oorsprong Crillaert te Tilburg (late 14e eeuw)

>> naast bovengenoemde primaire bronnen, zie ik regelmatig beweringen dat (een deel van) de Crillaertsen van de Van Broechovens af zouden stammen; zo zou Jan Reijneer van Broechoven (tr. Mechteld Crillaerts) dezelfde als Jan Reijneer Crillaerts (tr. Engelbertken Aert van den Brekel) zijn geweest. Daarnaast wordt ook Gherit Crillaerts wel beschouwd als identiek aan Gherit Reijneer van Broechoven (tr. Gerarda van Heck). <<

Op zo'n moment zou een link naar de betreffende websites nuttig zijn.

genealogie-van-son.blogspot.com/p/stamboom.html (opent in een nieuw tabblad)

Op deze website heeft Frans van Son uitstekend werk verricht.

Bovengenoemde site inderdaad, bijvoorbeeld;

generatie XI.21 Gheryt Reyner van Broechoven (tr. Gerarda vd Heck), zie deze persoon in bijv. het werk van HJA van Son, blz. 29

genealogie-van-zon.nl/Genealogie/HJA%20van%20Son%20deel%20%20I%20en%20II.pdf (opent in een nieuw tabblad)

het ontgaat mij vooralsnog waaruit blijkt dat deze Gheryt van Broechoven ook een Crillaert zou zijn.

voor generatie XIII.15 Jan Reijneer van Broechoven (tr. (1) Mechteld Gherit Crillaerts, (2) Engelbertken Aert vd Brekel) eveneens de vraag of het niet twee verschillende Jan Reijneers betreft;

zie bijv. ook haans.info/genealogie/historie.html?historie/broechoven.html (opent in een nieuw tabblad), generatie IV-b, met aantekeningen van dhr. J. van Dijk van de Collectie J v Dijk, die e.e.a. ook onduidelijk vond.

Alex zei op 12 juli 2025 om 10:12
genealogie-van-son.blogspot.com/p/stamboom.html (opent in een nieuw tabblad)
Op deze website heeft Frans van Son uitstekend werk verricht.

Ja!

[Off Topic] Vraag me af of archiefinstellingen zoals het BHIC dit weblog, dit soort websites, ook archiveert voor het nageslacht. Zou jammer zijn als zulk werk voor altijd verdwijnt.

Frank zei op 12 juli 2025 om 16:20

BHIC zou de gegevens kunnen kopiëren en het kunnen archiveren voor het nageslacht. Een website is gekoppeld aan een internet adres, dat in de tijd verloren kan gaan. Dus kopiëren en het op papier goed documenteren voor het nageslacht.

Frans van Son is zelf op leeftijd, weet niet wat hij heeft geregeld met zijn levenswerk?

Ik kan het hem natuurlijk vragen? Ik heb met hem nu en dan contact.

In de loop van de week zal ik wat van de mij bekende primaire bronnen uit de Bossche Protocollen en van het RA Tilburg etc. op een rij zetten m.b.t. de personen Gherit Crillaert en Jan Reijnen Crillaert zodat u en ik beter kunnen inschatten of er voldoende reden is om hen gelijk te stellen aan de genoemde Gherit Reijnen v Broechoven en Jan Reijnen v Broechoven. Van het materiaal dat ik tot nu toe gezien heb ben ik daar allerminst van overtuigd.

Ik heb de indruk dat de meeste, zo niet alle, genealogiën van Broekhoven die we op internet vinden kopieën zijn van elkaar of uiteindelijk afgeleid zijn van het toonaangevende boek de Genealogie van Son door HJA van Son. Één bron, wat het risico op een gerepliceerde fout groot maakt. Daarom is het goed dat je deze vraag stelt.
Het geeft ook aan hoe belangrijk het is aan bronvermelding te doen, als men een genealogie presenteert.

In de tijd waarover we spreken bestonden familienamen nog niet. In ieder geval niet in de zin zoals wij die vandaag de dag, sinds 1811, zijn gaan gebruiken. Een naam, die tot doel had iemand uniek aan te wijzen (binnen een bepaalde gemeenschap) bestond uit een voornaam en patroniem(en). Eventueel aangevuld met een toenaam, zoals een bijnaam (de jonge), beroepsnaam (de molder) of plek waar men woonde (van de wetering) of vandaan kwam (van Tilborg). Deze toenaam was geen vast gegeven (wettelijk bepaald) en kon makkelijk veranderen, bijvoorbeeld als men trouwde of verhuisde.

