“Hallo Piet, dat ziet er niet best uit.” Met die woorden begroet Willem zijn buurman Piet op de zandweg die achter hun Kranenbroekse boerderijen naar de akkers leidt. Van Piets fiere Belgische trekpaard is slechts een afgepeigerd scharminkel over. De oersterke “knol” hangt in de burries van de platte wagen die vol getast is met hooi. De achterwielen zijn beiden in een diep gat in het karrespoor beland, waardoor de achteras bijna de grond raakt. Piet heeft zijn trotse ruin blijkbaar tot het uiterste aangespoord om de zware wagen uit het dubbele gat te trekken. Willem ziet de striemen op zijn, van het zweet glanzende, billen. Hier en daar ook een spoor bloed…
Piet is duidelijk niet in zijn sas met dit slagveld; zeker niet nu zijn buurman zijn trotse trekpaard ziet falen.
“Zal ik de wagen met mijn “lux” er voor jou uit trekken?” biedt Willem aan. “Voor een doos sigaren is de klus geknapt”. In eerste instantie lijkt Piet zijn trots niet te kunnen overwinnen maar dan kijkt hij Willem uitdagend aan. “Als jij dat met je zwakke lux klaarkrijgt, mag je rekenen op een kloeke kist in plaats van een doos!” In zijn blik kan hij zijn overtuiging van toekomstig falen van de frêle lux niet verbergen.
Willem kuiert naar huis om zijn Filomeen op te halen. Dat is een zesjarige, warmbloedige stamboekmerrie die hij zelf opgefokt en afgericht heeft voor al het boerenwerk. Bovendien is het een voortreffelijk rijpaard waarmee hoge ogen gegooid kunnen worden in de dressuur. “Dit wordt onze lokale meesterproef", fluistert hij haar toe. Niet alleen qua ultieme trekprestatie maar ook qua aanzien in de buurt en omstreken. "We zullen die knol eens een poepie laten ruiken!” Filomeen briest zacht terwijl Willem haar optuigt. Het hoofdhalster met bit krijgt ze eerst aan. Het lichte zadel met de burrie-streng gaat daarna op haar rug. Dan volgt de haam die precies op haar machtige borstspieren aansluit. Intussen drinkt ze een halve emmer water en krijgt ze een lekkere koek. “Dit is je doping, straks volgt de premie”, lispelt Willem. Willem bedenkt dat om te slagen Filomeen goeie grip moet hebben. Daarom schroeft hij passende “spikes” in haar hoefijzers. “Nu ben je een echte top-atlete”, zijn z’n oppeppende woorden. Hij pakt de strengen en drappeert die over haar rug. Dan gaan ze het erf af, het zandpad op.
Gaan ze het redden? Willem beseft dat het zal gaan om de combinatie van trekkracht en souplesse. Bovendien zal de eerste seconden een explosie van kracht moeten worden geleverd. Daarom laat hij Filomeen licht draven terwijl hij met haar over het lange zandpad holt.
Haar spieren zijn lekker opgewarmd als ze arriveren. De knol kijkt afgemat van een afstand toe. De eigen strengen worden aan de hamsknuppel vastgemaakt. Willem inspecteert of alle onderdelen de komende belasting aankunnen. Dan manoeuvreert hij Filomeen achteruit tussen de burries, terwijl hij die oppakt en in de zadellussen laat glijden. De strengen worden tenslotte aan de haam gehaakt. Tijdens het gehele inspanproces fluistert Willem zijn merrie bemoedigende woorden toe. Die kijkt hem aan met een gefocuste blik. De leidsels zijn verwijderd en Willem neemt haar aan het halster. “Toe maar, ga maar eens hangen”, commandeert hij. Filomeen spant haar spieren en test de belasting. Ze voelt hoe de achterwielen in de kuil een beetje van hun plaats komen. Dan laat ze los en ontspant een paar seconden. Dan stoot Willem een fel “Vort”-commando uit en de merrie klauwt haar hoeven in de harde zandbodem tussen de karresporen en trekt uit alle macht. Het tuigleder knarst en de aanspannende strengen knallen tegen de metalen burries. De wagen komt van zijn plaats en komt warempel omhoog tegen de voorste kuilrand. Dan roept Willem: “Los!!” en direct staakt Filomeen het trekken. Meteen sommeert Willem, “Terug!!” en drijft haar middels halster en bit teruguit. Slechts een enkel stapje maar. De wagen rolt terug de kuil in en verder tegen de achterste kuilrand omhoog. Net voor de wagen zijn dode punt bereikt geeft Willem een nog feller “Vort”-commando en dan weet Filomeen dat ze al haar krachten moet concentreren in een lange aanhoudende trek. Opnieuw klauwen haar geprepareerde hoeven in de Kranenbroekse zandbodem. Haar schuimbekkende hoofd is naar beneden gericht en Willem moedigt haar al springend en korte kreten uitstotend, aan. Filomeens ogen puilen uit haar kassen en haar spierbundels lijken op de gestaalde strengen waarmee ze haar atletische krachten op de wagen overbrengt.
“Hij komt los!” roept Piet verbouwereerd. Willem voelt, samen met zijn merrie, de wagen omhoog en vooruitkomen. Filomeen begrijpt instinctief dat het kan, houdt de strengen strak en perst alle krachten uit haar getrainde lijf en gaat nog enkele hevige trekpassen door. Dan hoeft het niet meer en Willem omhelst en knuffelt haar. “Je hebt het gedaan, het is gelukt”, stoot hij in extase uit.
Filomeen briest na deze geweldige inspanning en haar neusvleugels trillen na. “Onze kampioen”, juicht Willem en hangt haar een denkbeeldige lauwerkrans om.
“Piet, maak er maar een kist Hofnar en een zak paardenkoek van”, voegt hij zijn buurman toe. “Natuurlijk”, roept die vol ontzag, “en de eeuwige roem!”
Na de cooling-down kuieren Willem en zijn Filomeen triomfantelijk de zandweg af. Thuis wordt de trek-diva extra verwend. Er wordt nog lang nagepraat in Huize Kusters. Filomeens en Willems roem waaiert uit vanuit hun gehucht.
Henk Kusters,
Den Dungen
De tekst van dit artikel is gepubliceerd onder een CC BY-SA 4.0-licentie. Voor de illustraties geldt de licentie die in het bijschrift is vermeld.