Latijnse tekst doopakte 1841 vertaling en interpretatie

correctie: volkstelling Rosmalen 1840, Maria van Lokven, niet 29 maar 26 jaar oud, bij dit gezin woonde ook in op dat moment Willem van Sonsbeek, 7 jaar oud, een kind van Francis van Sonsbeek en Maria van Lokven

zoals ik het interpreteer is dit een illegitiem kind van Maria van Lokven en fungeerde de Franciscus van Zonsbeek (haar zwager) als vader

ja, dat was mijn oorspronkelijke gedachte, maar ik baseer me ook graag op een goede (letterlijke) vertaling van het latijn

Maria van Lokven, buitenechtelijke dochter van Maria en, zoals zij tijdens de bevalling heeft toegegeven, van Franciscus van Sonsbeek, haar schoonvader (onder voorwaarde opnieuw gedoopt). Getuige: Leonardus van der Plas.

Bedankt Anton. Blijf ik met de vraag hoe Franciscus van Sonsbeek haar schoonvader kan worden genoemd in deze akte. Hij was haar zwager. Zwager is in het Latijn socrinus, schoonvader socer. Maar klaarblijkelijk gaat zwager uiteindelijk (is verwant met) ook terug op het latijnse 'socer'. Zie etymologiebank.nl (zoeken op zwager). Dus heeft de geestelijke zich vergist in de keuze van het woord. Volgens mij mag worden aangenomen dat zwager Franciscus als de vader van het kind werd beschouwd (met dank ook aan Maria).

Achter de zin 'Dus heeft de geestelijke zich vergist in de keuze van het woord.' hoort een vraagteken.

Michiel, is er een scan van deze passage? Weet je zeker dat er soceris staat? Je zou in de zin namelijk een genetivus verwachten en dat is 'soceri'. 'Soceris' is dativus meervoud en past op geen enkele manier in de zin. De genetivus van socrinus is 'socrini'. Misschien staat dat er bij nader inzien?
Of de pastoor kende zijn rijtjes latijnse vervoegingen niet goed ;-)

Het doopboek van Rosmalen behoort tot het archief van de parochie Lambertus dat bij Erfgoed 's-Hertogenbosch wordt bewaard. Er zijn geen scans van, maar ik heb een foto van het origineel gemaakt. Die zal ik vanavond op www.watstaatdaer.nl plaatsen. Maar er staat m.i. duidelijk soceris...

Hallo Michiel,

Een en een is twee, zoals te verwachten was, is de zwager de vader.
Maar een vraag van mij, nieuwsgierig als ik ben, is deze man ook naderhand met zijn schoonzuster getrouwd?
Het deed me denken aan een liedje van lang geleden > -shame and scandal in the family🙂
Mvg.

Francis hertrouwde met Johanna van Berlo en Anna Maria van Loven trouwde 3 x, maar kreeg geen kinderen meer

Hallo Norah,

- Franciscus van Zonsbeek trouwt 2. Berlicum 1844 Johanna van Berlo

- Anna Maria van Lokven, trouwt 1. Rosmalen 1846 Jacobus van Gerven, trouwt 2. Berlicum 1853 Hendrikus van Zeeland en trouwt 3. Rosmalen 1865 Antoon van Kessel. De laatste overleeft haar.
Geen kinderen uit deze drie huwelijken.

Anna Maria overlijdt in Rosmalen in 1867. Zij maakt kort voor haar overlijden een testament voor de Rosmalense notaris Hamelberg en, naast enkele legeaten, benoemt tot haar erfgenamen haar twee stiefdochters (kinderen van haar eerste man).

Merci!

Socer (schoonvader) wordt verbogen volgens de tweede declinatie voor woorden die in de nominativus singularis uitgaan op “us”, zoals bijvoorbeeld servus (slaaf) en dominus (heer). Bij de genitivus verandert de uitgang “us” in “i”: de genitivus van servus wordt dan “servi” (van de slaaf) en van dominus wordt het “domini” (van de heer). Het woord socer werd ooit geschreven als socerus, maar de letters “us” zijn in de loop van de tijd verdwenen. De genitivus van socerus was dus soceri (van de schoonvader) en dat is bij socer zo gebleven.

Socer is daardoor een van de weinige woorden die eindigen op “er” en tot tweede declinatie behoren. De meeste woorden die op “er” eindigen, worden namelijk verbogen volgens de derde declinatie, zoals bijvoorbeeld pater (vader), mater (moeder), frater (broer) en venter (buik). De genitivus van die woorden is respectievelijk patris, matris, fratris en ventris (van de vader, van moeder, van de broer en van de buik). De uitgang is dan “is”. Hier ligt verwarring op de loer. Dat de pastoor in de doopakte van het kind Maria van Lokven soceris als genitivus van socer schrijft in plaats van soceri komt dus omdat hij de tweede en derde declinatie door elkaar haalt. Een niet onbegrijpelijke vergissing.

Het dopen onder voorwaarde heeft betrekking op het feit dat de dopeling kennelijk al een nooddoop had gehad. Volgens de katholieke geloofsleer mag en moet een ieder in tijd van nood dopen. Voor de zekerheid is het kind dus opnieuw gedoopt.

Dank voor deze toelichting, die op zichzelf duidelijk is. Blijft het feit dat Francis van Zonsbeek een zwager was van de ongehuwde moeder en niet de schoonvader. Dus of de pastoor zich vergist heeft door niet het woord 'socrinus' te gebruiken.

Het ligt voor de hand om dat te veronderstellen. Het woord “socrinus” klinkt bovendien een beetje als socer. Dus kan ook hier makkelijk verwarring ontstaan bij de pastoor en misschien heeft hij de dag van de doop teveel miswijn gedronken.

Socrinus is overigens een woord dat alleen in het Kerklatijn wordt gebruikt. In het Latijn van de Romeinen was “gener” het woord voor zwager en ook voor schoonzoon.