Van 2006 tot 2017 schreef Henk Beijers als coördinator van de historische werkgroep van de Heemkundekring Schijndel de rubriek 'Historische nieuwtjes' voor het Schijndels Weekblad. Daarin bracht hij zijn lezers op de hoogte van bijzondere archiefstukken die nieuw licht werpen op de geschiedenis van Schijndel.
Attentiestenen
Sinds 2014 prijken op diverse plaatsen in en om het centrum van Schijndel in het plaveisel diverse attentiestenen van meestal verdwenen monumenten met een korte historische omschrijving. Onlangs is besloten de historische context van die gebouwen ook te publiceren in het Schijndels Weekblad, ook al zijn ze terug te vinden op de website van www.historisch-schijndel.nl die misschien niet zo snel geraadpleegd wordt. Het weekblad is net een iets ander medium om nog weer eens uitdrukkelijk bekendheid te geven aan dit stukje Schijndelse historie, zij het in een verkorte versie.
In deze aflevering Villa Colorito.
Bouwgeschiedenis en kenmerkende aspecten
Op 3 juni 1910 schrijft de heer Frits Bolsius op briefpapier van architect P.G.Buskens Molenstraat 97 te Nijmegen met als chef-de-bureau de heer J.P.W. Bieling aan B&W van Schijndel het volgende: “Weledelachtbare Heeren – ondergetekende Frits Bolsius te Schijndel verzoekt beleefd vergunning tot het bouwen eener villa aan den Provincialen weg op een terrein kadastraal bekend Gem. Schijndel Sectie D no. 3542 volgens bijgaande tekeningen en omschrijving."
Uiteraard is die bouwvergunning aan hem verleend, is men met de bouw begonnen en in 1911 verrees een prachtige villa van maar liefst drie verdiepingen. In een krantenartikel uit 1993 wordt ‘huize Colorito’ betiteld als een plechtstatige villa, een soort sprookjeshuis met een geweldige uitstraling, waarvan de bouwkosten ca. 35.000 gulden bedroegen.
Villa Colorito, Hoofdstraat 119, is uitgevoerd in ‘Jugendstil’. Naast de leien dakbedekking betekende dit dat veel ornamenten en tierlantijnen waren aangebracht, zoals bv. een hoog torentje met een sierlijk uitgevoerd dakje en een bel die het overigens helemaal niet deed. Het had allemaal een zuiver decoratieve functie. De villa was allesbehalve onderhoudsvriendelijk, zowel wat het interieur als het exterieur betreft.
Het ademde echter wel een heel aparte sfeer, helemaal omgeven door weelderige plantengroei, een adembenemende bloemenpracht en prachtige bomen. Het interieur werd gekenmerkt door hoge plafonds met allerhande sierlijke gipsen ornamenten. Een grote centrale open haard was de enige warmtebron op de benedenverdieping. Ter herinnering aan de jacht heeft de bouwer een groot glas-in-lood-raam laten aanbrengen met de afbeelding van de heilige Hubertus als patroonheilige van de jacht en de jagers. Jagen was immers een van de favoriete bezigheden van Frits Bolsius, maar ook zijn broers trokken naar diverse jachtterreinen om met een mooie buit terug te keren.
Granaatweken en de periode daarna
Tijdens de Tweede Wereldoorlog is in de periode van de bekende ‘Schijndelse granaatweken’ [17 september-23 oktober 1944] deze imposante villa door maar liefst acht voltreffers behoorlijk beschadigd. In het kader van de wederopbouwplannen is het huis toen provisorisch hersteld. Als gevolg van de reconstructie van de Hoofdstraat is in de jaren ’50 van de 20e eeuw een deel van de tuin onteigend.
