Memories van Successie

Het BHIC beschikt over de memories van de Brabantse belastingkantoren uit de periode van 1806 tot en met 1927. De memories zijn in de stamboomzoekmachine te vinden op naam, overlijdensplaats en overlijdensdatum van de overledene. Vanuit de aktebeschrijving kun je doorklikken naar de bijbehorende scans van de memorie. Beschrijvingen van memories uit de periode 1903-1927 zijn gekoppeld aan de scan van de eerste bladzijde van de bijbehorende memorie. In andere gevallen moet je voor het vinden van de juiste scan het scanbestand doorbladeren op zoek naar het juiste memorienummer (via ‘Bladeren door bron’). De memorienummers zijn de handgeschreven nummers op de scan van iedere nieuwe memorie, meestal op het omslagvel. Dit nummer correspondeert met het aktenummer in de bronvermelding.

Zoeken in de memories van successie

Goed om te weten

Het is mogelijk dat je geen memorie van een overleden persoon kunt vinden in de index. Hieronder staan de belangrijkste redenen waarom er geen memorie beschikbaar hoeft te zijn en wat alternatieve onderzoeksmogelijkheden zijn:

• Als het saldo van de erfenis niet meer dan 300 gulden bedroeg, was de nalatenschap vrijgesteld van belasting en werd er geen memorie opgemaakt. Ook vererving in rechte lijn (kinderen van de overledene) werd van heffing vrijgesteld. In 1878 kwam er een inhoudelijke wijziging van de regeling tot stand. Vanaf toen moest er ook over nalatenschappen in rechte lijn belasting worden betaald als het saldo groter was dan 1000 gulden. Vanaf dat jaar vind je in de memories meer gedetailleerde gegevens over de nalatenschappen.
• Gegevens van overleden personen zonder memorie kunnen opgezocht worden in de Tafels van de Memories van Successie. Hierin worden ook overledenen vermeld van wie geen memorie is opgemaakt, bijvoorbeeld vanwege onvoldoende vermogen. Ook kunnen er gegevens over voogdij of curatele in staan. Tafel V-bis is een alfabetische naamindex op overleden personen binnen een bepaalde periode. Tafel VI is een alfabetische naamindex tot 1926 op personen die een notarieel testament hebben laten opmaken.
• De memorie bestaat meestal uit een omslagvel met daarin de handgeschreven memorie, waarin naast de naam van de overledene, de datum en plaats van overlijden en de namen van de erfgenamen ook een overzicht van het bezit aan (on)roerend goed of een verwijzing naar een testament staat. Maar soms is de memorie uitsluitend een los vel waarop de naam van de overledene staat en wat deze overledene nalaat. Ook kan het enkel een mededeling van de burgemeester van een woonplaats zijn waarin de namen van de overledenen in die maand van dat jaar worden opgenoemd. Eveneens kun je tussen de memories aktes van schenkingen bij leven vinden, op naam van de schenker (dus zonder overlijdensdatum en overlijdensplaats).
• Zoek je memories van successies die dateren van 1928 of later? Memories van successie uit de periode 1928-1960 bevinden zich momenteel nog bij de Rijksorganisatie voor Informatiehuishouding. Deze organisatie bewerkt de memories voordat ze aan de verschillende Regionaal Historische Centra in Nederland worden overgedragen. Het is nog niet bekend op welke termijn deze memories worden overgedragen.

Wat zijn memories van successie?

Op 27 december 1817 trad de ‘Wet tot het heffen eener belasting onder den naam van regt van successie’ in werking. In deze wet werd geregeld dat over de nalatenschappen van inwoners van Nederland belasting betaald moest worden. Ontvangers moesten een overzicht van de baten en lasten van een nalatenschap opmaken: de memorie van successie. Noord-Brabant werd opgedeeld in 19 kantoren. Elk kantoor bestreek een aantal gemeenten. In de loop van de jaren is deze indeling een aantal keren gewijzigd. Voor een compleet overzicht van de indeling van de kantoren per plaats kun je hier (opent in een nieuw tabblad) klikken.

Al in 1806 was men begonnen met de ordonnanties op de successiebelasting. Deze ordonnanties bevatten veel gegevens die vergelijkbaar zijn met de informatie in memories van successie. Een van de verschillen is dat de belastingambtenaar in die tijd nog rondreizend was, terwijl er vanaf 1817 kantoren zijn ingesteld. Bij ‘plaats overlijden’ is in onze database is tot 1818 als naam dan ook gekozen voor ‘Brabant’.

De memories in hun meest uitgebreide vorm bevatten de volgende gegevens: de naam van de overledene,  de datum van overlijden, de plaats van overlijden, een overzicht van het bezit aan (on)roerend goed (met kadastrale gegevens indien bekend), na(a)m(en) van de erfgena(a)m(en), datum van testament, naam van de notaris bij wie het testament is opgemaakt. De gegevens over het testament worden hierin niet altijd opgenomen.

Hulp nodig?

Heb je vragen? Je kunt altijd contact met ons opnemen, telefoon 073-6818500, e-mail vragen@bhic.nl en chat. Je kunt je vragen ook stellen op ons forum voor historisch onderzoek en genealogie: www.bhic.nl/forum