Van 2006 tot 2017 schreef Henk Beijers als coördinator van de historische werkgroep van de Heemkundekring Schijndel de rubriek 'Historische nieuwtjes' voor het Schijndels Weekblad. Daarin bracht hij zijn lezers op de hoogte van bijzondere archiefstukken die nieuw licht werpen op de geschiedenis van Schijndel.
Even geen attentiestenen maar iets totaal anders.
Marijn Ligtenberg, lid van de historische werkgroep, speurt wekelijks met grote ijver naar informatie over Schijndelaren die in het verleden voor de rechter moesten verschijnen of een stevige boete hadden opgelopen. Die vindt hij in het archief van kantongerecht Veghel vanaf 1877. Hij heeft al honderden dossiers in handen gehad en het is indrukwekkend wat hij tegenkomt en uiterst nauwkeurig digitaal vastlegt.
Een eenvoudige analyse
De bewerkingen zijn zo uitgevoerd dat iedere onderzoeker meteen het rolnummer van het dossier te zien krijgt, vervolgens de datering van de rechtszitting, gevolgd door de naam of namen van de gedaagden tegen wie een klacht is ingediend voorzien van de leeftijd, zijn of haar beroep en vaak het gehucht erbij vermeld waar hij of zij woont, de omschrijving van de klacht en ten slotte het vonnis bestaande in een geldboete en/of gevangenisstraf.
Het type klachten is ook veelzeggend en illustreert toch een beetje de tijdgeest van toen en het normen- en waardenpatroon wat men hanteerde. Zo werden bv. in 1877 de nodige bekeuringen geregistreerd waarvan de volgende voorbeelden: het stoken van vuur in een mastbos leverde een geldboete op, ook werd het allesbehalve gewaardeerd dat iemand een wild- of hazenstrik plaatste van koperdraad, de voerman die een kar bespannen met twee honden onbeheerd langs de ‘openbare kunstweg’ liet staan riskeerde een boete, de smiecht die het waagde op de Meijldoorn te velde staand gras af te snijden kreeg er van langs, iemand die een stapel hoepels had opgestapeld langs de Zuid Willemsvaart zonder vergunning kon ook de dans niet ontspringen. Je vee los laten lopen op andermans grondgebied werd je niet in dank afgenomen. Een achteloze visser die met allerlei middeltjes eerst de vis in het viswater bedwelmde om hem daarna te vangen werd bestraft. Voorts werd een dader betrapt en door de rechter teruggefloten die de voor zijn voertuig gespannen hond moedwillig kwelde, pijnigde en mishandelde. Een stevige reprimande volgde voor een landbouwer die een paard bezat dat door een besmettelijke ziekte was getroffen nl. de ‘kwade droes’ en hij werd vervolgens in de kraag gegrepen omdat hij dit niet had gemeld bij de burgemeester enz. enz..
Wil je er meer van weten….ga naar mijn website www.henkbeijersarchiefcollectie.nl onder de rubriek ‘archief Veghel’. Je kunt ook in het googleblokje rechtsboven een familienaam intikken en bekijken wat vervolgens op je PC-scherm verschijnt en dan doorklikken. Wat de familienamen betreft is men niet altijd ‘spellingvast’ en hanteerde men diverse schrijfwijzen.
Is je belangstelling gewekt en wil je weten of je grootvader, overgrootvader of iemand anders uit de familie ooit een ‘gele of rode kaart’ heeft gekregen, hoe oud hij toen was, welk beroep hij uitoefende en waar hij woonde of werkte……in die dossiers vind je alles terug. Met grote dank aan Marijn Ligtenberg.
Rolnummer 18
Rechtszitting 8 april 1897
Hendrik van Gils, Hoofd der School te Wijbosch gemeente Schijndel, 37 jaar.
Klacht: a. Op 30 oktober 1896 ’s middags circa kwart voor drie te Schijndel, ter plaatse genaamd de Akkers, een tiental kippen en een haan, aan hem beklaagde toebehorende, te hebben laten lopen op een bezaaid stuk grond van de landbouwer Adriaan Mathijs Verhagen te Schijndel, zonder daartoe gerechtigd te zijn; b. Op 2 november 1896 ’s morgens circa kwart voor twaalf te Schijndel, ter plaatse genaamd de Akkers, een veertiental kippen en twee hanen aan hem beklaagde toebehorende te hebben laten lopen op een bezaaid stuk grond aan de landbouwer A.M. Verhagen te Schijndel, zonder daartoe gerechtigd te zijn.
Vonnis: Twee geldboetes van drie gulden elk.
Oorspronkelijke publicatiedatum: 9 oktober 2015 (nr. 78)