Van 2006 tot 2017 schreef Henk Beijers als coördinator van de historische werkgroep van de Heemkundekring Schijndel de rubriek 'Historische nieuwtjes' voor het Schijndels Weekblad. Daarin bracht hij zijn lezers op de hoogte van bijzondere archiefstukken die nieuw licht werpen op de geschiedenis van Schijndel.
In het verre verleden werden heel veel getuigenverklaringen opgeschreven die vaak werden afgelegd door oudere inwoners van Schijndel. Het zijn veelal verklaringen van zeer uiteenlopende aard. In de komende ‘historische nieuwtjes’ zullen we wat tipjes van die historische sluier oplichten. Spectaculair zijn ze zeker niet, maar ze geven wel een beeld van wat er in de vroegere historie zoal speelde. Ze zijn alle gedateerd in de 17e eeuw en, gezien het handschrift, slechts toegankelijk voor geroutineerde oud-schrift-lezers. Het zal de lezer daarbij opvallen dat de voornamen en familienamen in de echte oude spelling staan weergegeven. Stamboomonderzoekers die op zoek zijn of gaan naar Schijndelse families uit het verleden, krijgen daar regelmatig mee te maken. Zo betekent bv. Dirck Aert Dircxss. van Kessel niets anders dan Dirk de zoon van Aart een zoon van Dirk van Kessel als we het in eigentijdse bewoordingen willen vertalen. Hier heb je dus in 1620 in één klap drie generaties van Kessels te pakken. Wie historisch geïnteresseerd is zal ze lezen en wie niets om het verleden geeft zal ze misschien terzijde schuiven. Kijk zelf wat u ermee wilt doen……
Wie was zijn moeder
De schepenen van Schijndel te weten Gijsbert Anthonis Smits en Aerdt Jans Geerlings wordt gevraagd nader onderzoek te doen, waarna ze in de burgerlijke stand van die dagen duiken om te achterhalen wie de werkelijke moeder is van een bepaald persoon. Ze leggen op verzoek van Henrick Ariens van der Aa en Delis Corsten van der Aa een nadere verklaring af, dat Dirck de zoon van Aert Dircxss. van Kessel is verwekt bij een zekere Marijken dochter van Willem Geerings en dat de vader van deze Aert een inwoner is van Schijndel. Gedateerd 20 januari 1620.
Details over een jong paard
Voor de schepenen van Schijndel Dirck Dircxss. van Kessel en Lambert Symons van der Haigen verschijnt een zekere Cornelis Servaessen een jongeman van 27 die is opgeroepen een eerlijke verklaring af te leggen op verzoek van een andere dorpsbestuurder nl. Gijsbert Antonis Smits. Cornelis kan zich kennelijk nog heel goed herinneren dat er een ‘root bruijn jonck henxtperdt’ was verkocht, dat in mei jongstleden twee jaar oud was geworden. Het had de nodige witte haren op het voorhoofd, een zwarte staart en zwarte manen. Verder waren er volgens hem geen bijzondere kenmerken te melden. Gedateerd 21 januari 1620.
Oneerlijk verdeeld
Mechtelt is een weduwe van 70 jaar en is gehuwd geweest met een zekere Henrick Denis. Haar is gevraagd om op verzoek van Luijcas Henrick Denis getuigenis der waarheid te komen afleggen. Dat doet ze. Ze vertelt nl. dat haar man haar eens verteld had, dat hij destijds tegen een zekere Frans Goortss. 90 gulden had geboden op een paard, maar dat de verkoper het niet eens was met de geboden prijs. Henrick had gehoopt geld van zijn ouders te krijgen, maar dat feest ging niet door. Hij zou zelfs helemaal niets gekregen hebben in tegenstelling tot broer en zus. Jan Denis had 40 gulden ontvangen uit de erfenis van zijn moeder. Peterken zijn zus had ook het een en ander gehad nl. een schrijn, een rok en een ‘huijck’. Henrick had op zijn sterfbed aan Mechtelt gevraagd om dit alles na zijn dood voor de familie te bevestigen. Toen Jan Denis ziek op bed lag is Mechtelt bij hem geweest, op het moment dat ook de vrouw van Jan in de kamer aanwezig was en heeft toen dit relaas aan hem doorverteld.
De toenmalige schepenen Henrick Willems van Oetelaer en Aert Jans ondertekenen deze akte. Gedateerd 19 december 1619.
Verklaring van enige termen
een schrijn = kist of kastje voor het bewaren van kostbaarheden
een huijck = een kapmantel of falie, sluier e.d.
[Bron: Schepenbank Schijndel BHIC toegang 5122 inventarisnummer 87 folio 1 en 2]
Oorspronkelijke publicatiedatum: 4 maart 2010 (nr. 25)