In september 1946 is er een geboorte in de Stoelematstraat op huisnummer 4. De nieuwe wereldburger woont daar bijna één jaar. Hij verzoekt opsteller om nadere informatie over zijn geboortestraat en -huis.
De ligging van Stoelematstraat
Eerst maar aandacht voor de situering van de straat op een luchtfoto uit 1921 op de beeldbank van het Nederlands Instituut Militaire Historie. Rechtsboven ligt de oude stadspoort Lievevrouwepoort, doorgaans genoemd Gevangenpoort.
De nummers 1 en 2 op de foto zijn de posities waar de fotograaf/opsteller in het voorjaar van 2025 staat voor onderstaande foto’s aan het verdwenen begin en eind van de Stoelenmatstaat.
De ondergrond en naam van de straat
verdwenen Stoelematstraat : 4. sectie G 4488, huisnummer 4 en 5. Sectie G 4489:
huisnummer 2
Op de kadastrale kaart 1811 – 1832 op de website van de Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed is nog geen bebouwing te zien langs het tracé van de latere Stoelematstraat. Het is het gebied van de stadswal.
In het boek De Straatnamen van Bergen op Zoom schrijft Willem van Ham het volgende: "De naam Stoelenmatstraat wordt in 1887 vervangen door Boutershemstraat, terwijl die naam voortaan van toepassing zou zijn op de verbinding van de Bruinevisstraat met de Molenstraat (thans Zuidmolenstraat). Van de Bruinevisstraat vormt de Fabriekstraat een zijstraat vrijwel in het verlengde van de Stoelematstraat."
Het huis Stoelematstraat 4
Er zijn eerdere eigenaren van de ondergrond, maar voerman Jacobus Crusio zorgt ervoor dat op een deel van een bepaalde sectie twee huisjes worden gebouwd. Twee huizen onder één dak gelijktijdig gebouwd met de voordeur naast elkaar, zie foto’s verderop
Een opvallend straatbewoner
In de Ierseksche en Thoolsche Courant van 25 februari 1922 staat een advertentie van Henri van Nispen met een toepasselijk beroep in de Stoelematstraat.
Volgens het Bevolkingsregister 1900-1920 woont hij, als stoeldraaier van beroep, op het adres Stoelematstraat 4. Volgens de website Ensie is stoeldraaier een ambachtsman die stoelen maakt uit daartoe gedraaid hout. Deze bewoner vertrekt naar Rozemarijnstraat 9. Hier zet hij zijn arbeid voort, aldus een advertentie in het Dagblad van Noord-Brabant op 21 januari 1932.
Verbouwing van één van de twee woningen
Jacobus Crusio verkoopt in 1919 de twee huizen aan ondernemer, aannemer Antonie Vriens. Het valt op dat het kadaster vermeldt bij G 4489, Stoelematstraat 2: 1926 een verbouw. Dit zal betrekking hebben op de bouwaanvrage van 26 maart 1925 door aannemer Vriens voor de nieuwe eigenaar van dat huis in maart 1925. Op de verderop opgenomen foto’s is te zien dat de voorgevels van de huisnummers 2 en 4 eenzelfde uiterlijk hebben. Dit doet vermoeden dat beide huizen eenzelfde verbouwing hebben ondergaan.
De tekeningen bij de bouwaanvrage geven een beeld van de woning.
De nieuwe eigenaar van Stoelematstraat 4 wordt in 1926 Adrianus Lodewijkx, die er ook gaat wonen. Adrianus is actief binnen de Nederlandsche voetbalbond als secretaris van voetbalvereniging Bergsche Boys. Hij vertrekt in juni 1929 naar elders, maar hij blijft eigenaar van de woning tot 1941. Dan is er weer een nieuwe eigenaar, die in 1960 van de woning af wil, want in Dagblad De Stem van 27 februari 1960 wordt de woning te koop aangeboden.
Uiteindelijk slaat de stadsvernieuwing toe met de aanleg van de Westersingel. Hierdoor verdwijnt de Stoelematstraat.
Het geboortehuis van verzoeker op foto en dia
Het gezin van verzoeker zal daar wonen sedert 1939. De vorige bewoner wordt namelijk op 11 april 1939 uitgeschreven en de familie ingeschreven. Het gezin vertrekt medio 1947.
Gelukkig zijn er fotografen die de straat en het geboortehuis op foto en dia vastleggen.
In jaar 1940 fotografeert G. Schluter vanaf het punt als waar onderstaande dia is genomen, de straat in zwart-wit, aldus Beeldbank West Brabants Archief, nummer SSTN010 (opent in een nieuw tabblad).
De dia, genomen door architect Ir. J.L.C. Weyts, toont de straat vanuit dezelfde positie.
Onderstaand nogmaals een foto van architect Ir. J.L.C. Weyts, ook aanwezig op voormelde beeldbank. Deze foto is genomen vanaf de Koepelstraat, met achter het pand rechts de Zuidmolenstraat. De huizen rechts op vorenstaande dia zijn op deze foto verdwenen en wel door sloop in 1967. De foto geeft ook een heel ander beeld dan de foto aan het begin van dit verhaal, die vanuit de zelfde positie is genomen.
