De eerste Woningwet is van 1902. De doelstelling van deze wet is om de verhuur van sociale huurwoningen voor de arbeiders te bevorderen. De primaire doelstelling is, dat de vaak erbarmelijke huisvesting van arbeiders moet worden verbeterd. De Rijksbouwmeester ontwikkelt een prototype van zo'n arbeiderswoning. Dat worden de alom bekende "Waterstaatswoningen", waarvan er duizenden in Nederland worden gebouwd. Ook in Westerhoven staan in de Beukenlaan een paar van die woningen.
De tweede doelstelling is om ook de levensstandaard van arbeiders te bevorderen. In de wet wordt daarvoor bepaald, dat een dergelijke sociale huurwoning een achtertuin moet hebben van tenminste veertig meter. De filosofie daarachter is, dat op die manier de arbeiders de mogelijkheid krijgen om ook hun eigen voedsel te kunnen verbouwen. Immers met aardappelen, groenten en fruit uit eigen tuin wordt het gezinsbudget vergroot.
Hoe wonderlijk is het dan ook, dat tegen alle economische wetten in, op het platteland beroepen kunnen ontstaan die ogenschijnlijk concurreren met bepaalde lagen van de agrarische bevolkingsgroepen.
In het midden van de vorige eeuw is Westerhoven eigenlijk een volledig agrarische gemeenschap. Niet alleen de boeren, maar ook veel burgers verbouwen in "den hof" hun eigen voedsel. Vanzelfsprekend kun je bij de boeren natuurlijk ook aardappelen, eieren en melk kopen. Maar het lekkerste is uiteraard de melk. Vaak is die nog lauwwarm. Deze melk moet eerst gekookt worden. Daardoor komt er dan zo'n licht geel rimpelig vel bovenop liggen. Dat smaakt overigens overheerlijk.
Het enige dat de koeien produceren is uiteraard melk en de bekende "vlaaien". Maar geen vanille- of chocoladevla en zeker geen gorte- of havermoutpap. Daarvoor is dus echt een melkboer nodig.
In de vijftiger jaren van de vorige eeuw is dat Bertje Kennis uit Riethoven.
Hij is klein en tenger van postuur en een beetje vinnig. Hij draagt altijd een vaalbruin hoedje en een bruine geldtas op zijn heupen. Een klein en ook vinnig paardje, zo'n pittig hitje, trekt zijn melkwagen.
Daarop staat een kleine melktank voor de "losse" melk en op maat gemaakte rekken voor de flessen melk, vla en pap.
Plichtsgetrouw spant hij al voor dag en dauw zijn paardje voor zijn melkkar. Dan rijdt hij van Riethoven naar Valkenswaard naar de melkfabriek aan de Luikerweg. Daar vult hij zijn kar met de nodige "handel" en vertrekt hij naar Westerhoven om zijn klanten te gaan bedienen.
We weten allemaal dat paarden echt slimme beestjes zijn. Maar de interactie tussen dit paardje en zijn baasje Bertje is fameus en tegelijkertijd ontroerend. Het beestje werkt routinematig de hele route af. Zonder dat iemand ook maar iets hoeft te zeggen, stapt hij van het ene naar het andere adres. De geluiden vanaf de kar achter hem, vertellen hem wanneer hij weer moet verder stappen. Ongevraagd en helemaal automatisch stopt hij bij de volgende klant. Het is een heel bijzonder schouwspel om deze twee aan het werk te zien.
Op een zonnige herfstdag slaat geheel onverwachts het noodlot toe. Onze melkboer staat stil op de Provinciale weg ter hoogte van het café van Mie Bekkers. De volgende dag is daar een bruiloftsfeest. Uiteraard zullen alle gasten worden verwend met heerlijk eten en drinken. Traditiegetrouw is het dessert zeker rijstepap met bruine suiker en vooral chocoladepudding met heel veel slagroom. Dus Bertje Kennis moet het nodige afleveren en is dus wel even bezig.
De lome stilte wordt ruw verstoord door een gigantische klap. Wat is er dan toch gebeurd? Een grote vrachtwagen is in volle vaart achterop de melkwagen gereden. De ravage is verschrikkelijk. De melkwagen is volledig vernield en deels op het arme paardje terechtgekomen. Volledig gevangen in zijn tuig en de inhoud en onderdelen van de kar ligt het arme dier op de weg. Het hinnikt smartelijk en kijkt met droevige ogen, waar het licht langzaamaan uit verdwijnt.
Vanzelfsprekend heeft de reusachtige klap nogal wat bewoners gealarmeerd. Binnen een straal van vijftig meter zijn alle noodzakelijke hulptroepen aanwezig.
Opperwachtmeester Sins van de Rijkspolitie is door de klap gealarmeerd en neemt de regie.
Huisarts dokter van Hal komt uit zijn spreekkamer gesneld om polshoogte te nemen. Hij ontfermt zich over Bertje. Hij neemt hem mee naar zijn praktijk en geeft hem iets kalmerends en een tas sterke koffie. Vervolgens stopt hij Bertje in zijn auto en brengt hem naar huis. Het is overduidelijk dat ons Bertje voor de rest van de dag "werkonbekwaam" is.
Ook Kis Bertels woont bij de plaats van het ongeluk. Ter plekke neemt ook hij het drama in ogenschouw. Hij haast zich naar het gemeentehuis om de gemeentewerkers in te schakelen en een "noodslachting" te regelen.
Vanachter zijn grote winkelraam is slager Roelofs rechtstreeks getuige van alle consternatie. Ook hij komt toe gelopen en buigt zich beroepsmatig over het arme paardje en schudt meewarig zijn hoofd. Dat is voor onze opperwachtmeester Sins het signaal om zijn pistool uit zijn holster te halen.
Roelofs weerhoudt hem en snelt terug naar zijn slagerij. Hij komt terug met het schietmasker, dat hij normaliter alleen gebruikt bij het slachten van varkens. Voorzichtig schuift hij dat masker over het hoofd van het hartverscheurend kermende paardje. Met een gedempte knal verlost hij het arme dier uit zijn lijden.
Ondanks het gewicht van het ongelukkige dier, lukt het de inmiddels gearriveerde gemeentewerkers, om het kadaver naar de slagerij te brengen. Ook de restanten van de melkkar en zijn inhoud worden afgevoerd en de weg schoongemaakt. Dan keert de rust weer in het dorp.
Vanzelfsprekend worden er de rest van de week geen zuivelproducten bezorgd. De week erna vinden we Bertje weer op zijn vertrouwde route.
Maar hij bestuurt een spiksplinternieuwe melkkar. Met hulp van de melkfabriek wordt Bert de trotse bezitter van een gemotoriseerde kar waarmee de klanten nog beter bediend kunnen worden.
Maar zijn gezicht staat voortaan somber. Dagelijks werkt hij plichtmatig zijn bezorgronde af. Het is echter niet meer hetzelfde als weleer. Is het de romantiek die verdwenen is, of is het zijn leeftijd die op hem weegt?
Feit is, dat niet lang daarna zijn oudste zoon zijn "handel" overneemt.
Bertje gaat met pensioen en kan gaan genieten van een rustige oude dag. Hoewel rustig? Dat woord komt eigenlijk niet voor in het woordenboek van deze ijverige en stille Kempische mens.
Dit verhaal verscheen eerder in dorpsblad de MikMak (opent in een nieuw tabblad) (22 augustus 2024).