W.A.F Leenaerts, 38 jaar oud, is in de laatste oorlogswinter directeur van het bijkantoor Waalwijk van het Gewestelijk Arbeidsbureau Tilburg. In zijn dagboek beschrijft hij de plaatselijke gebeurtenissen in Waalwijk samen met die in zijn dagelijks leven.
10 oktober 1944
In Waalwijk heeft zich een Ortskommandant gevestigd. De levering van elektriciteit is wederom beperkt.
Er zijn moeilijkheden met de uitbetaling der lonen der schoenfabrieken. De fabrikanten beweren spoedig geen gelden meer ter beschikking te hebben. Zij willen de steunregeling doen invoeren. Kees van Hulten voert de besprekingen met de Burgemeester. Ik heb opdracht gegeven van alles een nauwkeurig rapport samen te stellen.
11 oktober 1944
Hedenmorgen is Osbahr op het Arbeidsbureau geweest. Hij kwam schoenen halen. Van Hulten heeft zeer politiek gezegd, dat ik naar Tilburg was en mijn vrouw opgebeld, die natuurlijk nergens iets van wist.
Schneider en Hauschler zijn terug naar Duitsland.
12 oktober 1944
De Waalwijkse werkgevers onder leiding van A. en J. de Kort van Schijndel (Pulles) pogen zich te onttrekken aan het voorschrift, dat ontslag van werknemers niet mogelijk is en willen ook de uitbetaling van lonen stop zetten. Veel besprekingen met Gemeente en werkgevers hebben al plaats gehad. Ik wil streven op een uniforme toepassing der wachtgeldregeling.
De Gemeente Waalwijk werkt daarin vlot mee, stelt zich teveel op het standpunt van de werkgever (liberaal stelsel) en zou wensen, dat het Arbeidsbureau wel ontslagvergunningen gaf en de betrokkenen zonder meer in de steunregeling kunnen worden opgenomen.
13 oktober 1944
Vanmorgen heeft Truus een Duitser, die kwam om enkele officieren in te kwartieren, heel tactisch buiten gewerkt. Het telefoonverkeer, ook lokaal, is thans geheel afgelopen.
Vandaag gelegenheid gehad een pakje en brief mede te geven naar Den Bosch.
Een 2 tal boeren hebben ons gezin verblijd met een flink stuk varkensvlees. Deze geste wordt nu bijzonder op prijs gesteld.
Vandaag een giro afrekening ontvangen, die afgestempeld is in Den Haag op 27 september 1944. Er ontbreekt evenwel één of wellicht meerdere van vóór die datum. Het salaris is op die afrekening gestort; het zal tot na de oorlog op mijn postrekening moeten blijven staan.
Zondag 15 oktober 1944
De veldwachter Driessen is bij Kees v. Hulten gekomen met de mededeling, dat maandagmorgen 20 arbeiders aan de Haven moeten gaan graven. Ik heb v. Hulten opdracht gegeven met de plaatselijke Ortskommandant te gaan praten en Kees heeft hem verteld, dat het aanwijzen van personen een taak van het Gemeentebestuur is. De Ortskommandant heeft dat geslikt en de politie opdracht gegeven voor de mensen te zorgen.
Het Sportpark in Kaatsheuvel waar veel auto's stonden en munitie lag opgeborgen is vandaag beschoten en grondig vernield.
De middag met de kaartploeg goed doorgekomen, Zaterdagmiddag ben ik langs de dijk naar kantoor gegaan en heb wat in de tuin gewerkt. Ik kwam voor het eerst sinds 4 weken buiten. Maandagmiddag ga ik nog eens.
Dinsdag 17 oktober 1944
Kees v. Hulten en Addy Beljaars zijn per fiets naar Tilburg en Goirle geweest. In Tilburg zijn ze op het Gewestelijk Arbeidsbureau aangegaan en hebben daar met de Adj. Directeur en verschillende ambtenaren gesproken. Ook de Leider van het Bijkantoor Gilze was in Tilburg. nadat Kees van Hulten een aanvulling der kasmiddelen had ontvangen is hij naar Goirle gelopen. Dr. de Kort was thuis; het gehele gezin huisde in de kelder.
Het plaatsje zelf heeft nog geen ernstige schade opgelopen, maar ligt toch onder het kanonvuur. Dr de Kort achtte het gewenst, dat het Bijkantoor Waalwijk gesloten werd, doch de financiële tegemoetkomingen moesten gewoon worden uitbetaald.
Even voor het sluiten van het Kantoor kwam de agent Driessen een lijst met naam en adres van 30 personen vragen voor de Burgemeester. Van Hulten deelde mee, dat het Kantoor zojuist voor goed gesloten was en dat alle bescheiden waren weggebracht. Hij heeft dit later persoonlijk aan de Burgemeester medegedeeld, waarover deze ontstemd scheen.
27 oktober 1944
Kees van Hulten heeft een der schriftelijke oproepen van de Burgemeester der Gemeente Waalwijk, waarbij arbeiders voor werk voor de Duitsers worden opgeroepen, meegebracht. De Burgemeester is zoo vriendelijk geweest, daarin te schrijven, dat betrokkenen, omdat zij aangewezen zijn voor de Katastrophen-Einsatz, worden aangewezen voor het werk voor de Duitsers. Dit is natuurlijk een grove misleiding. Ik zal daaromtrent een rapport samen stellen en naar bepaalde instanties zenden.
Het rommelt reeds de hele middag, terwijl de berichten aangeven, dat de geallieerden onze Gemeente naderen. We hebben besloten niet op de 2e, maar op de 1e etage te gaan slapen. We waren juist met het verslepen der bedden klaar, toen een kennis, die gewoonlijk vrij goed geïnformeerd is, ons kwam waarschuwen, dat het niet onmogelijk zou zijn, als vannacht de spits van de toren geschoten zou worden en dat het raadzaam is in de kelder te gaan slapen. Om 8 uur, terwijl het regende, heb ik de bedden naar de kelder van de buurman gebracht, enkele ligstoelen en 6 kinderen en dat alles over de brandtrap. De kelder is zeer groot en voor het doel, waarvoor ze nu gebruikt wordt, uitermate geschikt. De familie Holtgrefe en de fam. Lommers met al hun kinderen hebben eveneens in de kelder geslapen, d.w.z. de kinderen zijn tegen 10 uur in slaap gevallen en de ouders hebben gewaakt.
Bron: NIOD, collectie dagboeken, dagboek W.A.F Leenaerts (toegang 244 inv. nr. 478 (opent in een nieuw tabblad))
Lees ook de rest van het verhaal
De tekst van dit artikel is gepubliceerd onder een CC BY-SA 4.0-licentie (opent in een nieuw tabblad). Voor de illustraties geldt de licentie die in het bijschrift is vermeld.