"Zoona! Hij zit er binnen!" Die kreet hoor je 's-zondagsmorgen in het begin van de jaren vijftig van de vorige eeuw vrij regelmatig door de Westerhovense Dorpstraat schallen. Het kleine Westerhoven kent immers twee verenigingen van handboogschutters. Zo is er "l'Union Fraternelle". Die schieten bij het café van Hein Schel (Neutkens), het huidige café Het Centrum. Het andere illustere gezelschap is "St. Sebastiaan" en heeft de schietbanen bij het café van Nard Daris.
Vandaag de dag zien we bij schietwedstrijden een heel arsenaal van gesofisticeerde handbogen. Van compound tot recovery exemplaren en van alles daar tussenin. Maar in die tijd hechtten onze Westerhovense schutters nog steeds aan de oude vertrouwde composietboog.
Dat exemplaar wordt al gebruikt in 1066 bij de slag van Hastings. De troepen van de Franse Willem de Veroveraar trakteerden de soldaten van de Engelse koning Harold op een spervuur van pijlen. Het heeft geen effect, omdat de Engelse koning zijn troepen laat schuilen onder een aaneengesloten dek van schilden. Maar - aldus sommige vertellingen - als een verdwaalde pijl in zijn oog terechtkomt, stort hij dodelijk gewond van zijn paard en sterft ter plekke. De strijd is beslecht en Willem wordt ook tot koning van Engeland gekroond.
De handboog die onze Westerhovense schutters gebruiken, is dan ook een boog in zijn meest essentiële vorm. Het heeft geen vizier of andere attributen. Neen, gewoon een licht gebogen glad geschuurde stok met veelal een kattendarm als pees.
Het spreekt vanzelf, dat je over de nodige vaardigheden en technieken moet beschikken om een goede schutter te worden. De zonen van Nard Daris hebben dat met de paplepel ingegeven gekregen. Nard zelf is een goede schutter, maar in dit geval zijn de leerlingen snel beter dan hun meester. Uiteindelijk worden de zes(!) zonen (Harrie, Piet, Frans, Adriaan, Leo en Walter) zelfs tweede bij het Nederlands kampioenschap in 1957 in het Limburgse Boukoul. Een prestatie van jewelste.
Zo'n prestatie kan alleen behaald worden door eindeloos te oefenen. En dat doen de gebroeders Daris heel veel en heel vaak. Achter hun café ligt een echte 25 meter schietbaan met aan elke kant twee doelen. Door de week lopen de schutters heen en weer. Maar 's-zondags wordt er vanaf één kant geschoten. Dan komt de jeugd als 'pijlendrager' in beeld.
Uiteraard levert dit voor ons een extra zakcentje op. Immers alleen de zon gaat voor niks op. Natuurlijk kennen we onze 'klanten' en weten wie altijd het meeste fooi geeft. Van de altijd vrolijke Tinuske van den Dungen krijg je gewoonlijk een dubbeltje. De meest royale is de goedlachse Piet Adriaans. Hij geeft altijd een kwartje! Dat is vijf keer zoveel als ons 's-zondags tractement. Maar het meeste geld kunnen we verdienen bij de officiële wedstrijden.
St. Sebastiaan heeft in 1957 de titel van reservekampioen binnengehaald. Als beloning krijgt St. Sebastiaan de eer, het daaropvolgende jaar, de Brabantse Kampioenschappen te organiseren. Als toernooiveld wordt het voetbalterrein van ZSC omgebouwd. Aan de Riethovense kant worden een vijfentwintigtal grote pakken stro gezet met daarop de blazoenen. Op strategische plekken worden schampschotten gezet. De juryleden en de pijlendragers kunnen zo veilig hun werk doen.
Met een aubade van Fanfare Irene wordt het evenement geopend.
Al snel hebben wij, als pijlendragers, in de smiezen dat de schutters uit het oosten van Brabant de meest royale zijn. Die uit West-Brabant hebben kennelijk een beetje de Zeeuwse inborst. "Ze zen zuunig". Desalniettemin verdienen we een aardig centje.
Dan is het middag. We krijgen een broodje kaas toegestopt en een glas Exota limonade. Wat een traktatie. Die middagpauze gebruiken we ook om het tot dan verdiende geld vast veilig thuis op te bergen. De namiddag wedstrijden verlopen in een vrolijke en gezellige drukte. Wij, als pijlendragers, kunnen weer een mooi centje verdienen. Rond vijf uur zijn de wedstrijden afgelopen. Met veel ceremonieel zijn aan de kampioenen de bekers uitgereikt. Vriendelijk worden wij bedankt en kunnen naar huis.
