Het verbindingsstraatje in Sint-Michielsgestel dat voorlangs het Protestantscentrum op het Petrus Dondersplein naar de Schijndelseweg loopt, draagt sinds 1952 officieel de naam Schildershof. Op de plaats van het Protestantscentrum stond in 1532 al het huis “De Swaan”, dat door de gemeentesecretaris Jacob Meurs opnieuw opgebouwd is en in 1807 door hem aan het Hervormd Kerkgenootschap werd verkocht.
Dat was samen met een klein huisje gelegen aan het Melkstraatje (het deel van de Schildershof uitkomend op de huidige Schijndelseweg). De achterkleindochter van de achterkleindochter van Jacob Meurs, Sonja van der Voort, heeft een levensbeschrijving van Jacob gemaakt: Jacob Meurs, een dorpssecretaris in de Franse tijd. (BHIC, toeg.nr. 1590, inv.nr. SMDOC.0271).
Bij een verbouwing van het voormalig gemeentehuis in 1983 dook in een van de opslagruimten een oude kist op met het archief van de Vereniging van de H. Vincentius. Dit archief ligt nu bij het Brabants Historisch Informatiecentrum (toeg.nr. 5041). De vereniging is in 1851 opgericht o.a. naar aanleiding van een aantal rampen, die zich in onze gemeente in korte tijd na elkaar voltrokken: volledige mislukking van de aardappeloogst in 1846, waardoor ca 130 gezinnen in de grootste armoede kwamen te verkeren; een cholera-epidemie in 1849 en een watersnood in 1850.
Op aanmoediging van pastoor Van der Dussen werd op 10 februari 1851 de Vincentiusvereniging in de parochie van Sint Michaël opgericht. De Vincentianen van die tijd zagen in dat de mensen aan het werk moesten worden gezet voor de leniging van de materiële nood en om bedelarij en landloperij te bestrijden. Men begon met de jeugd door een koehaarspinnerij op te starten in de benedenlokalen van het gemeentehuis. In 1853 werd de huizing “Schildershoef” aangekocht om hierin de spinnerij en een vergaderlokaal voor de vereniging te vestigen.
De Schildershoeve wordt al in 1500 vermeld in een testament van Jan Schilder (Stadsarchief Den Bosch, archief 289 Schildersgasthuis, 1500-1811; 22 augustus 1500, authentiek afschrift 1732). Hij begiftigt het door hem gestichte gasthuis onder andere met een hoeve op de Plaetse te Sint-Michielsgestel.
De Schildershoeve wordt in 1589 en1639 ook genoemd in het Register van de inkomsten der pastorie van de Heerlijkheid St. Michiels Gestel: “het vijfde perceel: heesackeren dit perceel tienden wordt genoemd de heesackers waaronder de Schildershoeve ressorteert” (ARR Bergen op Zoom nr. 2832).
Uitsnede uit de kadasterkaart van 1832
In 1661 blijkt uit een verklaring van verschillende Gestelnaren dat Jan Jan Michielssen pachter is van de hoeve van het Schildersgasthuis in St.-Michielsgestel (Zie: Henk Beijers Archiefcollectie (opent in een nieuw tabblad) fol.143v).
Die hoeve was 45 lopense en 3 roeden groot (ca 7,5 ha), zoals staat vermeld in de leggers van 1665 tot 1785. (BHIC, toeg.nr. 5039, inv.nrs. 61-91). Omstreeks 1790 kocht Doctor Thomas Johannes Josephus Robert, die in het huis Duikenburg (zie schets) woonde, de Schildershoeve van het Schildersgasthuis in Den Bosch.
Terug naar de Vincentiusvereniging. In de kroniek geschreven bij het 100-jarig bestaan lezen we nog het volgende: in 1857 waren er in de koehaarspinnerij 70 jongens werkzaam, in 1874 kwam hieraan een einde door het verbod op kinderarbeid door het zogenaamde Kinderwetje van Van Houten. De naam Schildershoef was ondertussen gewijzigd in het Gebouw Schildershof. Hierin was in 1855 naast de spinnerij ook een schoollokaal voor meisjes gevestigd. In 1858 werd er een tweede lokaal bijgebouwd. In 1882 kwam er een einde aan het meisjesonderwijs hier, omdat de Zusters van het Liefdesgesticht dat overnamen.
De schoollokalen en de koehaarspinnerij werden verbouwd tot twee woningen. Het Vincentiuslokaal is nog lang in gebruik gebleven; uit de kadastrale gegevens blijkt dat de laatste onroerende goederen in 1970 werden verkocht. De vereniging is nooit opgeheven maar leidt de laatste jaren een slapend bestaan, zoals J.C.M. Mikkers in 1994 schrijft in de Inventaris van de gedeponeerde archieven van Sint-Michielsgestel. Foto’s van het Schildershof en van diverse documenten in dit artikel genoemd vind U vooral hier (opent in een nieuw tabblad), maar ook hier (opent in een nieuw tabblad).
