Hoe oud was de jongste bruid die u in uw stamboom zag?

RK dopen, trouwen en begraven 1626-1684
Soort registratie: DTB trouwakte(Akte)datum: 17-02-1627Plaats: Veghel
Bruidegom
Jan Rutt Cluijtmans
Bruid
Hilleken Marten Donckers
leeftijd 16
Diversen: moritur ipsa anno 1636 pestae 7 oct.
Getuige
Petrus Joannis
Diversen: m.

Martinus Donckers
Paginaweergave
Bronvermelding
RK dopen, trouwen en begraven 1626-1684, archiefnummer 1457, inventarisnummer 26, blad 184-04
Gemeente: Veghel
Periode: 1626-1684
Religie: Rooms-Katholiek

ter controle haar doop:
Rooms-Katholiek doopboek 1606-1627
Soort registratie: DTB doopakte(Akte)datum: 19-04-1611Plaats: Veghel
Dopeling
Hijlliken Donckers
Vader
Martinus Donckers
Moeder
uxoris / echtgenote
Getuige
Arien Wilhelmi
Lucia Henrici Houbraken
Paginaweergave
Bronvermelding
Rooms-Katholiek doopboek 1606-1627, archiefnummer 1457, inventarisnummer 25, blad 10v
Gemeente: Veghel
Periode: 1606-1627
Religie: Rooms-Katholiek

Dus bij haar trouwen nog net geen 16 !

die 25-28 jaar is voor vrouwen veel te hoog als het gaat om 19de eeuw en eerder. Meeste vrouwen trouwden in die periode in mijn beleving vaak tussen 18 en 23 en af en toe al met 16 of 17

Willem, heb je dit wel goed nagekeken?
Ik vind in 3 generaties van een stamboom die ik nu uitzoek in Oost-Brabant van 14 bruiden in de 19de eeuw:
Leeftijd bruid:
1 keer: 24 t/m 26, 29 t/m 31, 33, 34 en 36
2 keer: 27
3 keer: 28

Johannes Jacobus van der Klift, 15 jaar, trouwt Rotterdam 16 november 1887 Hendrika Schuemacher, 16 jaar.

Roelf Boezeman, 16 jaar, trouwt Slochteren 30 mei 1861 Ebelia Swieringa, 15 jaar.

Wie kent er nog meer voorbeelden van zeer jonge bruiden en bruidegoms?

Hallo Daan,

Je weet zeker ook wel dat de koning/koningin hier toestemming moest geven? Ik heb het nu over bruidegom/bruid waarvan een partij jonger was dan 16 jaar.
In het algemeen had het te maken met gezinsuitbreiding.

16 jaar is de jongste leeftijd die ik ben tegengekomen.

Op circa 4400 eerste huwelijken, waarbij doop/geboortedatum van de bruid bekend, was:

Leeftijd ; 16; 17; 18; 19; 20; totaal;
Vrouw ; 0,2%; 0,7%; 1,6%; 2,8%; 4,5%; 4.387;
1600-1699 ; 0,9%; 3,5%; 4,4%; 8,8%; 9,7%; 113;
1700-1799 ; 0,2%; 1,0%; 1,3%; 4,5%; 5,0%; 818;
1800-1899 ; 0,1%; 0,5%; 1,6%; 1,7%; 4,0%; 2.184;
1900-1999 ; 0,2%; 0,5%; 1,5%; 3,1%; 4,7%; 1.272;

Dit betreft vnl. huwelijken in Noord-Brabant, een deel Limburg en een deel overig. Niet per se representatief voor heel Noord-Brabant dus.
In de 17e eeuw lijken tienerhuwelijken vaker voor te komen dan in de eeuwen daarna, maar pas op: de 'steekproefgrootte' is hier aanmerkelijk kleiner.

Tegenwoordig mag je trouwen vanaf je achttiende, maar die leeftijdsgrens is in de loop der eeuwen nogal eens verschoven. Tijdens de Republiek (van 1588 tot 1795) lag deze op 20 jaar voor vrouwen en 25 jaar voor mannen. De Code Civil (het burgerlijk wetboek van Napoleon) legde vast dat ouderlijke toestemming was vereist voor mannen beneden de 25 en vrouwen beneden de 21 jaar.

