Direct naar de inhoud

Let op! Dit is de beta website van BHIC. Hier testen we onze nieuwe website. Reacties die je hier achterlaat, gaan verloren.

Terug naar overzicht

midts weijgeringe van ontfanghen achter rugge

7 reacties

Egbert

Ik heb deze vraag ook gesteld op "wat staat daer". Daar is nog geen reactie op gekomen.

Zie:
watstaatdaer.nl/forum/midts-weijgeringe-van-ontfanghen-achter-rugge (opent in een nieuw tabblad)

Ik kom in enkele akten het woord " achterrugge" of achter rugge" tegen.

Zoals onderstaande akte uit de schepenbank Heeze:

Henrick Wijntkens heeft vercocht en achterrugge gevest Henrick Jans Lhoenenzoen, een stuck groesen genaempt den grooten dries, gel. inde prochie van Heese aen Genen Bosch gelegen, u.l. Lib Eessen metten kijnderen, a.l. Met van Dommelen metten kijnderen, u.f. die vercoeper met meer anderen, a.f. die gemeijnen straet. Datum tussen 22 mrt. en 2 april 1554.

Ik neem aan dat ik hieruit moet begrijpen dat het onroerend goed eerst werd verkocht en achteraf gevest. Eerst de koop en achteraf (achter rugge) de transportakte.

Maar wat te denken van onderstaande akte:

10210 Schepenbank Heeze, Leende en Zesgehuchten
inventarisnummer 1621, folio 45r [doorgehaalde akte]

Item Henrick Maes heeft midts weijgeringe
van ontfanghen achter rugge gevest ende
vercocht Jannen Hoeben Smeets s. een gelach
als huijs, schuer ende aengelaech, gelegen
aen Strijper dijck in der prochien van
Leende, tusschen erffenis die een zijde Marten
Vaes Smeets zoen, die ander zijde Jan
Smeets, dat een eijnde aen die gemeijn
straet ende dander eijnde. Los ende vrij vuijt-
genomen twe stuvers chijns. Actum et testes
ut supra. [31-01-1575]

Hoe moet ik die begrijpen? De koper heeft geweigerd de koop te ontvangen. Hoe kan hij dan "achter rugge gevest" worden?

Zo'n formulering zie ik ook in deze akte (transcriptie gevonden op de website van Bram van Kesteren):

ORA Maarheeze 18

167v. Op dato voors. (12-12-1650) is comen voer schepenen voors. Andries Pauwel Verbraecken soon lijdt ende bekendt in eenen erffelijcken recht vercocht ende overgegeven te hebben Willem Martens een huijs hoff ende aengelach soe het selve affgepaelt is 1. Anna Driessen 2. Willem Aerts 3. Jan Hermans 4. de gemeijn straet. Ende hij vercoeper voors. heeft hem coeper voors. in dit voors. erve geveest ende gegoijt achter rugge om dat hij coeper heeft de veste geweijgert ontfangen ende dat in den naeme ende van wegen den heere drossart als last daeraff gegeven hebbende soe den vercoeper verclaert.

De koper heeft de veste geweigerd maar wordt toch daarin gevest.

Ander voorbeeld (transcripie Guus Deelen)

ORA Heeze 1622

15-6-1587 Joost Wouter Boeijens verkoopt en mits weigering van ontvangen achter rugge gevest Henricken Ceelkens een huis, hof met aangelag tegenover het kerkhof van Leende.

Kan iemand mij verklaren wat er nu precies bedoeld wordt.

7 reacties

  • Bram27 jan 2026, 15:03

    Ik heb het tot nu toe geloof ik meestal geïnterpreteerd als "achter de rug om" -> niet volgens het officiële proces. Maar of het klopt?

  • Dorethé27 jan 2026, 18:23

    Op https://kennis.cultureelerfgoed.nl/index.php/Tiendweg_houtkade_en_landscheiding_(cultuurhistorisch_beheer) (opent in een nieuw tabblad) is te lezen:

    "Kaden en landscheidingen komen vooral voor in het veenweidegebied van Holland en Utrecht. Andere namen die voorkomen zijn achterdichting, achterkade, achterrugge, houtkade, lansing, landseinde, wijzend, wuiver en zuwe."

    Kun je hier iets mee?

  • Dorethé27 jan 2026, 18:27

    Verder denkend en de transcripties nog eens doorlezen: achter rugge, zou "achter de rug om" bedoeld kunnen zijn, dus in het geheim, in het geniep, zonder medeweten van derden?

  • Egbert27 jan 2026, 22:32

    @Dorethë

    Als achter rugge hier in het geheim, geniep, achter iemands rug zou betekenen, zou je iemand iets kunnen verkopen zonder dat de koper er iets van weet. Dat lijkt me vreemd.

    Volgens het Nederduitsch taalkundig woordenboek van P. Weiland is het een verouderd woord dat nu (1801) ruggesteun betekent. Maar ook dat kan ik in dit verband ook niet plaatsen.

  • Mariët Bruggeman28 jan 2026, 09:19

    Ik zie dat er inmiddels ook op het forum van Watstaatdaer.nl is gereageerd op jouw vraag Egbert:
    Reacties (2)
    Otto Vervaart zei op di, 01/27/2026 - 12:56

    Beste Egbert, het is inderdaad niet meteen duidelijk welke juridische handeling er schuil gaat achter het woord achterruge. Via de historische woordenboeken voor het Nederlands op https:///gtb.ivdnt.org kom ik bij het lemma voor achterrug, gtb.ivdnt.org/iWDB/search?actie=article&wdb=WNT&id=M061326.re.1 (opent in een nieuw tabblad)… , op de betekenis die het WNT weergeeft in het Latijn van het woordenboek van Kiliaan, "subsidium, refugium", iets als ondersteuning of toevlucht.

    Mijn eerste indruk was dat er mogelijk sprake is van een vorm van onderpand, of dat we een rechtsritueel zien waarbij men iets achter de rug gooit bij een verkoop. Dit vraagt verder rechtshistorisch onderzoek, en daarbij komt snel het begrip naasting, een recht van eerste koop voor naaste familie, in beeld, zie nl.wikipedia.org/wiki/Naasting (opent in een nieuw tabblad) . Nu nog de specifieke Brabantse termen en constructies uitzoeken, dat vraagt wat meer tijd...
    René van Weeren zei op di, 01/27/2026 - 17:38

    Ik denk dat de verkorte versie ontfange gelezen moet worden als ontfange(re). Achter rugge wordt wel verklaard als 'buiten aanwezigheid van'. In deze context lijkt het me dat de vesting plaats vindt buiten de aanwezigheid van de ontvanger, die aangegeven heeft daar niet bij te (willen) zijn. Maar open voor andere uitleg...

  • Norah28 jan 2026, 13:39

    Ruggespraak > bepaalde bedenktijd voor dat men tot koop overgaat?

  • Hans Vogels28 jan 2026, 14:48

    Toestemming van medegerechtigden ?
    Misschien was het verkochtte financieel belast met een erfcijns.

Je ziet 7 van 7 reacties

Neem contact op met

Log in om contact op te nemen. Alleen ingelogde gebruikers met een bevestigd e-mailadres kunnen een bericht sturen.

Feedback geven

Wat vind je van deze pagina? We horen graag wat beter kan.

0 van 300 tekens gebruikt

Deel geen gevoelige gegevens, zoals je BSN, adres, telefoonnummer of medische informatie.