Dit is een uitvoerig verhaal over een op allerlei gebieden kleurrijke en avontuurlijke jongeman, geboren in Waalwijk. Maar hij woonde ook verschillende jaren in Heusden. Het slot van een verhaal in 14 delen.
Lees ook de andere afleveringen
Terug naar Nederland
Nadat in 1802 de vrede van Amiens gesloten is, mag Paul van de keizer van Oostenrijk in 1803 met zijn gezin, met behoud van soldij, 6 maanden met verlof en hij mag zijn vaderland bezoeken.
Hij is op dat moment al 13 jaar niet meer in Nederland geweest. Hij wil een aantal bekenden opzoeken, zijn geërfde landerijen verkopen en hij verwacht daarna nooit meer in Nederland terug te komen, hij wil in Oostenrijkse dienst blijven. Paul gaat alleen terug naar Holland en zijn vrouw en dochter blijven in Hongarije. Hij krijgt een lening van 360 gulden om de reis te kunnen bekostigen en vertrekt dan naar Holland. Hij krijgt de mogelijkheid om mee te rijden met de postwagen naar Wenen en na twee dagen en nachten rijden komen ze in Wenen aan.
Via Linz en veel andere plaatsen komt hij in Kassel aan en hij krijgt dan te maken met strenge douaniers. Via Koblenz en Keulen gaat hij verder met de postwagen via Nijmegen naar Den Haag. Daar bezoekt hij zijn oom en tante Scholt, die hem in eerste instantie niet eens meer herkennen! Na een bezoek van een oude bekende in Amsterdam gaat Paul naar Groningen. En toeval of niet, zijn broer (Anthoni Willem) is daar wachtkommandant en na vele jaren geen contact met elkaar te hebben gehad zien ze elkaar daar terug. Na een paar weken vertrekt Paul weer, nu naar Geertruidenberg om zijn jongste broer (Pieter Willem) op te zoeken. Ze herkennen elkaar, na zoveel jaar niet meer. Paul gaat ook naar Baardwijk om zijn landerijen te verkopen en zijn oom Conradus Leemans, die daar predikant is, te bezoeken. Hij vraagt en krijgt drie maanden extra verlof.
Hierna gaat hij terug naar Den Haag. In het Cisalpijnse koffiehuis op het Buitenhof scheldt een officier van de Grenadiers hem uit voor mof en de Keizer van Oostenrijk voor een smeerlap. Paul is niet gediend van deze beledigingen en hij daagt hem uit om in het Haagse Bos met de sabel te duelleren. Ondanks dat zijn tegenstander hem bijna had weten te doden omdat de sabel van Paul afbreekt, loopt het duel uiteindelijk goed af.
Veel van zijn kennissen proberen hem over te halen om dienst van de Bataafse Republiek te gaan, maar Paul is te veel gehecht aan het leven in Hongarije en hij gaat terug. Als zijn verloftijd om is gaat Paul naar Heusden, bezoekt daar vrienden uit de tijd dat hij in Heusden woonde. Het graf van zijn grootvader bezoekt hij om te treuren omdat hij bij zijn begrafenis niet aanwezig kon zijn. Na een bezoek aan Den Bosch gaat hij op weg naar Hongarije wat hij als volgt beschrijft: “Nu nam ik afscheid van mijne familie en overige kennissen en vertrok naar Heusden, de plaats waar ik, om zo te spreken, opgevoed was.”
Als hij daarna in Wenen aankomt krijgt Paul te maken met naijver en jaloezie bij een aantal van zijn collega’s in het regiment. Zijn vriendschap met generaal Thowenot wordt door niet iedereen gewaardeerd en Patain, een officier waar Paul altijd mee bevriend is geweest, valt hem daarover in een dronken bui aan. Er ontstaat een flinke ruzie tussen beide mannen, maar omdat Patain erg dronken is gaat Paul met hem geen duel aan. Hij gaat weg en bezoekt later het theater. Patain wordt de volgende morgen dood en drijvend in het water aangetroffen. Meteen wordt Paul vanwege de ruzie als verdachte aangemerkt. Gelukkig heeft hij een aantal getuigen die kunnen bevestigen dat hij de hele avond in de schouwburg aanwezig was.
