De Tilburgse ondernemer Gerardus Broeckx zocht in 1884 een vrouw. Niet zo vreemd: hij was net weduwnaar geworden. En wie zou er anders voor de kinderen moeten zorgen die er nog waren overgebleven in zijn gezin?
De moederlijke zorg over de kinderen. De afzender van de huwelijksadvertentie die op 29 november 1884 verscheen in de Provinciale Noordbrabantsche en ‘s Hertogenbossche Courant wond er geen doekjes om: dat zou de taak worden van zijn nieuwe echtgenote. In geen enkel opzicht vreemd in een tijd waarin de man doorgaans werkte en de vrouw thuis voor de kinderen zorgde.
Hoe weten we dat ene Gerardus Broeckx achter die anonieme advertentie zat? Onderaan is zijn naam gekrabbeld door iemand die werkte op de administratie-afdeling van de krant, als teken dat het verschuldigde bedrag voor de plaatsing was voldaan. Precies dat exemplaar van de krant zou ruim een eeuw later worden gescand door de Koninklijke Bibliotheek. Daardoor valt (soms) te achterhalen wie er achter een contactadvertentie schuilging.
Prominente ondernemer
In dit geval dus Gerardus Stephanus Broeckx, geboren op 26 december 1844 in Tilburg. Hij begon als banketbakker (confiseur) aan de Heuvelstraat, maar verkocht veel meer dan brood: uit advertenties blijkt dat hij ook groenten, vruchten, ijs, siropen en vis aan de man bracht. Broeckx was ook lid (en later erelid) van de Handelsreizigersvereeniging Noord-Brabant en oud-ondervoorzitter van de Nederlandsche Bond van Handelsreizigers. Hij was wat je noemt een prominente Tilburgse ondernemer.
Maar we richten ons even op het liefdesleven van Broeckx. We weten dat hij in 1872 trouwde met de 24-jarige Marianna Lucas uit Den Haag. In de jaren die volgden zou het echtpaar worden achtervolgd door ongekende rampspoed. Eerst werden twee dochters geboren: Elisabeth (1873) en Anna (1876). De derde, Catharina (1877), overleed vijf maanden na haar geboorte. In 1877 volgde nog Teresa, die een jaar later overleed. In 1879 kwam de eerste zoon, Theodore, die niet ouder werd dan drie jaar. In 1880 volgde een dochter die ook Catharina werd genoemd. In 1881 zag Cornelia het levenslicht. In 1884 werd de ramp voor Gerardus compleet: zijn vrouw Marianna overleed, slechts dertig jaar oud. Dat jaar stierf ook nog Catharina van inmiddels vier jaar. Marianna had voor haar dood nog dochter Augusta ter wereld gebracht, maar ook zij zou overlijden, 22 maanden jong. In elf jaar tijd was Gerardus vijf kinderen en zijn echtgenote verloren.
Eene goede zaak
In het jaar dat hij zijn vrouw verloor, verkocht Broeckx zijn winkel aan de Heuvelstraat en vestigde hij zich in de Kloosterstraat in Tilburg. Hij begon er een fabriek waar hij mineraalwater en limonades maakte. Ook handelde hij in likeuren en cognac. Het was ‘eene goede zaak’ die hij vermeldde in de huwelijksadvertentie die hij op 29 november liet plaatsen in de krant. Het zou te veel zijn gevraagd om naast het leiden van een fabriek ook nog zijn overgebleven drie kinderen groot te brengen. Vandaar de jongedame met ‘beschaafde manieren’ die hij zocht om uit 'Christelijke liefde' de zorg voor de kinderen op zich te nemen. Een partner zoeken in de krant, zeker in gelovige kringen waar gemeend werd dat je beter niet kon ingrijpen in het pad dat God voor je had uitgestippeld, was weliswaar gebruikelijker aan het worden maar nog altijd ongewoon. Voor weduwen en weduwnaars was het echter een prima kanaal om een nieuwe ware te vinden. Zeker als er kindermondjes te voeden waren. Het alternatief was vaak de economische ondergang.
Inmiddels weten we dat Gerardus Broeckx op 15 oktober 1886 in Baarn hertrouwde met Cornelia Schimmel uit Leiden. Hoe hadden ze elkaar leren kennen? Was haar oog op de advertentie gevallen? Het zou goed kunnen, maar we zullen het nooit weten. Hoe dan ook zou het een kinderloos huwelijk blijven dat duurde tot 22 maart 1899, de dag waarop Gerardus na een leven vol hartzeer overleed aan een hartinfarct.
