Graag uitleg van deze akte

Alex,
Geef maar op welke termen onduidelijk zijn, da's handiger.

Peter,

Hieronder een aantal worden graag ter verduidelijking wat het betekend en een kort conclusie.

Mannenwaarheid

toucheren

sijn wreck

strijckens = Beweging in de richting?

kijvagie, rasen klint als: Woede of ruziemaken? en tierend?

wijders

(denoteren(de)

couse = oorzaak?

Een reden van het conflict wordt mij niet duidelijk. Er moet een reden zijn geweest dat Govaert van Gulick ruzie zocht met de 2 bouwlieden.

Is Govaert gestoken of met een zwaaiende beweging dat er een snijwond op zijn been is onstaan? Of 1 van de bouwlieden is aan zijn been gewond geraakt. De 2 getuigenverklaringen door de 2 dames die wettelijk waren gedaagd voor de roeidrager van Rijsbergen, (is roededrager van de Gevangenpoort van Breda), verklaarden dat zij niet hebben gezien wie het heeft gedaan, alleen dat er een snijwond was te zien.

In het kort:

Franchoijs Reijgers, meester-timmerman en Jan Adriaenssz Smolders, meester-metselaar waren bezig met het opbouwen van een huis genaamd “den Rooden Leeuw” van brouwer Jacob van Bergen. Aan de westzijde stond het huis “den Eyerkorf” van Govert Jorissz van Gulick.
Van Gulick begon de metselaar uit te schelden en dreigde hem met stenen te gooien die hij al in zijn hand had. De metselaar zei tegen van Gulick dat hij hem niet moest aanraken (toucheren) en hem gerust moest laten. Van Gulick gooide daarop een steen door een opening tussen de beide huizen. Hij raakte daarbij het been van Jacob van Bergen die daarop beide zijn kousen uittrok en zijn been onderzocht.
Marie van heijnsbergh en Willemijntken van Gemert getuigen dat zij hebben gezien dat Jacob van Bergen’s been gewond was en hevig bloedde. Marie vroeg aan de arbeiders wat er gebeurd was en kreeg tot antwoord dat “den Bosschenaer” dat had gedaan.

''den Bosschenaer'' is Govaert Jorissen van Gulick?

Govaert Jorissen van Gulick zou dan een Bosschenaer moeten zijn.

Als men (nog) geen eed aflegde gebruikte men de termen mannenwaarheid en vrouwenwaarheid.

De metselaar en timmerman verklaren dat op hun "manne waerheyt ende trouwtheyt in
plaetse van eede".

"noot versocht sijnde presenterende te doen" betekent hier desnoods verzocht presenteren zij een eed af te leggen.

De dames verklaren dat op "henne eere ende onder presentatie van eede als voor".
Hier wordt niet verklaard op vrouwenwaarheid maar op hun eer, ook zij presenteren de eed af te leggen indien dat wordt verzocht.

Bosschenaer kan om vermoedelijk om 2 woonplaatsen gaan. 's-Hertogenbosch of Oudenbosch.

In BP heb ik net gezocht naar de familie van Gulick, daar komt de familie voor, zoals een Willem Jorissen van Gulick in de 1e helft van de 17e eeuw. Kan een broer van Govaert gaan. Voor 1600 komt de familie in 's-Hertogenbosch niet voor.

Het verruimd wel het beeld vanwaar Govaert van Gulick vandaan kwam. Hij werd in 1632 poorter van Breda. omdat hij kuiper was.

Dank je voor de uitleg Egbert

De scheldpartij en de verwonding veroorzaakt door Govaert van Gulick aan het adres van Jacob van Bergen, blijkt aanleiding te zijn geweest van een ouder conflict.

Ondanks deze zaak, is Govaert van Gulick niet vervolgt of gestraft. Er is hierover niets terug te vinden.

Op 31-7-1660 (G. Prasers, Allerhande acten (Protocollen), 1659 - 1660, Notariële archieven Breda, inventarisnummer 0179, blad 67r) Voor Gerardt Prasers als openbaar notaris etc. en getuigen, Govert Cornelisz van Gilst en Franchoys van Heusden, beide borgers alhier, de welke ter instantie en op verzoek van van Jacob Cornelisz van Bergen, borger en brouwer op de Hadijck alhier,op hunnen mannenwaarheid, vroomheid, eed, verklaren en getuigen, dat in 1640, exacte datum niet bekend waren beide deponenten aangesteld als voogd en toeziend voogd over het weeskind, Anthony Bartholomeus Sweens, zijn toen in plaats gekomen van Lambrecht den Parlevincker, destijds door doodsteken is overleden en dat destijds meerdere malen heftige woorden waren gesproken over een uit de hand gelopen conflict ter zake van een zeker ''geluctinge off schictsel'' de welke bij Govert Jorissen van Gulick was ''misstelt'', op het erf van
voorschreven weeskinderen achter hetzelfde huis op de Haagdick hier te Breda, genaamd Den Rooden Leeu, ver buiten de ''reedinge ende de palen op den gemeynen scheydtsmuer'' tusschen der voorschreven wezen en zijns Van Gulicks '''grassingen'' voorschreven dat zij deponenten ooit of ooit tot dezelfde ''misstelde geluctinghe'' met toestemming gedragen, of in te stellen (uitvoeren), etc.