Direct naar de inhoud

Let op! Dit is de beta website van BHIC. Reacties die je hier achterlaat, gaan verloren na officiële livegang.

Terug naar overzicht

Cijns recht en eigendom hoe werkte het

5 reacties

Rien

Beste forumleden,

Graag zou ik hulp willen want ik weet niet hoe dingen werkten eigenlijk. Heel in het kort In 1279 krijgt Aert Coreman en zijn vrouw 50 bunder woeste grond in Zundert. Blijkbaar wordt er flink gewerkt en er komt een hoeve te staan Ter Hulsdonc. Waarschijnlijk hebben zij ook wel kinderen gekregen, maar door verschillende branden is er veel archief verloren gegaan. Maar dan kom ik het volgende tegen:
an het aloude Hertogdom Brabant. 2S

diens gade, Catharina, dochter van Arnold Loddere, op een
huis en erven, gelegen op de groote merkt, nabij de Bulen-
strate, eene jaarlijksche rent van 10 schellingen oude grooten
tournois (1), en eenige weken nadien gaven haar ■'*myn
heer Godeverd van Brechte ende myn vrouwe Lysbeth, syn
Wettelec wyf, in rechter almoesenen, om Qode, alle dat ghe-
deel ende recht dat si houdende waren ane tgoedt, gheléghen
in Vrimde, bi Litenzele, in lande, in bossche ende in beemde
ende in al dat daartoe behoerde, dat wilen was sheren Willems
Masemans** ; daarbij "een sister roghs sjaers eweliker rente
op een land, gheléghen in Loenhout, .... ende daertoe nog
vier sisteren roghs ende XII capune tsjaers opt goet, ghe-
léghen op den Hulsdonc, in die parochie van Zundert** (2).
't Goed "Ter Hulsdonc" werd in 1297 door "Aert van Lovene,
here van Breda ende vrouw Ysabele, siin wyf, in hervelake
siense" gegeven aan "her Aert Coreman ende ver (vrouwe)
Heileweich, sine wief" '5).

De vraag rijst dan wie was er dan eigenaar van de grond in Hulsdock en waar is de rol dan van de kinderen? Waar zijn die gebleven want dit zou zijn in 1312, dus maar 33 jaar nadat de grond in eigendom was gekregen. Volgens AI zou er een link zijn met Onderschoot(e) maar die naam is nagenoeg ook nergens terug te vinden, omdat die familie de zaken overnam na het overlijden van Arnoud van Leuven en zijn vrouw als heren van Breda. Dat er kinderen zouden moeten zijn is wel duidelijk want er blijven meer Coremansen in die regio actief. Lucie Wouter Coremans is jkv van Wernhout en ook een Jan Coremans met Lijsbeth van Boudele heeft een zoon Hendrik en dochter Fye, maar de connectie met Aert en zijn vrouw is niet te maken. Ik kan me niet voorstellen dat die 50 grond na hard werken zomaar van de hand is gedaan en dat er geen kinderen zijn die daar zijn gebleven in de buurt. Cijnsregisters geven geen uitsluitsel dus hoe kom je erachter wat er is gebeurt? Misschien is er iemand die toevallig een idee of aanwijzingen kan geven die kunnen helpen om een dit gat op te vullen. heel veel dank alvast

5 reacties

  • Hans Vogels24 aug 2026, 09:16

    Het goed Ter Hulsdonc was in 1312 belast met een jaarlijkse betalingsverplichting van 'vier sisteren roghs ende XII capune tsjaers'

    Na de verkoop in 1297 is er door ridder (her) Aert Coremans en zijn vrouw vrouwe (ver) Heileweich of diens erfgenamen/rechtsopvolgenden geld benodigd geworden. Dat kan door geldnood of doordat iets aan een huwende dochter mee gegeven moest worden.

