Ze staan strak in het gelid. Het lijken wel de soldaten van Napoleon destijds op de heuvels van Waterloo. Het verschil is dat deze niet tevergeefs zullen sneuvelen, maar als een voedzame maaltijd op onze tafel zullen belanden.
Met militaire precisie heeft mijn vader de boonstaken in zijn hof geplant. Evenals de andere groenten staat alles strak in het gelid of in nauwkeurig aangelegde bedden. Terecht is hij trots op "zunne hof". Die is met zorg aangelegd en staat vol met voedzame groenten en prachtige bloemen. Het is - qua afmetingen - best wel een redelijke grote moestuin. Gerekend vanaf de zijkant van mijn geboortehuis tot aan de thujahaag van het oude kerkhof is het wel vijftig meter. Deze moestuin ligt ingeklemd tussen de Provincialeweg aan de ene kant en de Westerhovense Dorpstraat aan de andere kant.
Jarenlang geeft deze moestuin mijn vader veel hobbyplezier en zijn gezin veel lekkere en gezonde groenten. Maar aan het begin van de jaren vijftig van de vorige eeuw is het opeens afgelopen. Op een mooie zaterdagmorgen - aan het begin van het plantseizoen - komt de pastoor achterom gelopen. Zijn gezicht staat enigszins bedrukt. Wat is er aan de hand?
Al enkele jaren huren mijn ouders de grond van deze moestuin van het kerk-/schoolbestuur van de St. Servatius parochie. De pastoor komt melden dat de huurovereenkomst wordt beëindigd. Men heeft een heel andere bestemming voor dit perceel op het oog.
In die tijd kent het kleine Westerhoven twee lagere schooltjes. Uiteraard is er een aparte jongensschool en een aparte meisjesschool. Beide zijn, zowel qua huisvesting als qua leer- en hulpmiddelen, karig bedeeld. Voor het gymnastiekonderwijs kan, afhankelijk van de weersomstandigheden, soms de speelplaats worden gebruikt. Andere faciliteiten zijn er niet. Niet dat wij lichamelijke oefeningen echt nodig hebben hoor. Door onze dagelijkse omzwervingen door bos en hei en de daarbij noodzakelijke klim- en klauterpartijen zijn wij, qua lenigheid, fysiek in een betere conditie dan menige circusartiest. Zo kort na het einde van de Tweede Wereldoorlog wil ook het kleine Westerhoven mee in de vaart der volkeren. Daarom is besloten, dat er voor de beide lagere scholen een gymnastieklokaal zal komen.
Het begrip "MFA", ofwel "multifunctionele accommodatie" moet nog uitgevonden worden. En dat doen ze dus voor het eerst in Westerhoven.
Vaardige Westerhovense metselaars zetten in no time een mooi gebouw neer. Het bestaat uit een entree met twee kleedlokalen en een grote zaal. Aansluitend aan de zaal is er een verhoogd toneel en eronder de toneelkelder met de nodige opbergruimtes geconstrueerd. Wij kijken onze ogen uit als we voor de eerste keer het volledig ingerichte gymnastieklokaal binnenkomen voor een 'echte' les lichamelijke opvoeding. Voor we naar binnen mogen, moeten we uiteraard voor het eerst echte gymschoenen aan. Schoenmaker Frans van Laarhoven draait daardoor een extra, maar daarom niet minder gewenste, omzet.
Langs de lange wanden zijn houten klimrekken gemonteerd. Vanaf het plafond komen de klimtouwen en turnringen naar beneden. Wat een speelparadijs. Het spreekt voor zich, dat "apenkooien" het meest geliefde spel wordt. Immers alle aanwezige turntoestellen en klimmogelijkheden worden dan optimaal gebruikt. De vaardigheden die we al hebben ontwikkeld bij zowel het slootje springen als het zoeken naar kievitseieren en het boompje klimmen voor het uithalen van ekstereieren, komt daarbij goed van pas.
