Getuigen op geboorteakte.

Getuigen bij aangifte van een geboorte zijn meestal geen familie.

Bij ons wel. Alleen bij een overlijdensakte zie je ze weinig.
Welk jaar was dat Hans?

Mijn moeder is 14 december 1924 geboren.

Getuigen in de akten van de burgelijke stand zijn vaak de gemeentesecretaris, de veldwachter, een winkelier of ander persoon die dicht bij het gemeentehuis woonde. Soms zie je wel familieleden verschijnen als getuigen. Het lijkt er op "net hoe het uit komt" en "wie er toevallig in de buurt is". Waar getuige zijn nu als een eer gezien wordt, was dat vroeger niet zo belangrijk.

Dat was destijds een heel gesjouw met een pasgeborene, door weer en wind : naar het gemeentehuis voor de aangifte en naar meneer pastoor voor de doop. En dat niet altijd op dezelfde dag.

@Norah
Ik zie bij geboorteakten "van bij ons" vaak de gemeentebode, gemeentesecretaris, veldwachter of winkeliers uit de buurt als getuigen.
Bij overlijdensakten, vaak de buren, maar toch ook zonen of schoonzonen.

Aan allen: dank voor jullie reacties. Het is me nu duidelijk.

@ Tja, Egbert. Ik ben het nog gaan nakijken, bij mijn moeder geboren in Den Bosch 1915, was het een neef van mijn grootvader, en zijn jongste broer.
Bij mijn vader, was het familie van mijn grootmoeders kant.

Dorethé, moest het kind ook nog mee naar het stadhuis in de vorige eeuw?

Norah, ik weet niet tot wanneer dat moest. Ik weet wel dat ik aktes heb gezien met de phrase "welke ons heeft getoond het kind..."

We zullen het maar houden op plaatselijke verschillen. Bij mijn moeder, Deurne 1920, waren er getuigen die bij de familie niet bekend waren.
Ik zie dat bij Deurnese mensen vaker. Mogelijk had dat ook te maken met de grote afstanden van diverse kerkdorpen tot aan het gemeentehuis. Dan werd er een getuige gevraagd die daar dicht bij woonde (in ruil voor een borrel) of iemand die op het gemeentehuis werkte.

Ik geef je maar gelijk, Egbert, lijkt me het verstandigst😉
Maar by the way, weet jij toevallig niet in welke tijd het zich afspeelde dat het pasgeboren kind werd gepresenteerd? Dit o.a. voor Dorethé en mij...
Ik dacht zelf aan het begin van de 19e eeuw.
Mvg.

Ik heb even de proef op de som genomen en bij een aantal gemeenten (Mill en Sint Hubert, Boxmeer, Deurne en Liessel, Schaijk en Nijmegen).
De akten in 1838 hebben in deze gemeenten de formulering van het vertoonde kind; met ingang van 1839 zijn de akten opgesteld op basis van alleen nog de verklaring.

Voor zover een wijziging van de wet (burgerlijk wetboek) daarvoor nodig is geweest dan zal die waarschijnlijk in de loop van 1838 zijn doorgevoerd en in werking getreden met ingang van 1839.

Zeker weten doen we dat door de vroegere wijzigingen van het burgerlijk wetboek erop na te slaan...

Nog een (kleine) aanvulling.

Dat 1838/1839 de grens lijkt te zijn tussen het gebruik (verplichting) om het geboren kind te vertonen, lijkt me logisch omdat in 1838 een nieuw Burgerlijk Wetboek in werking trad.
Dat verving de (Franse) code Civil, ofwel de vroegere Napoleontische regels.

Hoewel er veel werd voortgeborduurd op de oude wetgeving, is kennelijk de bepaling dat met het pasgeboren kind door weer en wind gesleept moest worden toen komen te vervallen.

De nieuwe regeling was opgenomen in Boek 1 (van personen), 3e titel (akten van den burgerlijken stand), 2e afdeling artikelen 29 tot en met 38.

Nog een (tweede) aanvulling (afkomstig uit een Engelse vertaling van de Franse regels, de Nederlandse heb ik nog niet kunnen vinden...):

Declaration of birth shall be made within three days of the lying, to the officer of the civil state of the place: the child shall be presented to him.
Vertaald:
Aangifte van geboorte dient binnen drie dagen na de bevalling te worden gedaan bij de ambtenaar van de burgerlijke stand van de betreffende plaats; het kind dient aan hem te worden getoond.