    Die jaarlijkse betalingsbelasting (of medegave) is rechtstreeks of door doorverkoop terechtgekomen bij ridder Godevard van Brechte ende zijn vrouw vrouwe Lysbeth, die het in 1325 schonken aan het nieuw gestichte Karthuizers klooster S. - Katrien op 't Kiel
    archive.org/stream/bijdragentotdeg05unkngoog/bijdragentotdeg05unkngoog_djvu.txt (opent in een nieuw tabblad)

    Die betalingsverplichting zegt dus niets over het eigendom van Ter Hulsdonc in 1325. Enkel dat er jaarlijks iets uit te verwachten viel.

  • Hans Vogels24 aug 2026, 09:21

    Overigens, waar komt 1312 vandaan? Ik heb het op goed vertrouwen overgenomen.
    Teruglezend zie ik dat jaartal niet genoemd worden in het artikel, enkel 1325 (wat verkeerd als 1525 wordt weergegeven).

  • Rien24 aug 2026, 10:28

    Beste Hans, Bedankt voor je snelle reactie . Ik denk ben een beetje te kort door de bocht gegaan maar 13 12 komt hier vandaan:
    De erfopvolging van Hulsdonk: De 50 bunder wildernis te Hulsdonk (onder Zundert) die Aert en Heilewijch in 1279 kregen, doken in de 14e eeuw op in de handen van de heren van Onderschoot en andere adellijke geslachten. Als Jan of Wouter directe zonen waren geweest, had men verwacht dit specifieke topbezit onverdeeld in hun bezit terug te vinden.
    Zoals we eerder bespraken, kregen Aert Coreman en Heilewijch van Breda in 1279 de 50 bunder wildernis op Hulsdonk in leen. In de decennia daarna zien we in de archieven dat dit specifieke bezit op Hulsdonk (geheel of gedeeltelijk) overgaat in de handen van de familie Van Onderschoot.
    Dit wijst historisch gezien op twee zeer waarschijnlijke scenario's:
    Huwelijksalliantie: Een dochter of erfgename van Aert Coreman en Heilewijch is getrouwd met een ridder Van Onderschoot, waardoor de 50 bunder grond als bruidsschat of erfenis overging naar de familie Van Onderschoot.
    Verkoop/Overdracht: Omdat het ontginnen van wildernis destijds enorm zwaar en kostbaar was, kan het leen wegens geldgebrek of strategische herindeling door de Heren van Breda zijn overgedragen aan de kapitaalkrachtige ridders van Onderschoot.
    Het riddersgeslacht Van Onderschoot duikt voor het eerst op in de alleroudste hertogelijke en grafelijke registers van West-Brabant vanaf de vroege 14e eeuw (circa 1312 – 1340).

    Let wel dit is op AI bij elkaar gesprokkeld. Dan is de vraag nog steeds als het verkocht is in 1297, waar waren de kinderen dan of wie was de dochter is zij mogelijk dan Lijsbeth welke genoemd wordt als vrouw van Godevard van Brechte.

    Cijns was de belasting, maar waren er geen andere rechten overgebleven als pachters of zo en wie was dan de eigenaar

  • Rien24 aug 2026, 10:35

    Nog een nabrander op de vorige vermelding:

    De grote cijnsregisters van de Heren van Breda (1350 – 1400)
    Vanaf de tweede helft van de 14e eeuw, toen de administratie van de Baronie van Breda professionaliseerde, werd de familie een vaste waarde in de registers:
    Jan van Onderschoot en Wouter van Onderschoot stonden vermeld als cijnsplichtigen voor adellijke hoeven en uitgestrekte weidegronden.
    Hierin is ook te zien dat zij delen van de wildernis van Hulsdonk (de 50 bunder uit de Coreman-oorkonde van 1279) in hun bezit kregen en daarop jaarlijks hun vaste grondcijns moesten afdragen aan de rentmeester van Breda.

    Ook afkomstig van AI op internet..

  • Calla24 aug 2026, 20:17

Je ziet 5 van 5 reacties

Neem contact op met

Log in om contact op te nemen. Alleen ingelogde gebruikers met een bevestigd e-mailadres kunnen een bericht sturen.

Feedback geven

Wat vind je van deze pagina? We horen graag wat beter kan.

0 van 300 tekens gebruikt

Deel geen gevoelige gegevens, zoals je BSN, adres, telefoonnummer of medische informatie.