Ook voor Brabanders in de vorige eeuw was de racefiets een middel om uit het harde bestaan in veelal arme gezinnen te ontsnappen. Kees (Cornelis Petrus) Pellenaars (1913-1988) uit Terheijden groeide op in armoede, maar wist zich daaruit te ontworstelen.
Kees Pellenaars (opent in een nieuw tabblad) wilde al in zijn jonge jaren maar één ding en dat was rijk worden als profwielrenner. Echter zijn streng gelovige ouders hadden een onwaarachtige hekel aan het wielrennen. Zij vonden het racefietsen maar een zondige bezigheid. Hij werd op zijn dertiende timmerman en droeg zijn verdiende geld af als bijdrage in het huishouden van de familie Pellenaars. Een deel hield hij achter als zakgeld en daarvan spaarde hij, we schrijven begin van de vorige eeuw, in het geheim een racefiets bij elkaar.
Hard trainen in schafttijd
Om het harde en stevige doorfietsen, het racefietsen dus, onder de knie te krijgen trapte hij de nodige kilometers bij elkaar tijdens de dagelijkse schafttijd. Een trainingsrondje Breda, Teteringen, Den Hout, Made en Wagenberg was zodoende zijn dagelijkse racekost.
Pellenaars ging stiekem wedstrijden rijden
Zonder dat zijn ouders het door hadden ging Kees wedstrijden rijden. Het duurde niet lang of vader en moeder Pellenaars kregen daar lucht van en waren in eerste instantie woedend over dit zondige gedrag. Hun principes verdwenen echter als sneeuw voor de zon toen zij in de gaten kregen hoeveel geld er door Kees al was verdiend met zijn wielrennerij. Kennelijk was het racefietsen in die jaren dertig een lucratieve bezigheid waar veel geld mee te winnen was.
De portemonnee was altijd belangrijker
Geld verdienen in de wielrennerij werd voor Kees Pellenaars dan ook het credo, de drijfveer. Soms belangrijker dan het winnen van een koers. Menig keer verkocht hij een koers niet door te winnen, maar het zicht daarop en dan deze te verkopen.
Getalenteerde wielrenner
Hoewel hij buitengewoon getalenteerd was als wegrenner richtte hij zich meer op baanwedstrijden dan op wegwedstrijden. Op de baan was er in het begin van zijn wielercarrière immers veel meer geld te verdienen dan op de weg. Een bijkomstigheid was, dat het in de periode 1905 tot en met WOII ook nog eens verboden was om in Nederland wielerwedstrijden, enkele uitzonderingen daar gelaten, op de openbare weg te houden. Door dat verbod werd dankzij het baanrennen de wielersport in Nederland groot.
Entree als nieuweling amateurs
Kees Pellenaars maakte in 1932 zijn entree als nieuweling bij de amateurs en boekte al snel eerste overwinningen. Zijn talent was inmiddels opgevallen en in 1934 mocht hij naar de wereldkampioenschappen op de weg in Leipzig. Hij wist daar het kampioenschap voor amateurs op de weg in de wacht wist te slepen. Dit kampioenschap leverde hem een huldiging op in zijn geboortedorp Terheijden op.
Renne in de Gezèt schreef:
"Kees Pellenaars, onze eerste wereldkampioen op de weg
In 1934 was er voor het eerst een Nederlander die de titel binnensleepte. Te Leipzig was het de Brabander Kees Pellenaars die de regenboogtrui opeiste. Vooraf werd hem gezegd hoe hij moest trainen en … . ja! … werkelijk …. hoeveel kilometers hij mocht afleggen. Met tot gevolg: ruzie in het kamp, want de temperamentvolle Pellenaars hield zich, en volkomen terecht, niet aan het gegeven bevel van de bondstrainer. Hij stoorde zich aan alles, volgde getrouw de gegeven bevelen op, maar …. maar wilde alleen zelf uitmaken hoeveel kilometers hij mocht afleggen. Dat ging alleen hem zelf aan. Hij wist zelf wel wat goed voor hem was. Resultaat: twee dagen later was Pellenaars de grote man. Was hij wereldkampioen der amateurs."