Onder het toneel is een prachtige hobbyruimte. Dat is voor Frans Baudoin sr. de reden om er een "jeugd centrale" te starten. We leren de vaardigheden om goed om te gaan met beitels en messen bij de houtbewerking. Dat is heel nuttig, zodat we zelf goede katapulten, proppenschieters en pijlen en bogen kunnen maken. Maar het meeste wat uit onze handen komt, zijn nestkastjes, vogelvoedertafels en houten puzzels.
Uiteraard is sporten de primaire functie van deze accommodatie. Met enkele jongeren starten we een volleybalclubje. Frans van 'Susse' (Smolders) is weliswaar de oudste van de club, maar ook de meest fanatieke. Dit clubje van enthousiastelingen, met onder anderen Piet en Frans Baudoin en Sjef en Teun Schram leidt uiteindelijk tot de succesvolle volleybalclub Wevoc.
Dat deze accommodatie echt multifunctioneel is, blijkt wel uit het feit dat het ook - weliswaar tijdelijk - als kerk gebruikt wordt. In de parochiekerk staan grote steigers van Schildersbedrijf Caspar de Haan uit Eindhoven. De met rood en gouden neogotische gedecoreerde muren en pilaren worden overgeschilderd. Alles wordt bedekt met een eentonige ecrukleurige tex. Het is bedoeld om de concentratie van de beminde gelovigen te bevorderen! De wekelijkse eucharistievieringen kunnen dus tijdelijk niet in het kerkgebouw worden gehouden. Daarvoor wordt dus logischerwijs uitgeweken naar het tegenoverliggende gymnastieklokaal.
Elke zaterdagmiddag is het bij mijn ouders thuis hetzelfde ritueel. De pastoor komt achterom de keuken binnen. Hij vordert ons als werklui. De zaal moet in orde worden gemaakt voor de zondagse vieringen. In de toneelkelder staan enorme aantallen klapstoelen. Van ons wordt verwacht dat we die, keurig gerangschikt, in de zaal opstellen. "En", zegt de pastoor, "let op voor voldoende ruimte voor de collectanten". Ja, geld is super belangrijk voor de kerk. Er zijn zelfs speciale collectes "voor het onderhoud van de kerk"! Veel van ons denken er het hunne van.
De schoolklas die op de volgende maandagmorgen als eerste de gymnastiekles heeft, is de klos. Natuurlijk moeten eerst, maar dan in omgekeerde volgorde, alle stoelen weer opgeborgen worden.
Eigenlijk is het van de zotte. De vanzelfsprekendheid waarmee - toch relatief (te) jonge kinderen - voor allerlei werkzaamheden worden ingezet. Twee hectare suikerbieten schoffelen? Begin er maar aan! Succes en vanavond moet het klaar zijn. Stook- en geriefhout uit 'de mast' slepen? "Nie maauwen, maar durwerken." En er voor betaald worden? Ben je betoeterd, beschouw het maar als leermomenten op weg naar volwassenheid.
Het enige extra centje dat je kunt verdienen is zondagmorgens. Dan wordt er druk geoefend met het handboogschieten. Als pijlendrager kun je dan wel eens een stuiver, of soms zelfs een dubbeltje verdienen. Behalve bij Piet Adriaans. Die is altijd heel royaal en geeft altijd een kwartje.
Wat verder in de tijd blijkt al snel dat dit gymnastieklokaal ook allerlei nieuwe activiteiten initieert. De bezettingsgraad stijgt explosief. Uiteindelijk moet dan ook de voormalige bakkerij De Ster worden omgetoverd tot een nog beter en functioneler gemeenschapshuis. Maar kennelijk heeft ook dat gebouw zijn beperkingen. Midden jaren negentig van de vorige eeuw wordt dan terecht gekozen voor een rigoureuze oplossing. Dus het gymnastieklokaal wordt gesloopt en een prachtig, nieuw en ruim MFA verrijst.
Ook de naamkeuze: "de Buitengaander", illustreert de creativiteit van de Westerhovense inwoners.
Dit verhaal verscheen eerder in dorpsblad de MikMak (opent in een nieuw tabblad) (19 mei 2025).