Het klinkt misschien vreemd - kinderen van de pastoor - maar in de 15de en 16de eeuw komt dat in Noord-Brabant regelmatig voor. Onderzoek van hoogleraar Arnoud-Jan Bijsterveld gaf dat al eerder aan en onderzoeker Jan Lange stuit nu in de schepenbank Erp op de opmerkelijke handel en wandel van de familie Van Broeckhoven.
Als pastoor samenwonen met een vrouw is zo gewoon dat je daar ieder jaar een boete voor betaalt vanwege “incontinentia”. Sterker nog, van de tien boeten die de kerk in die eeuwen oplegt, betreffen negen het celibaat. Het lijkt ook voor de gelovigen geen probleem. Zolang hun pastoor er is voor de mis, en voor dopen en begraven, en zich verder niet misdraagt door bijvoorbeeld openbare dronkenschap, is er niets aan de hand.
Vooral pastoors die lid zijn van een religieuze orde (met name norbertijnen) leven openlijk met een vrouw. Hierdoor lijkt het celibaat vooral een mooi streven voor monniken in een klooster, niet van toepassing voor pastoors in hun dorp. Onderzoeker Jan Lange meldt dat hij deze pastoors – samen hun kroost – met enige regelmaat tegenkomt in de schepenbank Erp.
Zoals Erpenaar Johannes Rudolphi Rovers van Broeckhoven, van 1392 tot 1428 rector ecclesie waarvan genoteerd staat dat hij het celibaat overtreedt. “En de Joannes van Broeckhoven [1497-1537] lijkt mij Andries Dircx Van Broeckhoven te moeten zijn; hij is dan pastoor vanaf 1485 tot 1501 in Erp. Hij is een kleinzoon van de eerder genoemde Joannes van Broeckhoven, pastoor 1392-1428”, meldt Jan Lange.
Hetzelfde is het geval met Art/Arnold Rover, rond 1360-1400. Rover is investiet (pastoor) in Erp, met zonen Art Rovers (overleden rond 1382-1387), Willem en Dirck en een zoon genaamd Jan van Enghelen. Dit laatste valt te lezen in 1375; dan wordt van heer Arnold gezegd: vroeger pastoor van Erp. Verder is in 1362 sprake van zoon Wouter of Wellen.
Meerdere kinderen
Ook heer Johannes/Jan – zoon van Rudolphi/Roelofs Rovers van Broeckhoven – heeft meerdere kinderen, ook al is hij van 1392 tot 1428 pastoor in Erp. Of lees mee in het testament van pastoor Andreas van Broeckhoven uit 1500 om inzicht in zijn leven te krijgen. In dat testament regelt hij zijn begrafenis, doet onder meer schenkingen aan de kerk van Erp en zijn bedienaren, aan familie en personeel, waarna hij beschikt over het patronaatsrecht van Erp en als executeurs-testamentair de prior van de Bossche kruisheren en de fraters benoemt. Aan de orde komt onder meer het legaat aan zijn dienstmeid Aleijt Hendriks van Loen. En een regeling voor Christijn, zijn dochter, gehuwd met armiger/schildknaap, Wouter Goessens van Beeck en hun dochter Hilleke.
Het Dodenboek van de Illustere Broederschap van OLV te Den Bosch meldt in 1501-02 de doodschuld betaald voor hem als persoen tot Erp en gezworen broeder.
Meer weten? Klik en kijk dan ook hier op de lijst van de pastoors van Erp.
(Met veel dank aan Jan Lange voor alle medewerking!)
Illustratie via Rijksstudio
