Handtekening

Het artikel "De daling van het analfabetisme in Nederland, 1775-1900" van Onno Boonstra kijkt hier naar. Uit dat artikel:

"De handtekening is een betrouwbare maat om er onderwijsdeelname uit af te leiden. Het zetten van een handtekening is een vorm van schrijven, en op de negentiende-eeuwse school werd schrijven onderwezen nadat eerst het lezen was aangeleerd. Het kunnen schrijven, en dus het kunnen schrijven van een handtekening duidt op een onderwijsdeelname van enige jaren."

Bedankt Jelle. Het artikel inmiddels gelezen en ook al wat gelezen uit het proefschrift van Onno Boonstra, "De waardij van eene vroege opleiding" dat via internet te downloaden valt: file:///D:/User/Michiel/Downloads/de_waardij_van_eene_vroege_opleiding_een_onderzoe-wageningen_university_and_research_133354.pdf

Daarin wordt uitgebreider op de waarde van de handtekening om te bepalen of iemand alfabeet of analfabeet is, ingegaan, waarbij ook bedenkingen die men t.a.v. de betrouwbaarheid van de maat kan hebben, worden besproken. Het gaat bij het onderzoek van Boonstra om conclusies die te trekken vallen uit 'het grote getal' om het zomaar te zeggen.

Mijn voorouder Francis van Zonsbeek (Sonsbeek), arbeider en later landbouwer, kan zijn handtekening zetten onder zijn huwelijksakten en onder de geboorte- en overlijdensakten van zijn kinderen (1827-1847). Hij zet als ongetrouwde boerenknecht zijn handtekening als getuige onder een overlijdensakte in 1822 en 1823 en tekent dan als F. van Zonhoven (!), zijn eigenlijk naam. Dat hij in de Burgerlijke Stand als Van Zonsbeek terecht is gekomen, komt doordat de familienaam in de doopakte in Uden in 1801 verbasterd is als 'van Zonsbeek' en het uittreksel uit het doopregister door de ambtenaar van de B.S. in Berlicum (niet gecorrigeerd dus) is overgenomen. In een notariële akte uit 1851 tekent hij nog als 'Francis van Zonsbeek'. Een raadsel blijft waarom dezelfde notaris in een akte uit 1849 noteert dat allen pachters tekenen "uitgenomen...[o.a.] Francis van Zonsbeek...welke verklaren niet te kunnen schrijven of tekenen als hebbende zulks niet geleerd."

Dit is de juiste url voor het downloaden van het proefschrift van Boonstra: research.wur.nl/en/publications/de-waardij-van-eene-vroege-opleiding-een-onderzoek-naar-de-implic (opent in een nieuw tabblad)