Mijn vader is een man met een heel groot rechtvaardigheidsgevoel. Hij kent de parabel van Jezus, over de beloning van de werkers in de wijngaard. Daar zal hij ons ook deelgenoot van maken. Samen met mijn twee broertjes moeten we al ons verdiende geld op tafel leggen. Dat telt hij zorgvuldig en maakt er drie stapeltjes van met dezelfde nominale waarde. Elk van ons krijgt dus evenveel.
Het eindtotaal verbaast ons. Meer dan vijf gulden! Daarmee kun je bijna de hele snoepwinkel van Toon Job leegkopen. Of misschien zelfs een nieuw klapperpistool. Maar dat vindt ons vader geen goed idee. "Alles in je spaarpotje" is zijn onverbiddelijk verdict.
Maar, die onverwachte rijkdom speelt natuurlijk voortdurend door je gedachten. Bij boekhandel Priem in Valkenswaard ligt een nieuw stripboek in de etalage: "Kuifje in Afrika". Het wordt mijn eerste zelfgekocht boek. Er zullen er daarna nog talloze volgen. Ook mijn andere broers vinden Kuifjes avonturen amusant. Het boek wordt letterlijk stuk gelezen. Uiteindelijk belandt het ergens in een 'rond archief'. Eeuwig zonde natuurlijk, want als je dat exemplaar vandaag de dag nog kunt kopen, moet je duizenden euro's spenderen. En zoveel kun je met pijlen dragen echt niet verdienen.
Vanwege hun succesvolle carrière's bouwen "de Darissen" aan het begin van de jaren zestig van de vorige eeuw, naast hun café, een overdekte schietbaan. Het is een mooie en ruime accommodatie met zelfs vier doelen. Aan de zijkanten is die gedecoreerd met de prijzenkasten. Een enorme hoeveelheid en variatie van glinsterende bekers, eremedailles, lauwerkransen en andere onderscheidingen, straalt je tegemoet. Het is het tastbare resultaat van de geweldige prestaties, die de getalenteerde Westerhovense schutters op wedstrijden en toernooien steeds weten neer te zetten, en van hoe zij hun tegenstanders weten te overklassen.
Deze accommodatie is - qua omvang - ook perfect voor allerlei feestelijke gebeurtenissen. Er zijn veel polonaises gelopen met carnaval. Er is smakelijk gegeten en gedronken bij trouwerijen en jubilea. Duizenden kopjes koffie geschonken bij de koffietafel bij de uitvaarten.
Maar daags erna, zoeven de pijlen van de boogschutters weer door deze ruimte. Die vliegen in een super strakke baan en landen met een doffe plof in de blazoenen. Er wordt immers voortaan geschoten met compoundbogen. Moderne technieken helpen de boogschutters om tot nog betere resultaten te komen.
Maar andere tijden brengen ook andere interesses en nieuwe vormen van vrijetijdsbesteding. Zienderogen loopt het aantal leden van deze handboogvereniging terug. Bij de eeuwwisseling zijn nog maar een drietal schutters actief. Kort nadien heft de vereniging zichzelf op! Een roemruchte periode wordt definitief afgesloten.
Meer dan een halve eeuw heeft Dorie Aalbers zowel het café als de schietbaan, maar ook de schoenwinkel en het postkantoor beheerd. Zowaar een prestatie van formaat. Een wat ongelukkige val beperkt haar mobiliteit zodanig, dat zij noodgedwongen moet stoppen met al haar activiteiten. Zij beleeft nog enkele mooie jaren in het bejaardencentrum in Bergeijk. Op 27 maart 2016 overlijdt zij op vijfentachtigjarige leeftijd. Westerhoven treurt om het verlies van een eminente inwoonster.
Na het overlijden van mevrouw Aalbers wordt de totale accommodatie verkocht. Het café, dat meer dan honderd jaar lang een centrale plaats heeft gehad in de Westerhovense sociale- en economische samenleving, wordt gesloten. Gelukkig blijft het pand behouden. Het wordt omgebouwd tot een fraai karakteristiek woonhuis.
Zoals een pijl bijna geruisloos en onzichtbaar naar zijn doel vliegt, zo verdwijnt St. Sebastiaan vanuit het dorpsbeeld de geschiedenis in. Het "Zoona! Hij zit er binnen!", zal nooit meer door de Dorpstraat klinken.
Dit verhaal verscheen eerder in dorpsblad de MikMak (opent in een nieuw tabblad) (1 juni 2025).