Voor wat betreft de Jan Reijner (sr) van Broechoven getrouwd met Mechteld Gherit Crillaerts, is het wat mij betreft best aannemelijk dat deze op enig moment Jan Reijner Crillaerts genoemd werd. Wat meegespeeld kan hebben is dat hij een jongere broer had met dezelfde naam. En zo de Jan Reijner van Crillaerts werd, de toenaam van zijn vrouw kreeg.
Met andere woorden: het is niet onmogelijk.

Dat HJA van Son en JJM van Dijk de aannname gemaakt hebben dat Jan Reijner (sr) van Broechoven en Jan Reijner Crillaerts dezelfde persoon zijn is zo te zien met name gebaseerd op: "De namen van de kinderen komen vervolgens grotendeels overeen, en in enkele gevallen zelfs de aangetrouwden van deze kinderen".
Dat de namen van kinderen dezelfde zijn, in twee verschillende gezinnen, kan voorkomen. Maar dat vervolgens ook de namen van de aangetrouwden hetzelfde zijn, is wel erg klein. Op het oog een plausibele aanname.

Het is jammer dat ik zelf niet zo bedreven ben in het lezen van middeleeuwse teksten en de transcripties daarvan nog maar mondjesmaat beschikbaar zijn, zodat ik dit niet zelf kan controleren. Een reden te meer om deze discussie te volgen.

Jan Reijner Reijner (sr) van Broechoven
Jan Reijnen Crillaerts

Uit de aantekeningen van Jos J.M. van Dijk (1893-1968):

Het is niet duidelijk of dit dezelfde persoon is als Jan Reijner de oude van Broechoven die getrouwd is met Mechteld Gerit Gerit Crillaerts. De partners van hun kinderen komen op de fiches in sommige gevallen overeen, maar het aantal kinderen is verschillend. Het is echter raadzaam om deze twee personen beiden te bekijken !!
De vermelding van deze Jan Reijnen Crillaerts zijn ook bij Jan Reijner de oude van Broechoven geplaatst.
op een fiche staat onder zijn naam: ook: Jan Reijner van Broekhoven.
R 256 - 1503 - 32v.
R 258 - 1505 - 8v, 13, 25 en 26.
R 260 - 1508(1509) - 24.
R 263 - 1512 - 25v en 12v.
R 264 - 1512 - 4.

J van Dijk:
Het is onduidelijk hoe een en ander nu precies in elkaar steekt. Volgens een ander fiche, waar dezelfde Jan Reijnen genoemd wordt, maar nu met tussen haakjes de achternaam CRILLAERTS, wordt een andere echtgenote genoemd nl. ENGELBERTKEN AERTS VAN DEN BREKEL. De namen van de kinderen komen vervolgens grotendeels overeen, en in enkele gevallen zelfs de aangetrouwden van deze kinderen. Volgens de genealogie VAN SON deel 1, p. 34, is Jan de zoon van Reijner Reijner Reijner van Broechoven getrouwd met genoemde Mechteld Gerit Gerit Crillaerts. Daar staat ook dat Jan de jongere een onwettig kind heeft verwekt bij Katherina Johannes Beeren. Kijk ook onder de naam JAN REIJNEN CRILLAERTS !
Ik heb hier de genealogie VAN SON gevolgd.
R 253a - 1493.
R 256 - 1502 - 32v.
R 256 - 1503 - 32v en 7v.
R 258 - 1505 - 8v, 26 en 25.
R 260 - 1508 - 24.
R 263 - 1512 - 25v en 12v.
R 264 - 1512 - 4.

Mijn bronnen in deze zijn Henk Coolen - van Mierlo
En contacten met van Broekhoven (onbekend of deze Man nog in leven is, maar gezien de naam van Broeckhoven eigen achternaam wel meest betrouwbare daar die meestal heel hun leven naar de naam aan het zoeken zijn geweest zolang ze aan genealogie gedaan hebben.

19de generatie, Noteer wat ik reeds kan vinden met bron en gezins samenstelling.
Maak copies van de website en bewaar deze op een schijf om later nog eens te zien of te bekijken, en ja meestal ontbreeken de bronvermeldingen.

