuw tabblad)

Of door meer bijvoorbeeld te zoeken op:
https://www.bhic.nl/onderzoeken/notaris-schepen-en-andere-akten?mivast=235&mizig=701&miadt=235&miview=ldt&milang=nl&misort=unitdate|asc&mibj=1746&miej=1749&mizk_alle=Hanno (opent in een nieuw tabblad)*

Kijk daarbij niet alleen bij het BHIC, maar ook bij de lokale archieven zoals Regionaal Archief Tilburg, Breda, West Brabants Archief, enz.

Dank je wel Michiel en Frank voor jullie nuttige suggesties,
Ik ben begonnen met de lokale archieven aan de plaatsen die in de resolutie van de SG worden genoemd, hopelijk levert dat wat op.
Frank, heb jij met een trefwoord (Hanno*) in de resoluties van de RvS gezocht? Hoe heb je dat aangepakt? Misschien helpt me dat ook verder om alle resoluties te doorzoeken.

Ik had gezocht hier op BHIC -> 'Onderzoeken' -> 'Notaris-, schepen- en andere akten' en dan idd Hanno* als zoekterm.
Mogelijk dat zoeken op de namen van de bataljons of commandanten meer gerichte resultaten oplevert.

Je kunt sinds kort ook zoeken in de resoluties van de Staten-Generaal 1576-1796 op de site www.goetgevonden.nl
Daarin ook informatie over regimenten, hoofdofficieren, garnizoenswisselingen (met aankomst en vertrek van legereenheden), werving enz.

Dank je wel voor jullie reacties en de nuttige tips! Ik ga er mee aan de slag.

Ik zou ook het volgende boek van de Nederlandse historicus Olaf van Nimwegen, een expert op het gebied van militaire oorlogvoering in de 18e eeuw, er op naslaan:

O. van Nimwegen, De Republiek der Verenigde Nederlanden als grote mogendheid. Buitenlandse politiek en oorlogvoering in de eerste helft van de achttiende eeuw en in het bijzonder tijdens de Oostenrijkse Successieoorlog (1740-1748)

Dit boek is helaas niet aanwezig in de bibliotheek van het BHIC.

Dank voor het meedenken, Michiel. Ik ben op zoek gegaan naar het boek. Het wordt soms nog tweedehands aangeboden. De Slegte stuurt een bericht als er een exemplaar beschikbaar komt. Het lijkt me inderdaad precies het boek dat ik nodig heb, al is het alleen maar om de resoluties van de SG en de RvS goed te kunnen begrijpen.