Let op! Dit is de beta website van BHIC. Hier testen we onze nieuwe website. Reacties die je hier achterlaat, gaan verloren.
Ca. 1650 tekende Jan Abrahamsz. Beerstraten (1622-1666) een prachtige tekening van het centrum van Sint-Michielsgestel. Links van de kerk tekende hij een paal van een meter of 7 hoog (schatting), met een ovale bol op de top. Op ongeveer 3 m. hoogte is een platform van ca. 1,5 m. doorsnee. Op 4,5 m. hoogte zit een ring, waaraan waarschijnlijk vier (drie zichtbaar) kettingen of touwen van 75 cm. hangen met aan elk touw een ring.
VRAAG: Wat is de functie van die paal?
Dit is een kaak of schandpaal. Hierop werden mensen die is misdaan hadden aan de kaak gesteld. Die personen stonden op dat platform en waren vastgeketend aan de ringen.
In Helmond stond de kaak op de Markt. Die is door Jan de Beijer in 1742 getekend. Zie:
rhc-eindhoven.nl/collectie?mivast=48&mizig=76&miadt=48&miview=ldt&milang=nl&mizk_alle=104340 (opent in een nieuw tabblad)
Als je daar op inzoomt zie je rechts een gelijkaardige constructie, met ook balken waarop een platform kon worden aangebracht alleen had deze geen bol maar een dakje. Hij staat net voor het gebodenhuisje, waardoor iets lastiger te zien is wat bij elkaar hoort.
Zie ook:
nl.wikipedia.org/wiki/Schandpaal (opent in een nieuw tabblad)
@ Egbert: Komt de uitdrukking: "Voor paal staan" daar ook vandaan?
Paal betekent in die uitdrukking inderdaad ‘geselpaal’ of ‘schandpaal’.
Een met Helmond vergelijkbare kaak stond in Deurne bij de kerk. Zie:
deurnewiki.nl/wiki/index.php?title=Kaak (opent in een nieuw tabblad)
Over "Kaken in Peelland" heb ik nog ooit een stukje geschreven:
geschiedenis.cognito.nl/artikel/2174/Kaken-in-Peelland (opent in een nieuw tabblad)
Dank allen, met name Egbert, voor de reacties. Wij zijn er nu uit wat voor paal dat is. Hij staat ook nog, veel kleiner, op een andere afbeelding uit 1759 van Janson. Een jaar of 10 geleden hebben we hem toen aangezien voor een schutsboom. Dat was "een beetje dom", want een schutsboom zet je niet midden in een dorp.
Je ziet 6 van 6 reacties