Dacht dat van Amelsfoort (2 boeken, met bronvermeldingen heeft) mogelijk staan ze daar ook in.

kom in dit gezin Jan Reijner Reijner van Broeckhoven en Mechteld Gerit Gerit Crillaerts ook 3 keer uit bij hun kinderen.

Zie dat willems Hoogeloon ook e.e.a. op zijn website heeft staan.

Ook ik heb nog geen bronnen daar ik in de 13de -11de generatie bezig ben.
nog 599 onbekende voornamen van de voorouders (stand heden) in de 12de generatie.

Toon heden ook maar tot de 12de generatie, helaas alleen ouders en geen gezinnen gezien de webruimte steeds duurder is geworden afgelopen jaren.

Zelf stam ik af van Crillaert, maar ook van Broeckhoven (diverse malen), van Son, die 1 gemeenschappelijke voorvader blijken de hebben, namelijk Walter Bac (van Olen), geb. ca. 1170 (bron Frans van Son)

Onlangs vertelde heer van Son mij, dat de website na zijn overlijden via de familie voor het nageslacht bewaard blijft.

Goedendag allen,
iets later dan gehoopt, maar het leven gaat (gelukkig maar) voor;

het vraagstuk blijft: in hoeverre zou een Jan Reyneer Crillaerts identiek kunnen zijn aan een Jan Reyneer van Broechoven?

De suggestie van Frank dat één van de gebroeders Jan van Broechoven de naam Crillaerts van zijn echtgenote heeft overgenomen om onderscheid met zijn gelijknamige broer te hebben (of in zijn geheel met familienaam vernoemd) is mogelijk, al zou ik dit dan pas bij zijn kinderen verwachten; een 'missing link' in de primaire bronnen ben ik echter nog niet tegengekomen.

Enkele inzichten uit de Bossche Protocollen (akten m.b.t. Tilburg):

Het gezin van Reyner van Broechoven is goed terug te vinden, deze heeft zoals bekend inderdaad een zoon Jan (de oude) en Jan (de jonge):

BP jaar 1442/3 - f.172v:
Reyneer Reynerss van Broechoven, weduwnaar van Engelbeern Jan vanden Amervoert,
en zijn zoons Reyneer, Daniel, Peter, Jan de oude, Steven, Jan de jonge;
en zijn schoonzoon Jan Wouter Roy-Geritss, man van Kathelijn ---

De zoon Jan (de oude) vinden we in samenhang met Gerit Krillart, en lijkt me dezelfde als de echtgenoot van Mechteld Gerit Krillart:

BP jaar 1444/5 - f.222
Michiel z.w. Claes Wouter Gheritss
Henrick Jan Langh Danels soen
Jan de oude zoon van Reyneer van Broechoven
Gerit Krillart

BP jaar 1445/6 - f.81
Jan de oude, zoon van Reyneer van Broechoven
Gerit Gerit Krillart

BP jaar 1460/1 - f.211

Willem Gerit Crillaertss (zoon van w. Gerit Gerit Crillaertss x Lijsbeth)
Jan Reynerss van Broechoven

BP jaar 1492/3 - f.206v
Dionijs Daniel Denijss, man van Engelberen
dr. van Jan Reynerss van Broechoven x Mechtelt Gerit Krillart

BP jaar 1492/3 - f.206v, f.207
Jan Reynerss van Broechoven, man van Mechtelt Gerit Krillart
en hun kinderen: Reyneer, Gerit en Jan

Uit de laatste blijkt dat deze Jan zoons Reyneer, Gerit en Jan had.

Te Tilburg vinden we ook de familie van Reyneer Crillaerts x Yda Jan Gerit Hagaertsdr.:

BP jaar 1437/8, f.87v
Jan Haghart z.w. Gerit, weduwnaar van Hadewijch Jan Danels
en zijn schoonzoon Reyner Krillart, man van Yda ---

BP jaar 1441/2 - 198
Kathelijn dr.w. Jan Boghart z.w. Gerit Jan Huben s.
Reyneer Krillart man van Yda dr.w. Jan Haghart voorn.
Matheeus Thomas Wautgherss, man van Lijsbeth dr.w. Jan Haghart voorn