In 1838 werd het Nieuw Burgerlijk Wetboek ingevoerd. Hierin werd de minimumleeftijd om te mogen trouwen vastgelegd op 18 jaar voor mannen, en 16 jaar voor vrouwen. Zowel bruid als bruidegom hadden tot hun 30ste toestemming van de ouders nodig om ongehinderd te mogen trouwen.

Dat bleef zo tot 1970. Daarna was ouderlijke toestemming nodig tot 21 jaar, en sinds 1985 ligt die grens op 18 jaar. Daarmee is de ouderlijke toestemming in feite vervallen want 18 is ook de jongste leeftijd waarop iemand in het huwelijk kan treden, dispensatie voor zwangere meisjes tot 16 jaar uitgezonderd.

Uit: bhic.nl/ontdekken/verhalen/als-je-wil-trouwen-maar-niet-mag-van-je-ouders (opent in een nieuw tabblad)

Maar voor 1800 waren er wel regionale verschillen! Geneaknowhow.net geeft een overzicht wanneer een kind meerderjarig werd:
geneaknowhow.net/faq/recht/leeftijdsgrens.htm (opent in een nieuw tabblad)

En tenslotte de uitzonderingen:
In de 17e en 18e eeuw kon een door de ouders of overheid uitgegeven meerderjarigheidsverklaring een minderjarige tot meerderjarig maken.

Uit: Huwelijk en gezin in Holland in de 17de en 18de eeuw
dbnl.org/tekst/haks001huwe01_01/haks001huwe01_01_0007.php (opent in een nieuw tabblad)

Ik heb een extreem voorbeeld:
Ida (Eijken) dochter Jan Willems Coolen werd 13 december 1627 in Helmond gedoopt.
Uit haar huwelijk met Willem Hendrickx van Tricht (ged. 23 januari 1625 Hm) kreeg ze begin 1643 een zoon Joannes die op 25 maart 1643 te Helmond gedoopt werd. Daarna volgden nog 8 kinderen.

Een huwelijksdatum heb ik in Helmond niet gevonden terwijl die er wel zou kunnen zijn (DTB vanaf 1614).

Ga je terugtellen dan moet (ongetwijfeld een moetje) het huwelijk in 1642 zijn gesloten en was de bruid al aangeteld (als 14 jarige).

Hoi,

Mijn gemiddelde van vrouwlijkse huwelijksleeftijd (vanwie ik weet waneer ze gedoopt zijn en waneer ze trouwden) ligt tussen 1600 en 1800 bij 24 jaar oud. De laagste leeftijd die ik heb is 16 jaar. Maar de meesten zijn in de twintig, en de mannen enkele jaren ouder.

Na 1800 lijkt het of de trouwleeftijd naar benenden gaat. In sommige gevallen moetjes maar ook verdachte huwelijken om onder de nationale mitilie plicht uit te komen.

Zelf heb ik altijd vermoed dat er pas getrouwt werd als het echtpaar finaniceel onafhankelijk was,. Dus als de man een redelijke baan had. Soms zie je dat er opeens getrouwd wordt als een of meer van de ouders overlijden. Of als er een andere erfenis van een stuk land binnenkomt. Of als de leertijd over is en iemand opeens meester scheepmaker wordt.

Bij zwangerschap op jonge leeftijd werd er vaak alleen getrouwd als de vader sociaal en financieel paste bij de bruid. Anders werden er vaak andere oplossingen gevonden. Want afkomst en financiele situatie waren belangrijker dan zomaar te trouwen met de man die je had bezwangerd.

Finaniele redenen zijn dus het meest bepalend, denk ik. Voor 1600 zie je ook vooral hele jonge meisjes trouwen uit rijke adelijke families. Voor armere gezinnen trouwden ze later.

Vriendelijke groet

Peter