Huilend zat buurman Rein met zijn hoofd in zijn handen buiten op de bank, nadat hij binnen een paar stoelpoten onder een stoel uit had geschopt. Hij was drie dagen geleden getraumatiseerd uit de oorlog in Indonesië gekomen! Heel de buurt was nog versierd, burgemeester Willibrordus Verhoeven had hem toen een welkom thuis in Udenhout gewenst. Sinds Rein geholpen is gaat het goed; hij is getrouwd en heeft een mooi gezin.
beschuldigde (bron: Katholieke Illustratie, 6 jan. 1949, blz. 12 (opent in een nieuw tabblad))
Een Republikeinse delegatie die in 1949 naar de vergadering van de Veiligheidsraad was gekomen beschuldigde onze regering ervan dat zij besluiten van de Veiligheidsraad met opzet negeerde! “Nederland tracht tijd te winnen, totdat een volledige overwinning is behaald,” zeiden de onderhandelaars Palar Soedjalmoko en Dr. Maramis uit Indonesië.
Sinds het einde van de Tweede Wereldoorlog en met name vanaf 1947 had ons land op grote schaal militairen, waaronder veel dienstplichtigen, ingezet om het koloniale bestuur weer aan de macht te brengen.
Katholieke Illustratie, 13 jan. 1949, blz. 44 (opent in een nieuw tabblad))
Onze jongens die naar Indonesië werden gestuurd waren geheel onvoorbereid en herkenden het verschil niet met het plaatselijke leger van de Republiek, die uit armoede achtergebleven Japanse helmen, kleding en schoeisel droegen waarmee zij de strijd in moesten. Zij herkenden ook de guerrilla’s niet. Als onze jongens in een hinderlaagterecht kwamen en ze zagen geweren in de aanslag, hanteerden ze de uitspraak van hun opdrachtgever en hun meerderen: “(…) die het eerste raak schiet overleeft en komt weer thuis!”
Katholieke Illustratie, 6 jan. 1949 blz. 13 (opent in een nieuw tabblad))
Zo werd er veel leed en verdriet onder de plaatselijke bevolking gebracht. Vele jonge jongens en vaders van de Republiek en kinderen vonden zo de dood. Dit verdriet over de doden en verwijten die onze jongens toen kregen ging niet in hun koude kleren zitten. Ze hebben zich dat zo aangetrokken dat er vele jongens overstuur thuis aankwamen. Met al de gevolgen in hun verdere leven; velen hadden wat we nu PTSS noemen, waar niet gemakkelijk mee te leven valt zonder behandeld te worden.
Katholieke Illustratie, 6 jan. 1949, blz. 13 (opent in een nieuw tabblad)
De Veiligheidsraad had over de handelswijze van onze jongens de volgende uitspraak door kolonel Hudgson, als afgevaardigde van Australië: “De Nederlandse regering heeft de Republiek in deze tijd slechter behandeld dan Hitler Nederland in 1940!“
Zo had ik in Den Bosch een collega, Jan, een eersteklas vakman, meubelmaker op de werf, die ook in Indonesië gevochten had. Tweemaal in het jaar was hij enkele weken ziek thuis om zijn oorlogssyndroom te kunnen verwerken, waarvoor hij dan ook onder behandeling was, omdat hij zijn ervaringen in Indonesië nog steeds niet kon verkroppen. Dan zocht hij rust en ging met zijn maatje Toon op de Maas vissen in hun roeibootje. Samen zeiden zij op een dag geen 100 woorden en staarden alleen maar naar hun dobber, totdat een van de dobbers onderging. Het ging hem niet om de vis, maar het dobberen op het water, dat gaf hem de rust die hij nodig had om het verleden te kunnen vergeten.
“Jan,” zei Toon, “heb je in de krant gelezen vanmorgen dat er een niet afgebouwd motorvletje te koop staat in Vlijmen? Als we dat eens kopen en samen afbouwen?” Ze pakten de hengels in, roeiden naar de haven en gingen kijken. Het was toch in de buurt en ze hoefden niet eerst naar huis. De boot was al aardig groen geworden, zolang lag hij al op de kant. Na een vluchtige inspectie besloten ze een bod te doen en na een kwartier was het hun boot.
Elke dag en avond die ze hadden werd eraan gewerkt; na acht maanden hard werken was hij zover dat hij in het water kon en dat zou zaterdag gebeuren.
Ria, de vrouw van Jan, vroeg of hij donderdagmorgen mee naar de markt kon - dat was vlakbij - want er moesten aardappels gehaald worden. “Geen probleem,” zei hij, “maar ik wil ‘s morgens eerst even vroeg naar de werf om touw te halen dat ik nog aan de stootwillen moet splitsen. Dan pas ben ik helemaal klaar en dat zou ik graag eerst willen doen, dan is mijn karwei helemaal rond en is mijn hoofd leeg en heb ik volledige rust.”
Het was 10 uur. Ria vroeg: ”Jan, ga je mee?” “Nee nog niet Ria, ga maar vast naar de markt. Ik moet nog twee touwtjes splitsen, dan ben ik helemaal klaar!” Nadat Ria haar boodschappen bij elkaar had dacht ze: “Ik loop alvast met die zware aardappels Jan tegemoet.”
Maar Jan was nog nergens te bespeuren, ze liep de brandgang in tot aan hun poort. Met haar elleboog deed ze de klink naar beneden en met haar voet de deur, maar die ging niet helemaal open. Ze wrong zich door de opening en botste tegen haar Jan aan, die zich aan zijn laatste stukje touw had verhangen. Op dat moment herinnerde zij zich de woorden die Jan ‘s morgens zei: ”Ik wil vandaag helemaal klaar zijn met alles en mijn hoofd leeg hebben, dan pas heb ik de rust waar ik al jaren zo naar verlang!”
De kerk was afgeladen vol, toen kon je pas goed zien hoe Jan gewaardeerd werd bij zijn familie en collega`s van de werf.
Wij hopen dat Jan nu zijn rust bij de Heer voor altijd gevonden heeft!