In 1954 overlijdt Frits Bolsius en blijft zijn weduwe in de villa wonen. Enige jaren later is een aannemer in de arm genomen om een kostenbegroting op te stellen gericht op een volledige restauratie. Van een algehele restauratie is uiteindelijk toch afgezien. Het achterstallig onderhoud nam na verloop van tijd dusdanige vormen aan dat het de familie Bolsius boven het hoofd groeide. In 1977 overlijdt de weduwe Bolsius-Verstraaten en de kinderen overwegen sterk het pand te verkopen. Allereerst is gedacht aan de gemeente Schijndel, maar die zag van de koop af. Ten slotte was het aannemer Timmermans-van der Heijden, die als buurman de villa kocht, maar vanwege de ontsluitingsweg die nodig was voor hun bedrijf in 1978 overging tot sloop.
Het besluit van de firma Timmermans-van der Heijden om tot sloop over te gaan en ter plekke winkels met flats neer te zetten maakte veel tongen los en de commentaren waren dan ook niet van de lucht. Op het gemeentehuis lagen al schetsplannen op tafel, maar volgens de toenmalige burgemeester, verkeerde alles nog in een prille fase en kon er nog van alles veranderen, alhoewel de Schijndelse bestuurders de concept-plannen niet onacceptabel vonden. Vernieling van het leegstaande pand bleef niet uit.
Een groep jongeren in Schijndel, die waren aangesloten bij de in 1975 opgerichte ‘Stichting Etcetera’, hadden een duidelijk streven om een open jongerencentrum te realiseren. Ze grijpen hun kans en stellen de gemeente voor het leegstaande pand van eigenaar Timmermans-van der Heijden te kopen en het vervolgens te bestemmen voor de jeugd, verwijzend naar soortgelijke acties in omliggende dorpen als Sint Michielsgestel, Boxtel, Veghel en Berlicum. Ze verspreiden een eigengemaakt pamflet onder de bevolking waarin ze de Schijndelse overheid verwijten maken over laksheid en gebrek aan invoelingsvermogen ten aanzien van de wensen van de jongeren in het dorp. Gedane beloften die zijn gedaan tijdens de gesprekken die al drie jaar op rij gaande waren, zouden niet nagekomen zijn tot irritatie van de jongelui. Ten aanzien van hun kraakactie stellen ze onomwonden aan alle Schijndelaren: “Dit doen wij niet voor de lol of sensatie maar is bittere ernst’.
Gemeenschapshuis ‘in den Herd’ was niet acceptabel voor de jongeren want daar zouden ze geen lokaal voor zichzelf hebben en bovendien was het daar verboden een spijker in de muur te slaan. Een eigen ruimte was voor die groepering onontbeerlijk zoals o.a. blijkt uit een rapportage over het Open Jongerenwerk. De krakers hebben hun actie pas na 24 uur gemeld bij de politie. Uit een krantenartikel getiteld ‘Kraakactie beëindigd door sloop van villa’ valt af te leiden dat de kraakactie en de bezetting van de villa Bolsius na 2 ½ week ten einde is gekomen. Het kon ook moeilijk anders want terwijl de acht krakers nog bezig waren hun spullen in veiligheid te brengen begon het aannemersbedrijf met de sloop.
De ontruiming verliep ordelijk. De krakers gaven gemeente en aannemer nog wel een snier mee door openlijk te verkondigen: “ Schijndel is een conservatief dorp behalve als het om slopen gaat”. Op de dag van de sloop werd de krakersgroep ontvangen op het gemeentehuis door de loco-burgemeester, aan wie ze hun gastenboek aanboden, want tijdens hun verblijf in de villa waren er niet minder dan 630 mensen op bezoek geweest.
Binnen het gemeentehuis ontspint zich een discussie over het al of niet plaatsen van de villa op de monumentenlijst. Helaas….men is het er niet over eens kunnen worden en sloop volgde.
Na afbraak van de villa is begonnen aan de bouw van enige flats en een winkelpand waarin achtereenvolgens de bedrijven werden gevestigd van Torro, daarna Edah en nu supermarkt Plus.
Voor meer informatie: zie de website van Historisch Schijndel.
Oorspronkelijke publicatiedatum: 25 juni 2015 (nr. 73)