Van 2006 tot 2017 schreef Henk Beijers als coördinator van de historische werkgroep van de Heemkundekring Schijndel de rubriek 'Historische nieuwtjes' voor het Schijndels Weekblad. Daarin bracht hij zijn lezers op de hoogte van bijzondere archiefstukken die nieuw licht werpen op de geschiedenis van Schijndel.
Attentiestenen
Sinds 2014 prijken op diverse plaatsen in en om het centrum van Schijndel in het plaveisel diverse attentiestenen van meestal verdwenen monumenten met een korte historische omschrijving. Onlangs is besloten de historische context van die gebouwen ook te publiceren in het Schijndels Weekblad, ook al zijn ze terug te vinden op de website van www.historisch-schijndel.nl die misschien niet zo snel geraadpleegd wordt. Het weekblad is net een iets ander medium om nog weer eens uitdrukkelijk bekendheid te geven aan dit stukje Schijndelse historie, zij het in een verkorte versie.
In deze aflevering: het oude patronaatsgebouw
Een verborgen kokertje
In het voormalige bibliotheekgebouw in de Kluisstraat dat later naar Steeg 9 zou verhuizen, was een gevelsteen ingemetseld, die ons herinnerde aan het oude patronaatsgebouw uit 1907. Op dit fraaie tegeltableau staat: "Sanctus Servatius Patronatus Schijndel". Bovendien stuitte men op een fraaie perkamenten oorkonde die was opgemaakt ter gelegenheid van de eerste steenlegging van het patronaatsgebouw Sint Joseph op 13 mei 1907. De oorkonde zat verborgen in een kokertje met daarin het perkamenten archiefstuk. De tekst luidde als volgt:
“In de naam des Vaders en des Zoons en des Heiligen Geestes Amen. Op heden, den feestdag van St.Servatius, in het jaar onzes Heeren negentien honderd en zeven toen Z.H.Pius de Tiende de Kerk Gods bestuurde en Z.D.H. Mgr. Wilhelmus van de Ven Bisschop van ’s-Hertogenbosch was, in het negende jaar der Regeering van H.Majesteit Wilhelmina Koningin der Nederlanden , ten tijde der H.Missie, is van dit Sint Josephs Patronaatsgebouw de eerste steen gelegd door de Zeereerwaarden Heer Norbertus Willibrordus Leonardus Baekers, pastoor der St. Servatiusparochie, in tegenwoordigheid van de Weleerwaarde Heeren Jacobus van der Vleuten en Adolphus Adrianus Josephus Karthon, kapelaans en Johannes Franciscus Maria Sanders, rector der Zusters van Liefde, van de heeren Kerkmeesters Franciscus Manders, Henricus P. van Liempd, Johannes Verhagen en Antonius van Heertum, de bouwmeesters Joseph Cuijpers en Jan Stuijt, den hoofdopzichter Jac. Heemskerk, den opzichter Arnoldus Merks, de aannemers Marinus de Koning en Arnoldus van de Laar en vele belangstellenden, ten blijke deze oorkonde is onderteekend, Schijndel XIII mei MCMVII en 20 handtekeningen”.
Bouw, functie en sloop van het patronaat
De bouw is dus voltooid in 1907. Het leende zich uitstekend voor ontspanning van katholieke jongeren, een uitgesproken parochiële functie voor vieringen, lezingen, conferenties en recreatieve en culturele activiteiten voor de jeugd zoals filmvoorstellingen en toneeluitvoeringen en er was zelfs een kegelzaal in gevestigd. Je zou het een stille getuige kunnen noemen van het toenmalige ‘rijke roomse leven’. Het ontwerp was van architect Stuijt, werd gebouwd door de firma Van der Heijden uit Boxtel en voor WO II heeft de Schijndelse architect Van Liempd er nog een nieuwe vleugel aan gezet. In 1936 is er een hekwerk geplaatst en is zelfs een overdekte rijwielplaats gerealiseerd.
Tijdens WO II [1940-1945] is het patronaat gevorderd door de Geallieerden en werd ingericht als stafgebouw voor de militairen. Na 1945 is het herstel van de oorlogsschade ter hand genomen en tiidens de restauratie van de Servatiuskerk deed het patronaat dienst als ‘oratorium semi publicum’, waarvoor een aparte zaal werd ingericht. Later was er de Lagere Technische School [LTS] gehuisvest. In 1968, het jaar waarin de muziekschool is opgericht, trok die er in, ook al was het daar qua indeling en outillage niet direct een ideaal gebouw voor. Beneden was de danszaal maar daar zaten geen kleedruimten bij. Kinderen die voor muzieklessen kwamen moesten door de gang waar anderen voor de dansles zich om moesten kleden. De afbraak van het gebouw dateert uit 1984.
Bronvermelding:
- Henk Beijers e.a. Het Schijndelse Landschap [uitgave 2003] pagina 203
- Henk van den Brand in: Rond die Cluse jrg.19 no.2 [uitgave 2012]
- Parochie-archief Servatiusparochie inv.nrs. 204 t/m 211
- Collectie Theo van den Dungen [heemkamer kast 3]
Oorspronkelijke publicatiedatum: 30 oktober 2015 (nr. 79)