Op Ameland was in de jaren ‘40 nog een bakker (zie foto) die er nog een ouderwetse boekhouding op na hield. Dan kerfde hij bij elk brood wat hij verkocht een heel klein v-tje aan de zijkant van de lat, wat weer verwijderd werd als men afrekende. Elke klant had een nummer, dat in het hout geslagen werd. Dit kon op dit eiland nog gebeuren en zeker met 840 inwoners toen.
In mijn woonplaats Udenhout, dat veel meer inwoners had dan Ameland, zou men er een dagtaak aan hebben om zo de boekhouding met latjes te doen. In de oorlog, als je dan als kind naar Sientje de Bont moest voor kruidenierswaren, of naar Pieter van Dam onze bakker, dan werden de boodschappen die je haalde opgeschreven. Dat was bij de bakker Pieter van Dam op een persoonlijke kaart die in een la bewaard werd en door mijn moeder eens in de zoveel tijd werd afgerekend. Bij Sientje de Bont, onze kruidenier (de Spar), had men een boodschappenboekje en dan kwam eens in de week De Weijer, een knecht, om de boodschappen op nemen maar ook thuis te brengen en - als mijn moeder het geld had - gelijk ook mee af te rekenen. Moest men dan in de week nog een boodschap hebben, dan kregen we het boekje mee en werd het gelijk bijgeschreven en later betaald.
Niet alle boodschappen kon je krijgen in de oorlog, of als je het wel kon krijgen was het op de bon en dit was dan ook weer beperkt. Vele producten waren in het geheel niet te verkrijgen en zeker niet als het uit het buitenland moest komen!
Eigenlijk werden de boodschappen die we kochten ook op de lat gekocht, alleen werden ze niet in een lat gekerfd maar opgeschreven en later betaald. Ik denk dat het gezegde van dit oude gebruik op de lat kopen zoals op Ameland daar vandaan kwam.
Nu kun je ook nog veel op de lat of op de pof kopen, maar de betalingen zijn meer aan regels gebonden. Je wordt ook nog dagelijks verleid door advertenties: KOOP NU EN BETAAL LATER! Maar pas op dat je het niet vergeet, want de deurwaarder staat zo op de stoep!