Vanaf 1935 werd Pellenaars prof en met zijn ongekende aanvalslust won hij menige Zesdaagse op de baan.
Zegereeks van Kees Pellenaars
Zesdaagse van Parijs, 13 oktober 1936 (fotograaf onbekend.
Bron: collectie Picryl.com public domain media (opent in een nieuw tabblad))
In 1936 werd Pellenaars Nederlands kampioen op de weg, hij won etappes tijdens de Ronde van Nederland, belandde in het eindklassement van de Ronde van Duitsland en zo meer. Ook de profrondes in Made, in de jaren 1941 en 1942, werden door hem gewonnen. Pellenaars bleef ook een uitstekend baanrenner en won vaak zogenaamde koppelkoersen, een onderdeel van het baanwielrennen waarbij twee renners in een team afwisselend rijden. Kortom Kees Pellenaars was inmiddels in de wielerwereld een beroemdheid geworden. Ook tijdens Tweede Wereldoorlog bleef Kees Pellenaars actief als baanrenner en bleef fietsen voor zijn brood, met politiek bemoeide hij zich niet. Hij reed in de oorlogsjaren wedstrijden in Antwerpen, Parijs, Zürich en Berlijn, vaak als koppelgenoot van Cor Wals.
Einde fietscarrière in 1950
Tijdens de Ronde van Duitsland in 1950 kwam Pellenaars afschuwelijk ten val. Tijdens een afdaling klapte hij met een vaart van tachtig kilometer per uur tegen een vrachtauto van het leger en met een veelheid aan botbreuken werd hij opgenomen in het ziekenhuis van Freiburg. Voor zijn leven werd gevreesd en er verscheen zelfs per abuis een necrologie van hem in een Belgisch dagblad. Journalist Achiel van den Broek van de Vlaamse sportkrant SportWereld schreef voorbarig: 'Wij buigen diep voor het stoffelijk overschot van Pellenaars. Hij was een groot wielerkampioen en een sympathieke jongen.'
Carrière als ploegleider
fotograaf Joost Evers, nr. 917-8703
Met die val in Duitsland eindigde abrupt de rennersloopbaan van Pellenaars. Na zijn herstel ging hij zich richten op een nieuwe carrière en wel ploegleider waar geld zijn grote drijfveer bleef. Dat laatste leverde hem nogal eens conflicten op en gingen dan ook vaak over geld. Hij was van 1951 tot en met 1957 de eerste Nederlandse ploegleider tijdens de Tour de France en zijn renners wonnen menige etappe wat veel geld opleverde. Met Pellenaars als ploegleider, men noemde hem steevast ‘Den Pel’, kreeg Nederland dan ook een ongekende aanhang voor de Tour. Toch onderging hij veel weerstand in de wielerwereld. Men vond hem autoritair, ondiplomatiek en werd in 1956 het middelpunt van een rel omdat hij Wim van Est niet in de ploeg voor de Tour opnam. Verder was hij jarenlang leider van de Televizier- en Goudsmit Hoff- equipes. Halverwege de jaren 70 trok Kees Pellenaars zich uit de wielersport terug. Hij overleed in 1988, 74 jaar oud.
YouTube
Huldiging 17 augustus 1934 in Terheijden https://youtu.be/IeOJbhZ7dtU
Tour de France 1953 https://youtu.be/ZHfjCDUevfc
Bronnen
Delpher Nieuwe Tilburgsche Courant van 22 augustus 1934
Historiek Een duik in de Brabantse wielergeschiedenis
BHIC Themawebsite ‘Koersen op karakter’
Wikipedia, de vrije encyclopedie over Kees Pellenaars
NU.nl Ooit zou hij rijk zijn
BNDeStem 12 mei 2013 Den Pel was mijn tweede vader
Huygens Instituut 12 november 2013 Pellenaars, Cornelis Petrus
Renne in de Gezèt, in de krant gelezen over wielerkoersen en coureurs van weleer
De tekst van dit artikel is gepubliceerd onder een CC BY-SA 4.0-licentie (opent in een nieuw tabblad). Voor de illustraties geldt de licentie die in het bijschrift is vermeld.