Paul wordt door de generaal gerehabiliteerd maar hij voelt zich niet meer thuis in zijn regiment en besluit op zoek te gaan naar een ander regiment. Hij komt nu in dienst van een regiment dat gelegerd is in Cachau [in de buurt van Eger, Hongarije. Redactie].
Voor hij afreist naar Cachau neemt hij ruim de tijd om Wenen uitvoerig te bezichtigen. En hij stuurt bericht naar zijn vrouw dat ze naar Cachau moet vertrekken om zich daar te vestigen. In Cachau ziet hij zijn vrouw en dochter na bijna een jaar weer terig. Zijn nieuwe dienst en omgeving bevalt Paul wel, alleen is het leven er duurder dan hij in Temesvar gewend was.
De gehuwden in het regiment nemen hun vrouwen mee als ze op mars gaan, de vrouwen krijgen samen hun man een eigen tent. Het leven bevalt Paul wel, maar al zijn mede-officieren zijn edellieden met veel bezittingen en daardoor kunnen die zich een levensstijl veroorloven waar Paul de middelen niet voor heeft, promotie zit er voorlopig nog niet in.
Paul besluit toch terug te keren naar Holland. Hij hoopt dat de eerder gedane beloftes worden nagekomen en hij daar een betere betrekking zal krijgen in het leger. Zijn vrouw is heel erg blij dat ze weer terugkeren naar Holland, ze heeft het land erg gemist. In februari 1805 komt Paul met zijn vrouw en dochter weer terug op vaderlandse bodem. Hij wordt aangesteld als trein-luitenant bij de 2e compagnie van de rijdende artillerie. Paul maakt in die functie de veldtochten naar Duitsland mee.
Terug in Nederland heeft hij een tijdje een burgerlijke betrekking. Weer terug in dienst, maar nu in het leger van Napoleon, maakt hij op 26 augustus 1813 de Slag bij Katzbach in Duitsland mee, die wordt gewonnen door het Russisch-Pruisische leger. Een dag later wordt Paul gevangen genomen. Hij brengt dan als krijgsgevangene een vervelende tijd door in Silezië, zonder daar verder over te vertellen.
In november 1815 wordt hij uit zijn krijgsgevangenschap ontslagen. Terug in Nederland komt hij in dienst van het leger van koning Willem I. In 1817 gaat hij met pensioen en daarmee eindigt zijn verhaal. Zijn gewenste promotie is om de een of andere reden nooit gekomen, hij is luitenant gebleven.
Wat heb ik over zijn tijd daarna nog kunnen vinden?
Zijn vrouw Anna komt op 21 mei 1821 op 52-jarige leeftijd in Den Haag te overlijden. Op 10 december van dat jaar hertrouwt Paul in Gestel en Blaarthem met de 44-jarige weduwe Maria Lucia van Galen uit Den Bosch. Zijn dochter Euphemie Alexandrine trouwt op 6 januari 1825 te Eindhoven met Jacob Marten van Bronckhorst, afkomstig uit Heesch. Na het overlijden op 21 april 1828 in Mierlo van zijn tweede vrouw trouwt hij op 64 jarige leeftijd met 51-jarige weduwe Theodora Louisa Maria Nolet uit Heusden.
Op 25 april 1936 verschijnt Paul voor de rechtbank in Den Bosch, hij woont dan in Sint-Michielsgestel. Hij wordt beschuldigd van het beledigen en het slaan en/of mishandelen van Antonia de Kort, gehuwd met Adriaan Versteden. Hij wordt veroordeeld tot een gevangenisstraf van 1 maand, een geldboete van 8 gulden en tot betaling van de proceskosten van 3 gulden en 46 cent.
Op 30 januari 1842 komt Paul te Dinther op 73-jarige leeftijd te overlijden, zijn derde vrouw overlijdt eveneens in Dinther op 1 maart 1860. Hiermee is een einde gekomen aan een lange geschiedenis vol avonturen en omzwervingen door Europa van Paul Heermans.