Den Dungen staat bekend als een boerderijendorp. Maar zo vanzelfsprekend als de boerderij ooit was in het Dungense landschap, zo wankel is zijn plek tegenwoordig. En dat proces van bedreiging van belangrijk cultureel erfgoed is al decennialang aan de gang.
J.A. Hendrikx en L. van Minderhout schreven al in 1969: “Een van de hoogtepunten van boerenarchitectuur van de Brabantse zandgronden is in Den Dungen gelegen. Veel van hetgeen nog aanwezig is, blijkt echter in verontrustend toenemende mate met verminking of sloping bedreigd te worden, zodat het dringend nodig wordt een aantal maatregelen te treffen, die een zo goed mogelijk behoud voor de toekomst moeten garanderen”.
Het jaar 2003 werd uitgeroepen tot het Jaar van de Boerderij. Dat was een poging om aandacht te vestigen op het sluipende afbraakproces dat onder de Nederlandse boerderijen huis houdt. Telde Noord-Brabant in 1940 nog ruim 10.000 historische boerderijen, in 2000 waren er daarvan nog maar zo'n 4.000 overgebleven. In het Brabantse Zwartboek dat ter gelegenheid van het Jaar van de Boerderij verscheen, schreef de toenmalige Gedeputeerde van Cultuur van de provincie Noord-Brabant, R.H. Augusteijn, het volgende:
“De historische boerderij is een belangrijk en onmisbaar onderdeel van onze dagelijkse omgeving. Oude boerderijen waren tot voor kort de meest vanzelfsprekende stoffering van het landschap. Deze getuigen van wonen en werken in het boerenland verdwijnen steeds meer, door verwaarlozing, afbraak, ingrijpende verbouwing of functieverlies. (…) Veel wordt verknoeid, zodat een “echte” oorspronkelijke boerderij een zeldzaamheid wordt.” Hoe die zeldzaamheden van nu er rond 1960 nog uitzagen, kun je in ons fotothema zien.
Omdat behoud begint met weten waar je het over hebt, maakte Erwin Verzandvoort een inventarisatie, die in 2003 verscheen in Het Griensvenneke. Je kunt het artikel hier lezen of downloaden (opent in een nieuw tabblad) (1,4 MB, pdf). Erwin Verzandvoort heeft het overzicht samengesteld aan de hand van beschikbare literatuur, door regelmatig in Den Dungen te observeren en aan de hand van zijn eigen, zeer uitgebreide fotocollectie.