Onlangs vroeg een lezer van de MikMak naar de functie van het gebouw op de hoek van de Boelebusseweg en de Heijerstraat. Nou van de (voor)geschiedenis van dit gebouw weet ik wel het een en ander. Maar we moeten daarvoor wel even terug in de tijd.
Zuid-Oost Brabant is door de geschiedenis heen een regio met altijd armoe troef. Slechts een enkel boerke had de luxe van een koe, want meestal heeft men een geit of een schaap. Deze boerin leidde de koe langs paden en dreven, waar zij zich tegoed kon doen aan gras en kruiden. Dat is voor de boerin een dagtaak. Sommige boerinnen zijn daarin zo handig, dat zij vaak tegelijkertijd ook nog lopen te breien of te haken. 's-Avonds wordt de koe gemolken en de melk tot boter gekarnd.
Oorlogen brengen altijd nieuwe ideeën en gereedschappen voort. In de Eerste Wereldoorlog worden de stellingen en loopgraven beschermd met enorme hoeveelheden prikkeldraad. Dat prikkeldraad vindt snel zijn weg naar de boerderijen. Er worden weitjes afgerasterd waarin de koe voortaan vrij kan rondlopen en grazen. Niet alleen de boerin krijgt meer tijd voor andere huishoudelijke werkzaamheden, maar ook kunnen er nu meer koeien gehouden worden. En, meer koeien is: meer melk.
Westerhoven heeft al wel een heel klein melkfabriekje op de splitsing van de Provinciale weg en de Dorpstraat.
De meeste Westerhovense boeren leveren hun melk aan het melkfabriekje op 't Hof in Bergeijk. Er is echter voordurend onenigheid over tal van zaken.
Dan is het moment daar, dat de Duizelse mr. Jef Wintermans ten tonele verschijnt. Hij is door de Nederlandse regering aangesteld als landbouw- en veeteeltconsulent voor met name Noord-Brabant. Zijn opdracht is om de in deze provincie aanwezige melkfabrieken te laten overschakelen van handkracht naar stoomkracht. Onder zijn leiding komen er meer dan 80 stoomzuivelfabrieken in Zuid-Oost Brabant.
Op voordracht van deze mr. Jef Wintermans wordt als directeur aangesteld (mijn grootvader) Henricus (Driek) van Berendonk (1867-1943). Die is dan nog de directeur van de stoomzuivelfabriek van Moergestel. Voor zijn gezin laat hij in 1920 een woonhuis bouwen in de Dorpstraat (naast de Buitengaander). Na zijn overlijden kopen mijn ouders deze woning. Die zijn immers dakloos geworden bij het Sinterklaasbombardement op Eindhoven in 1944. Daarbij wordt hun woning volledig vernield.
Mede door de toenemende melkleveranties wordt de Westerhovense boterfabriek een goedlopende en florende fabriek met een hoge omzet.
Verschil van inzichten en de wens tot regionalisering en schaalvergroting, leidt in 1930 tot het besluit van sluiting. De activiteiten worden overgenomen door de stoomzuivelfabriek op het Loo in Bergeijk.
De fabriek krijgt een andere (woon)bestemming. In de 50-er/60-er jaren van de vorige eeuw woont de familie Verhagen in het pand. Zij hebben onder meer twee zoons: Broer en Tiny. Die groeien bij ZSC-tegenstanders uit tot gevreesde voetballers. Die mening wordt niet gedeeld door pastoor Brands, een felle ZSC-supporter. Maar ja, deze pastoor zegt wel eens meer dingen, waar wij het dan weer niet mee eens zijn.
Dit verhaal verscheen eerder in dorpsblad de MikMak (opent in een nieuw tabblad) (februari 2024).