Het is maar een klein en onoogelijk manneke. Parmantig stapt hij door de Dorpsstraat. Zijn zondagse kleren aan en zijn hoedje fier op zijn kopke. Een glimlach speelt rond zijn zuinig mondje. Ja hij is goed geluimd. Weer gewonnen met biljarten en het gebruikelijke overwinning borreltje heeft hem goed gesmaakt.
Samen met zijn oudere broer Tinus en zijn zussen Drieka en Betje, wonen zij in een wat scheefgezakt oud boerderijtje aan het eind van de Dorpsstraat. Neutkens is eigelijk hun familienaam, maar iedereen kent ze niet anders als "de Teuten". Ongetwijfeld heeft Januske met handelen de kost bijeen gescharreld. Maar ook nu op zijn leeftijd van ruim in de tachtig, handelt hij in van allerlei prullaria. Zijn grootste talent en liefde ligt echter bij het stropen. Gewapend met een uit een fietsdynamo gesloopte koperdraad, struint hij bossen en velden af. Vakkundig "leest" hij de vele wildwissels. Strategisch zet hij zijn strikken. Op die manier wordt thuis de veelal eenvoudige en karige warme maaltijd afgewisseld met een sappig konijntje of een smakelijke haas.
Tot groot ongenoegen van zijn twee zusters, heeft hij nog een verzetje waar niemand hem van kan weerhouden. 's-Zondags na de hoogmis het café in om te biljarten. Op zijn leeftijd bibberen zijn handen zo erg, dat van zijn borreltje het meeste ernaast gaat. Maar met biljarten zijn die handen stootvast. Aan mijn vader kun je merken dat Januske gewonnen heeft. Met een nors gezicht werkt hij zijn 's-zondagsmaal naar binnen. Hij heeft verloren van Januske. Hij, die nota bene eens Brabants kampioen is geweest.
Maar Januske heeft - net als iedereen - niet het eeuwig leven. Diep weggedoken onder een paar lederen motorjassen, ligt hij te rillen van de koorts en ellende. In zijn laatste levensdagen wordt hij liefdevol verzorgd en verpleegd door zuster Bernadette, die een paar huizen verderop in dezelfde straat woont.
Dan overlijdt Januske en de burenplicht roept. De sociale cohesie in Westerhoven is heel erg groot. Men is gehecht aan allerlei oude tradities en gewoontes. De burenplicht is daarvan een van de belangrijkste. In die tijd hebben we in Westerhoven van de DELA nog nooit gehoord. Dat hoeft ook niet, want in Westerhoven zorgen de mensen altijd al voor elkaar. Met eerbied voor het verleden, worden de aloude gewoonten en gebruiken gerespecteerd en in ere gehouden.
Maar ja, Januske is een "jonkman". Vandaag de dag heet dat vrijgezel. Volgens de regels van de burenplicht betekent dat, dat dus ook de vrijgezellen van de buurt, de uitvaart en begrafenis op zich moeten nemen. Dat is voor ons als 14-, 15-jarige buurjongens wel een heel bijzondere taak. En een graf graven? Ja dat is op het Westerhovense kerkhof niet zo eenvoudig. Het kerkhof ligt relatief laag en het grondwater onevenredig hoog. Maar het lukt ons toch. Geadviseerd door onze ouders worden ook de andere verplichtingen, voltooid, zoals het "aanzeggen" van het overlijden en de dag en het uur van de uitvaart.
Op de dag van de begrafenis verzamelen dus de buurjongens zich bij het sterfhuis. We hebben, ondanks onze jonge leeftijd, allemaal wel al eens een lijk gezien, maar die in de kist leggen is toch wel een geheel nieuwe ervaring. De kist staat op zijn kant in een hoek van het toch wel hele kleine kamertje. Ondanks de beperkte ruimte en het gebrek aan ervaring, lukt het uiteindelijk toch om Januske in zijn kist te leggen. Een van de buurjongens gritst nog snel een stuk sigaar van de asbak en duwt die tussen zijn lippen. "Dat is voor onderweg", is zijn nuchtere reactie.
De zware klok galmt over Westerhoven en de begrafenisstoet vertrekt naar de kerk. De uitvaartmis verloopt toch wel ingetogen. Na de mis is het maar een klein stukje naar het tegenover de kerk gelegen kerkhof. Het met zwart water gevulde graf staart ons naargeestig aan. Na de laatste gebeden en zegeningen moeten we de kist laten zakken. Dat is geen sinecure. We hebben zoiets nog nooit gedaan. Immers een kist met touwen laten zakken vergt wel enige coördinatie en daar hebben wij op onze jonge leeftijd nog geen ervaring mee. Maar, langzaam en behoedzaam laten we de kist zakken. Plotsklaps roept zijn zuster Betje: " Stop... het kruis".
In onze onervarenheid hebben we het kruis nog op de kist laten zitten. Dus wordt de kist voorzichtig weer naar boven gehaald en het kruis eraf genomen. Vervolgens proberen we heel sereen de kist weer te laten zakken. Of het opzet is of een onoplettendheid, maar bij een van ons glipt het touw uit de handen. De kist kantelt en verdwijnt zijwaarts in het donkere water. Door het opspattende water krijgen we smerige schoenen en broeken. Geërgerd fronst de Pastoor zijn wenkbrauwen. Nuchter zegt een van de buurjongens: "Als hij niet gestorven is, is hij nu wel verdronken".
Als we na de gebruikelijke koffietafel de naaste familie nog even gaan condoleren, drukt Betje Teut ieder van ons een blinkende rijksdaalder in de handen. We zijn een hele ervaring en twee weken zakgeld rijker!
Dit verhaal verscheen eerder in dorpsblad de MikMak (opent in een nieuw tabblad) (25 april 2024).