In het Burgerlijk wetboek van 1838 (die dus voorgaande vervangt) staat over de aangifte van geboorte het volgende:
30. De aangifte der geboorte van een kind zal door den vader moeten worden gedaaan, of, bij gebreke van dien, door de geneesheren, heelmeesters, vroedmeesters, vroedvrouwen of andere personen, welke bij de bevalling zijn tegenwoordig geweest; en wanneer de moeder buiten hare woning bevallen is, zal de aangifte moeten geschieden door den persoon ten wiens huize zij bevallen is.

Interessant is artikel 33 dat gaat over een vondeling. Dat lijkt ook niet (meer) vertoond te hoeven worden, maar wel alle zaken, zoals klederen en andere goederen gevonden bij het kind, als aanwijzing naar degene die het kind te vondeling heeft gelegd.

Dank je wel, Maurice! Ik dacht zelfs dat de presentatie van een pasgeborene niet helemaal waarheidsgetrouw was.
Het kind had al genoeg te lijden onder de R.K. dopen...
Mvg.

@Norah
Misschien ging aangifte en doop achter elkaar door.
Zou wel het handigste zijn, zeker als men wat verder weg van gemeentehuis en kerk woonde.
Maar goed dat in 1838 van die rare regel afscheid is genomen.
En tja, wat zielenheil betreft, dan mag de doop natuurlijk niet te lang uitgesteld worden...
Maar ook daar zijn de opvattingen tegenwoordig wat milder gestemd.
Nog los van de vraag hoeveel kinderen er tegenwoordig überhaupt nog gedoopt worden, maar dat terzijde.

De wet schreef het misschien wel voor, maar gebeurde het ook in werkelijkheid?

In het "Handboek voor de ambtenaren van den burgerlijken stand uit 1834" staat:

Het voorschrift, dat het kind aan den ambtenaar zal worden vertoond, zoo als ook de verordening van het art. 77, dat de ambtenaar van den burgerlijken stand zich begeven zal in het sterfhuis, om zich te verzekeren dat de overledene wezenlijk dood is, hoe goed ook gemeend, en hoe nuttig dezelve ook in geheel buitengewone gevallen kan zijn, is nimmer tot nakoming gebragt.

Daaruit zou je mogen concluderen dat het vertonen van het kind bij aangifte in de praktijk niet gebeurde, al stond dat wel in de wet.
Dat zou betekenen dat de formulering "die ons getoond heeft een kind" of "die ons gepresenteerd heeft een kind" een standaard formulering was, die niet nagevolgd werd.

Wat betreft het zich verzekeren van het feit dat een persoon ook echt is overleden vond ik vorig jaar een akte waarin dat ook stond geformuleerd met de tijd erbij dat de ambtenaar naar een bepaald huis was geweest om het overlijden te constateren. Ik kan die akte nu niet direct meer vinden, maar ik meen dat het Antwerpen was.

Als wat Egbert schrijft inderdaad klopt (waar ik overigens niet aan twijfel), dan is in ieder geval de conclusie dat bij de wijziging van de wet in 1838 die in lijn is gebracht met de kennelijke praktijk.
Toch leuk om via dit forum dat soort aparte dingen met elkaar uit te spitten...

@Egbert:
heb jij voor mij de vindplaats van het Handboek uit 1834?
Ik heb zelfs via Google Books een exemplaar gevonden, maar die lijkt niet compleet te zijn.
De door jou aangehaalde kan ik daar niet in terugvinden...
Ben je op voorhand erkentelijk!

@Maurice

books.googleusercontent.com/books/content?req=AKW5QafYuda0QtAZtVI7GFXlJ3vJsdy10Dj6kACzzKKiK-g_2wSHx-gQIBcKSa5qTk2xji2j-2XY52pqj70j-YG1FOQe1c6Ak4tqkOcd746WjQiELt2EygEkRIVLtkVO0c4Jv3be7Y2E1KrRVg0eOOvKrZ2wpyLWg-UBplbwfe9RdmPkRgKrCylah86mJdICE_VWRxqu4JrteNVOpCWJ0Wts1fABIK3TKaDDO7a7HsUFdszGnUbPXx92TnEzuHSPJN_1bwMsa7z2kERblL_N1WzxZFqpnKkqy-4Jx6xwqM8RLwXJAZKSXuk (opent in een nieuw tabblad)

pagina 46, punt 50

@Egbert:
Welk een verrassing bij thuiskomst hedenmiddag.
Dank je wel voor de link naar een complete versie van het handboek.
In ieder geval completer dan het werk dat ik zelf had weten te vinden.
Daar ontbraken - zoals wel vaker bij Google books - diverse pagina's.
Ik ga de stukken goed bestuderen.
Nogmaals dank!