BP jaar 1445/6 - 114
Matheeus Thomas Wautgers man van Lijsbeth Jan Haghart
Jan Henrick Danelss
Yda wed. van Reyneer Krillart – en haar kinderen Gerit, Jan, Adriaen, Henrick, Hadewijch –

BP jaar 1456/7 - 408v
Lambert Jan Rolofs s (bezit een huis .... aen die Hasselt)
Yda wed. van Reyneer Krillart
– en haar kinderen: Gerit, Jan, Adriaen, Heilwich en Hadewijch

BP jaar 1457/8 - 181v
Yda, wed. van Reyneer Krillarts – en haar zoon Gerit –

BP jaar 1493/4 - 167v
Gerit, Jan en Adriaen en Heilwich en Hadewijch, kinderen van w. Reyneer Krillaert x Ida
De gebeneficeerde kapelaans in St. Janskerk in Den Bosch

Een gezin Reyneer Crillaerts tr. Ida Jan Gerit Hagaertsdr. met kinderen Gerit, Jan, Adriaen, Heijlwich en Hadewich is dus aan te wijzen.

Deze Jan Reyneer Crillaerts vinden we ook nog in de Schepenbank van Tilburg;
in 1499 is hij reeds overleden:

Sch.Tlb. 7897, f.26v-1 (jaar 1499):
"Claus soen wilner Steven Reynen heeft geconsenteert van gratie verleent Gheriden soen zoen wilner Jan Reyner Crillaerts z. dat (...)."

M.i. was het deze Jan die met een dochter van Aert van den Brekel gehuwd was en i.i.g. een zoon Gerit had. In 1517 erft deze Gerit e.e.a. uit de familie vd Brekel:

Sch.Tlb. 7912, f.6 (jaar 1516/7):
(...) welck huys ende hof met gronde, toebehoerten ende erff voers Aert s.w. Aerts Vanden Breckelen tot zekeren erfpachten daer voer wt te vergelden, wtghegeven heeft Jacop sijn s. voers ende voert voers erfpachs voers Aerden synen vader voers daer wt te vergelden welck erfpachs voers Jacop Vanden Breckel vercregen heeft van Gheriden z.w. Jan Reynnen Crillaert ende die Gherit toecomen is in deyllingen tussen die erffg. w. Elyszabetten Aerts huysvrou Vanden Breckelen (...).

In 1513 wordt - ik neem aan dezelfde - Gerit genoemd als neef van Adriaen Reyners, die tevens zijn tante Haywich (=Hadewich) Reyner Crillaerts noemt; deze verwantschappen komen overeen met de namen genoemd in BP jaar 1493/4 - 167v:

Sch.Tlb. 7911, f.22 (1513):

betreft akte m.b.t. Reyner z.w. Adriaen Reyners, welke een tante wijlen Haywich Reyner Crillaerts heeft en tevens een neef Gherit z.w. Jan Reyner Crillaerts.

Hieruit is het mij vrij duidelijk dat we een Jan Reyneer Crillaerts hebben, zoon van Reyneer Crillaerts en Yde Jan Gerit Hagaertsdr., overleden in of vóór 1499, gehuwd met (Elisabeth?) Aerts vd Brekel, met een zoon Gerit; op basis van genoemde bronnen zie ik zo gauw geen concrete aanwijzingen dat deze dezelfde persoon zou zijn als Jan (de oude) of Jan (de jonge) Reyneers van Broechoven;

De bovengenoemde verwijzingen naar het rechterlijk archief van Tilburg (oude nummering) dienen nog bekeken te worden (deze jaren zijn nog niet allemaal getranscribeerd, scans zijn wel te bekijken voor wie het goed kan lezen):

R 256 - 1503 - 32v.
R 258 - 1505 - 8v, 13, 25 en 26.
R 260 - 1508(1509) - 24.
R 263 - 1512 - 25v en 12v.
R 264 - 1512 - 4.

en

R 253a - 1493.
R 256 - 1502 - 32v.
R 256 - 1503 - 32v en 7v.
R 258 - 1505 - 8v, 26 en 25.
R 260 - 1508 - 24.
R 263 - 1512 - 25v en 12v.
R 264 - 1512 - 4.

tot zover,
Vincent

Een kleine nuance:
- als echtgenote van Jan Reyneer Crillaerts: Engelbertken v/d Brekel i.p.v. Elisabeth; Elisabeth was de schoonmoeder van Jan Reyneer Crillaerts.