Stevige discussies over kernwapens, atoomschuilkelders en apartheid
Hier ga je rechtstreeks naar het archief
Het Brabants Historisch Informatie Centrum (BHIC) heeft het archief van de Partij van de Arbeid, afdeling Oss, 1946-1998, toegankelijk gemaakt voor onderzoek. Hoewel de documenten de periode vanaf het ontstaan van de partij in 1946 tot en met 1998 beslaan, ligt het zwaartepunt rond de jaren ’70 en ’80. Het archief ademt de maatschappelijke discussies die in die jaren speelden: kernwapens, atoomschuilkelders, racisme en apartheid.
“De Partij van de Arbeid is met zeer gemengde gevoelens ontvangen” lees je in de handgeschreven notulen van de eerste ledenvergadering op 15 maart 1946. Hoewel deze opmerking een meer dan plaatselijke strekking had en doelde op de eerste reactie van de Nederlandse bisschoppen op de “doorbraak-gedachte” van de nieuw sociaal-democraten, was dit ook van toepassing op de Osse situatie. Dat staat in het historisch overzicht ‘Dat komt ervan. 40 jaar PvdA-Oss in hoofdlijnen. 1946-1986’, in 1986 geschreven door de met Oss verbonden historicus en onderzoeker John van Zuijlen, en opgenomen in het archief.
Demonstraties en protest
In de jaren ’80 keerden Nederlanders zich massaal tegen de plaatsing van kernwapens in Nederland. De massademonstratie tegen kernwapens, op 29 oktober 1983, trok meer dan 550.000 demonstranten en werd de grootste demonstratie in onze geschiedenis. Maar deze periode kent ook vele andere vormen van protest, waaronder een oer-Hollandse wijze van protesteren: fietsen. Met fietsestafettes probeerde men aandacht te vragen. Zo fietste de Vredesbeweging in 1983 van Middelburg naar vliegbasis De Peel uit protest tegen kernwapens.
De sporen van deze sportieve vorm van protest vind je ook terug in dit archief. Zo kwamen we een paar fietsvlaggetjes uit 1985 tegen, met de leuze "Brabant tegen kernwapens" en de bekende cartoon van Opland.
Interessant is het discussiestuk uit 1980/1981 met de titel ‘Osse Atoomschuilkelder: volksverlakkerij’ over een atoomschuilkelder die dichtbij het Osse centrum aan de Molenstraat zou moeten komen. Daarbij werd gedacht aan een kelder die onder winkels en woningen gebouwd zou worden en ruimte zou bieden aan 3.600 mensen. Of bijvoorbeeld stukken uit 1983 en 1984 over een protestactie tegen de kruisvluchtwapens en vredesacties. Herkenbaar zijn de campagnebuttons en andere promotiematerialen uit die tijd.
Het archief
Op 14 augustus 1995 nam het toenmalige streekarchief het archief van de Partij van de Arbeid, afdeling Oss in ontvangst. Er zijn toen ook stukken overgedragen die betrekking hebben op Theodorus Martinus Hoeks, over de periode 1930-1996. Hoeks was voormalig raadslid van de SDAP in Oss en later lid van PvdA. Omdat hij een groot deel van zijn leven heeft gewijd aan de partij, gaan diverse stukken over Hoeks óók over de partij en zijn werkzaamheden daarvoor. Tussentijds zijn er ook nog aanvullingen aangeleverd door (oud-)leden van de Partij van de Arbeid, afdeling Oss.
Na een nieuwe inventarisatieronde dit jaar zijn de beschrijvingen nu voor iedereen online doorzoekbaar (via toegangsnummer 7555) en aan te vragen om te raadplegen in de studiezaal. Via de gratis scanservice kun je de archiefstukken - waarvoor het mogelijk is - vervolgens laten scannen en thuis bekijken.
Hier ga je rechtstreeks naar het archief
Nooit ons laatste nieuws missen? Meld je aan voor onze nieuwsbrief!
